Бирор кимнинг зиёратига бормоқчи бўлсангиз, зиёратга муносиб вақт танланг ҳамда кўп ўтириб қолманг. Енгил ўтириб қайтиш пайида бўлинг. Чунки мезбоннинг шахсий ишлари, вазифалари бўлиши мумкин, сизга айтишдан ҳижолат бўлиб турган бўлиши мумкин. Ана шундай ҳолатда унинг олдида узоқ қолиб кетишингиз унга оғирлик бўлади.
Шайх Алий Тантовий раҳимаҳуллоҳ айтади: “Эрта тонгдан уйғониб ишга отланадиган одам қолганларни ҳам ўзига ўхшатади. Битта одам бир куни тонгги олтида эшигимни тақиллатди, нима бўлди экан деб ўрнимдан туриб қарасам, мени кўргани келган эканлар. Менга қараб: “Безовта қилмадимми, кеттик бирга кетамиз!” дейди! Худди одам уйқудан уйғонгач, тўшагидан сакраб туриб тўғри кўчага чиқиб кетадигандек. Бу барака топкур ўйламайдики, одам деган ўрнидан тургач мундоқ ювинади, нонушта қилади, кийинади. Мен уйғонгач шуларни қилмасам қийналаман.
Яна баъзи одамлар ўзи кеч ухлагани учун бошқаларни ҳам шундай деб ўйлайди. Шунақалардан биттаси бир куни тунги соат ўнда эшигимни тақиллатибди. Уйқимни ташлаб у билан туннинг яримигача ўтириб чиқдим. Куни бўйи ишлаб чарчаган уй бекасини ҳам уйғотиб олдим, жаноби олийларига кофе, чой дамлаб бериш учун, эҳтимол оғирлик қилмаса кечки овқат ҳам қилиб берар дедим.
Яна баъзилар мен ишга ёки бирор учрашувга кетган пайтим тўсатдан келиб қолади-да, у билан ўтиришим учун ортимга қайтаради.
Ҳой биродарлар! Бунақада вақтнинг қадрини қачон биламиз? Қачон тушуниб етамиз битта одамнинг бир соат вақтини ўғирласак, чўнтагидан бир динор ўғирлагандек бўлишимизни?
Қачон Қуръоний одоблар билан хулқланамиз?! Ахир Аллоҳ таоло Қуръони каримда: “Ўз уйларингиздан бошқа уйларга то изн сўрамагунингизча кирманг” (Нур сураси, 27-оят), деган-ку.
Кейинги оятда эса: “Агар сизга қайтинг, дейилса, бас, қайтинг, ўша сиз учун покдир. Аллоҳ нима амал қилаётганингизни ўта билувчидир” (Нур сураси, 28-оят) деб марҳамат қилган”.
Доктор Ҳассон Шамси Пошонинг "Метин қоялар" китобидан
Ғиёсиддин Ҳабибуллоҳ, Неъматуллоҳ Исомов таржимаси.
Баъзида дунёнинг турли минтақаларида чигирткалар кўпайиб, шаҳар ва қишлоқларни, экин майдонларини қоплайди. Сонини аниқлаб бўлмайдиган даражада кўп бўлган чигирткалар галаси одамлар онгида турли фикрларни пайдо қилади.
Чигирткалар Аллоҳ таоло томонидан юборилган “аламли азоб” ёки Қиёмат аломати” эмасми деган фикрлар ҳам бўлади. Табиатнинг бундай ҳодисаси тарихда кўплаб кузатилган бўлса-да, бугунги авлод учун янгилик бўлиши мумкин. Маълумки, аввалги қавмларнинг баъзилари “чигиртка балоси” билан жазоланган.
Аллоҳ таоло Қуръони каримда чигирткалар ҳақида шундай марҳамат қилади:
“...Қабрлардан кўзлари қўрқинчга тўлган ҳолда, худди ёйилган чигирткага ўхшаб чиқиб келурлар.” (Қамар сураси, 7-оят).
Бундан ташқари, уларнинг ҳаракат йўналиши кейинги оятда баён қилинган:
“Чақирувчига қараб бўйинларини чўзиб, шошилиб борурлар...” (Қамар сураси, 8-оят).
Қиёмат кунидаги қайта тирилишни тушунтириш учун Аллоҳ таоло томонидан чигиртка мисолининг келтирилиши бежиз эмас. Зеро, бу ҳашаротлар ердан кўтарилганда сўнг улкан галаларга айлана бошлайдилар. Биргина чигиртка тўдаси 1200 квадрат километр майдонга ёйилиш хусусиятига эга. Шундан сўнг, улар ягона бир йўналишни танлаб, биргаликда уча бошлайдилар.
Уларнинг улкан жамоаси бутун осмонни қоплаб олишга қодир. Бу ҳолат Қиёмат кунидаги манзарани эслатади. Ўша куни вафот этган беҳисоб инсонлар худди шу каби ер остидан чиқиб келадилар ва муайян бир йўналиш бўйлаб гала-гала бўлиб югурадилар.
Хулоса қилиб айтганда, бу воқеани Қиёматнинг кўринишларидан бир лаҳза деб тафаккур қилиш мумкин.
Мўминлар учун Қиёмат қоим бўлмасдан аввал ўз амалларини қайта тарозига тортиб кўриш учун Аллоҳ таолодан берилган бир ибратдир. Гарчи чигиртка бир ҳашорат бўлса-да, ақлли одамларни тафаккурга чорлайди.
Тошкент ислом институти
катта ўқитувчиси Пўлатхон Каттаев