Бир куни ўғил бемор онасини кўчадан уйга олиб кираётганида она:
– Мени қўйиб юбор, сайр қилишни хоҳлайман, – деди.
Ўғил:
– Онажон, уйга киринг, овқатланиб олинг, кейин ўзим сизни айлантириб келаман, – деди.
Она:
– Йўқ, ҳозироқ кўчага чиққим келяпти, – деди.
Бу ҳолатни кузатиб турган келин:
– Яна кўчага чиқиб кетибдилар. Ишқилиб қўшнилар кўрмаган бўлсин-да, – деди.
Она хархаша қилишда давом этди.
Ўғил эса онасини ошхонага кузатиб қўйди. Сўнгра ҳовлининг бир четида ўйга толди. Шунда аёли келиб:
– Дадаси, сиз ҳам ишингиздан қолиб кетяпсиз. Мен ҳам уй-рўзғордан ортмай онажонга қарай олмаяпман. Келинг, онажонни бирор касалхонагами ё қариялар уйига жойлаштирайлик. Улар биздан ҳам яхши қарашади. Сиз ҳам, мен ҳам бир ташвишдан қутуламиз.
Шунда ўғил:
– Чамаси 6 ёш эдим. Онам кечки овқат тайёрлаш учун сабзи артаётганларида бехос бармоқларини кесиб олди. Шунда онам қўлларини боғлаб, ҳеч нарса бўлмагандай ишида давом этди. Бир куни мен ҳам бармоғимни кесиб олдим. Буни кўрган онам чидай олмай, олдимда парвона бўлди. Шифокорга бориб керакли муолажаларни қилгач, кўнгиллари хотиржам тортди. Шунда билдимки, онам бармоқларини кесганларида этлари, менинг бармоғим кесилганда эса юраклари кесилгандек бўлган экан. Ёшлигимдан онам оқ ювиб, оқ тарадилар. Энди навбат меники, – деди.
Ўғил сўзида давом этиб:
– Сен онамдан уялиб “қўшнилар нима дер экан” десанг, мен онамни ижарага уй олиб бўлса ҳам қарайман. Биламан, рўзғорнинг юки менинг зиммамда. Уни ҳам қиламан. Лекин онамнинг тақдири эртага сенинг бошингга тушмасмикин?! Шундан қўрқаман. Онам бемор бўлса ҳам доим ёнимда, шундан бахтиёрман.
Акбаршоҳ РАСУЛОВ,
таржимаси
Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм
Каъба биносининг мустаҳкамлигини таъминлаш учун унга қўшимча том қурилган бўлиб, у ички ва ташқи томлардан иборат. Ушбу икки том орасидаги масофа бир метрдан ортиқни ташкил этади.
Ташқаридан қараганда ёки Каъба ичига кириб, шифтга қаралса, том бир қаватдек туюлади. Каъбанинг юқорисига чиқгач, томнинг икки қаватдан иборат эканлиги билинади.
Каъбадаги ички шифт ва ташқи томлар асосан ёғочдан ишланган. Ташқи том Бирмадан келтирилган 49 дона Тик (teak) дарахти ёғочидан тайёрланган. Ҳар икки том махсус елим билан маҳкамланган бўлиб, бу уларнинг бутунлигига зарар етказмаслигини таъминлайди.

Тик ёғочи дунёдаги энг қаттиқ ва чидамли ёғочлардан бири ҳисобланади. Унинг таркибида табиий мойлар кўп бўлгани учун у намликка, чиришга ва турли ҳашаротларга (масалан, термитларга) ниҳоятда бардошлидир. Чидамлилиги туфайли ундан асосан кемасозликда, қимматбаҳо мебеллар ясашда ва тарихий обидаларнинг том қисмларини қуришда фойдаланилади. Асосан Жанубий ва Жанубий-Шарқий Осиёда (Ҳиндистон, Индонезия, Мьянма/Бирма) ўсади.

Маълумотларга кўра, Каъбанинг ички том қисми тарих давомида 100 мартадан ортиқ таъмирланган. Илк таъмирлаш ишлари Пайғамбаримиз Муҳаммад алайҳиссломнинг охирги ҳаж сафарларидан қайтганларидан сўнг, баъзи тошлар тушиб кетганда амалга оширилган. Тошлар ёғоч билан алмаштирилган.
Кейинчалик, Халифа Умар ибн Хаттоб даврида ҳам бинони янада мустаҳкамлаш чоралари кўрилган ва ушбу даврда мустаҳкам хом ашёлар ишлатилгани манбаларда қайд этилади.
Ҳар йили Маккада кучли ёмғирлар мавсуми бошланганда, бир гуруҳ мутахассис усталар Каъба томини кўздан кечирадилар. Агар ёмғир суви томдаги кичик тирқишлардан ичкарига сизиб кирса, иншоотнинг ўша қисмини қайта таъмирлайдилар.
ТИИ Ҳадис ва ислом тарихи фанлари кафедраси
катта ўқитувчиси Пўлатхон Каттаев