Йўл оммага тегишли, бинобарин, унга зарар етказиш мумкин эмас. Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам): «Йўлга ўз ҳақини беринглар», деб марҳамат қилдилар. У зот йўловчиларнинг ҳақини эътиборга олиб, йўл ўртасида намоз ўқишдан қайтардилар, сафарларида бирор жойда тўхтаганларида бошқа йўловчиларга халақит бермаслик чора-тадбирларини кўрдилар.
Жамиятнинг саломатлигини тўлиқ таъминлашга хизмат қилувчи ҳукмларни фуқаҳолар Қуръон ва ҳадис маънолари асосида ишлаб чиқишган. Баъзи уламолар бу фиқҳий қоидаларни ўн еттита деса, бошқалари уни тўрттага қисқартиришган. Изз ибн Абдуссалом уларни иккига жамлаб, «манфаатни жалб қилиш» ва «зарарни даф этиш» қоидалари билан изоҳлаган. Айрим мутааххир уламолар буни ҳам қисқартириб: «Манфаатни жалб қилиш барча шаръий аҳкомларга асосдир, чунки зарарни қайтариш ҳам манфаатни жалб қилиш ҳисобланади», деганлар.
Йўл-танспорт ҳодисаларининг олдини олишдан мақсад ҳайдовчи, йўловчи ва пиёдаларнинг ҳаёти ва саломатлигини сақлаш, автомобилларни турли талофатлардан асраш, яъни, инсоннинг жонини ва молини муҳофаза этишдир. Зеро, бундай ҳодисалар инсонларнинг ҳаётига зомин бўлиши, саломатлигига путур етказиши, шунингдек, ортиқча сарф-харажатларга олиб келиши ҳам мумкин. Йўл ҳаракати қоидалари инсон ҳаётини сақлашни таъминлашга қаратилган. Ислом шариатининг талаб ва мақсади ҳам айни шу.
Йўл ҳаракати қоидаларига риоя қилмаган киши, аввало, ўзининг жону молини хатарга қўйган бўлади. Бу эса Ислом динида ҳаром амал ҳисобланади. Аллоҳ таоло айтади: «Ўзингизни ҳалокатга ташламанг» (Бақара, 195). Уламоларимиз йўл ҳаракати қоидалари Ислом шариатининг талаб ва мақсадларига хизмат қилишини, уларга ҳамоҳанг эканини таъкидлайди ва уларга амал қилишни вожиб дейишади. Шунинг учун ҳам, барча ҳайдовчи, йўловчи ва пиёдалар йўл ҳаракати қоидаларига қатъий риоя қилишлари, уларга хилоф иш тутмасликлари зарур.
Динимиз аҳкомларида инсоннинг дини, жони, шаъни, ақли ва молининг ҳимояси мақсад қилинган. Зеро, умримиз мазкур нарсалар устига бино қилинган бўлиб, ўшаларнинг тўлиқ муҳофаза этилиши, дахлсизлиги, уларга нисбатан ҳар қандай тажовузнинг бартараф этилиши билан фаровон ва осойишта кечади.
Ҳасанхон
АБДУМАЖИДОВ,
Тошкент Ислом институти
4-босқич талабаси
Ўзбекистон Бош консулхонаси дипломатлари ташаббуси билан Марғилон шаҳридаги “Саид Жалолхон тўра” жоме масжиди имом-хатиби Юнусхон Мамарасуловнинг Новосибирск ва Кемерово шаҳарларига ташрифи амалга оширилди, деб хабар бермоқда “Дунё” АА мухбири.
Ташриф давомида ташкил этилган учрашувларда Юнусхон домла Мамарасулов халқимизнинг ижтимоий-маънавий ҳаётида алоҳида аҳамиятга эга бўлган, инсонни эзгу амалларга ундайдиган ушбу ойликни муносиб ўтказиш мақсадида бу йил юртимизда кенг кўламли тайёргарлик ишлари олиб борилаётганини алоҳида таъкидлади.
Юртимизда маҳалла аҳли, жамоатчилик вакиллари уй-жойлар, масжид ва мадрасаларни обод қилиш, кексалар ва ёрдамга муҳтож инсонлар ҳолидан хабар олиш, қўни-қўшнилар, қариндош-уруғларга эътибор ва ҳурмат кўрсатиш, Рамазон ойи билан боғлиқ тадбирларни уюшқоқлик билан ўтказишга катта эътибор қаратилаётгани эътироф этилди.
Имом-хатиб фуқароларимиз, айниқса, ёшларнинг асл исломга ҳеч қандай алоқаси бўлмаган турли бузғунчи диний оқимларга кириб қолишига йўл қўймаслик масаласига алоҳида тўхталиб ўтди.
Ўзбекистоннинг Новосибирскдаги бош консули Аслам Акбаров Ўзбекистонда “Рамазон – меҳр-мурувват, ҳамжиҳатлик ва шукроналик ойи” шиори остида ишлаб чиқилган, эҳтиёжманд оилалар ва оғир ҳаётий вазиятга тушиб қолган шахсларга ёрдам кўрсатишга қаратилган комплекс чора-тадбирлар ҳақида гапирди.
Новосибирск вилояти муфтийси Абдулҳамид Шокиржонов билан бўлиб ўтган учрашувда экстремистик руҳдаги ғояларнинг кириб келишига йўл қўймаслик, Новосибирск ва вилоят мусулмон уммати томонидан соф Ислом арконларини ҳимоя қилиш бўйича кўрилаётган чора-тадбирлар, Ўзбекистон фуқароларининг минтақа ҳаётидаги иштироки каби масалалар атрофлича муҳокама қилинди.
Россия томони Ўзбекистондан етакчи имом-хатибларни масжидларда маърузалар ўқиш ва жума намозларини адо этиш учун таклиф этишни амалиётга жорий этиш муҳимлигини қайд этди.
Юнусхон домла Мамарасулов Новосибирск жоме масжидида жума намозида иштирок этди. Мазкур масжид Сибир федерал округи ҳудудидаги энг йирик масжид бўлиб, бу ерда 500 дан ортиқ киши, жумладан, кўплаб ватандошларимиз ҳам ибодатини адо этади.
Юртимиздан ташриф буюрган имом-хатиб ўз марузасида барча йиғилганларни муборак Рамазон ойи билан самимий муборакбод этиб, Рамазон ойининг эзгулик, меҳр-оқибат ва маънавий бирлик фасли эканига эътибор қаратди.
Шунингдек, у Ўзбекистон Президенти ташаббуси билан мамлакатда муқаддас ойни муносиб ўтказиш учун барча шарт-шароитлар яратилганини, маҳаллаларда ободонлаштириш, муҳтожларни қўллаб-қувватлаш ва хайрия тадбирларини ташкил этиш бўйича ишлар олиб борилаётганини таъкидлади.
Кемерово шаҳрига ташриф доирасида имом-хатибнинг Сибирдаги энг йирик маданий мажмуа қурилишида ишлаётган ватандошлар билан учрашувлари бўлиб ўтди. У ерда ҳозирда икки ярим мингдан ортиқ Ўзбекистон фуқаролари фаолият юритмоқда.
Юртдошларимиз нафақат машаққатли меҳнатларига ўз вақтида ҳақ тўланаётгани, балки уларга яратилган шароитлар: уч маҳал бепул овқат, ётоқхона, тиббий суғурта, иш берувчи ҳисобидан барча зарур ҳужжатлар билан таъминланганидан мамнунлигини билдирди.
Бўлиб ўтган мулоқот чоғида ҳамюртларимиз Ўзбекистоннинг Новосибирск шаҳридаги Бош консулхонаси билан доимий алоқалари ва мунтазам равишда ўтказилаётган сайёр консуллик қабуллари туфайли миграция қонунчилигини бузиш ҳолатлари кузатилмаётганини таъкидлади.
Ўтказилган суҳбатлар давомида имом-хатиб йиғилганларга халқимизнинг ижтимоий-маънавий ҳаётида алоҳида аҳамиятга эга бўлган, инсонни эзгу амалларга чорлайдиган ушбу ойликни муносиб ўтказиш учун бу йил ҳам Ўзбекистонда катта тайёргарлик ишлари олиб борилаётганини маълум қилди. Буларнинг барчаси инсонпарварлик тамойилларига асосланган тинчлик ва осойишталик, миллатлараро тотувлик ва диний бағрикенглик муҳитини мустаҳкамлаш, мамлакат тараққиёти, аҳоли фаровонлигини юксалтиришга хизмат қилаётгани айтилди.
Имом-хатиб Кемерово масжидига ҳам ташриф буюриб, у ерда муқаддас Рамазон ойида ўз фикр ва ғояларини пок сақлаш муҳимлиги ҳақида маъруза қилди.
“Саид Жалолхон тўра” жоме масжиди имом-хатиби Юнусхон домла Мамарасулов Ўзбекистон Бош консулхонаси томонидан Новосибирск шаҳридаги “Осиё–Сибир” улгуржи-тақсимлаш марказида меҳнат фаолиятини амалга ошираётган ватандошлар учун ташкил этилган ифторликда иштирок этди.
Ифторликда икки юздан ортиқ юртдошларимиз қатнашди. Имом-хатиб ўз нутқида Рамазон ойининг маънавий моҳиятини очиб берди, Қуръон сураларидан ўқиб, Исломнинг анъанавий қадриятларига содиқ қолиш муҳимлигини таъкидлади.