Biz shunday zotlarni bilamiz. Hech qachon Allohning zikridan chalg‘imasdilar, unutmasdilar. Erkaklari ham, ayollari ham, shaharda yashaydiganlari ham, sahroda yashaydiganlari ham, ilmsizlari ham, olimlari ham, qorilari ham, johillari ham shunday edi. Ular Allohning zikridan aslo charchamasdilar. Bugunchi? Bugun ko‘pchilik zikrdan  vazifasi yo‘q, ongi bo‘sh holda yuribdi.  

Sizlarga o‘zim taniganlar, ko‘zim bilan ko‘rgan, qulog‘im bilan eshitgan zotlar haqida aytib beraman. Shulardan birlari bobom rahimahullohdir. Biror vaqt Allohning zikridan charchamasdilar. Kechayu kunduz zikr qilardilar. Kechasi odamlar uxlayotganda u kishi Allohni zikr qilib o‘tirardilar.

Yana birlari otamning xolasining eri. Bu kishi kechasi uyg‘onib, Alloh xohlaganicha namoz o‘qib, keyin o‘tirib, Allohning Kitobini tilovat qilar edilar. Ha, namozdan keyin Alloh taologa eng mahbub zikrni qilardi, ya’ni Uning Kalomini tilovat qilardilar. Undan keyin Rasululloh sollallohu alayhi vasallamga salovot aytar edilar.

Yana birlari onamning xolasi. Alloh taolo u kishini rahmatiga olgan bo‘lsin! U kishi juda zokira ayol edilar. Bizning uyimizda yashardilar. Tonggi zikrlari hamda kechki zikrlari bor edi. Vafot etishlarining sababi ham kechasi uyg‘onganlarida, uyning zinasidan pastga tushayotganlarida yiqilib, shifoxonaga olib borilganda vafot etganlar. U kishi har kuni kechasi Alloh taoloni zikr qilish uchun turardilar. Bu ayol omi bo‘lgan, ya’ni o‘qish-yozishni bilmagan. Qo‘li bilan biror marta biror qator xat yozmagan. Ammo zikrda bardavom edi.

Keyingisi ayolimning bobosi. Bu odam bomdodni o‘qigandan so‘ng quyosh chiqqunicha o‘rnidan turmay zikrda bardavom bo‘lardi. Men u kishini keksaygan hollarida ko‘rganman. Yurishga, turishga qiynaladigan kishi edilar. Ammo o‘g‘illari va nabiralarining aytishicha, u kishi bu odatni ular aqllarini tanigandan beri qilib kelgan ekanlar. Quyosh chiqqach, Zuho namozini o‘qib, ana shundan so‘ng o‘z ishlariga ketar ekanlar.

Shayxlarimizdan birlari bo‘lmish Atiyya hazratlari bir voqeani aytib bergan edilar. U kishi Madinada shunday savdogarlarni ko‘rgan ekanlarki, ulardan birining qo‘lidan Mus'haf tushmas ekan. Robbining Kitobidan hech uzoqlashmas ekan. Agar oldiga xaridor kelsa, o‘qiyotgan joyiga belgi qo‘yib, xaridorning hojatini chiqarib, keyin yana Qur’onni kelgan joyidan o‘qishni davom ettirar ekan.  

Odamlar mana shunday edilar. Bizchi?! Bizga nima bo‘ldi?! Bizdan keksa bo‘lgan kishilar yengilmagan, charchamagan amallarda bizga o‘xshagan yoshlar charchab, yengilib qoldilar. Vaholanki, o‘tgan kishilar olim, voiz emasdilar. Bizga esa ilm berilgan, nutq berilgan. Shunday bo‘lsak-da, amalda sustlashib qoldik. Amal bo‘lmasa, gapning nima foydasi bor?! Amal bo‘lmasa, gapirishdan nima ko‘zda tutiladi?!  

Sahroyu shaharlarda yashaydigan, keksa, ojiz, ilmsiz, voiz bo‘lmagan kishilar shunday bo‘lishgan. Shaharda yashaydigan, ilmi bor kishining zikri bo‘lmasligi, har kunlik vazifasi bo‘lmasligi mumkinmi?! Shuni tasavvur qilsa bo‘ladimi?!

Imom Shotibiy rahimahulloh shunday deganlar: “Qalbdagi tashnalikning ketishi Allohning zikri bilan bo‘ladi”.

Agar Allohni zikr qilsang, qalbing qonadi, tashnaligi ketadi. Bordiyu zikr qilmasang, qalbing qurib, qaqshab ketadi. Sizlar yaxshi bilasizlarki, qalb jasaddagi muhim a’zo bo‘lib, u solih bo‘lsa, boshqa a’zolar solih bo‘ladi, agar u buzilsa, jasaddagi barcha a’zolar ham buziladi.

Alloh taolo Qur’onda “Albatta, Allohning zikri buyuk ishdir” degan.

Ha, Allohning zikri barcha katta, muhim ishlardan buyukdir.

Siz qachon zikr qilishda Rasululloh sollallohu alayhi vasallamga ergashgan bo‘lasiz? Qay darajada zikr qilsangiz, Allohni ko‘p zikr qiluvchi sanalasiz?

• Uydan chiqayotganingizda, zikr qilsangiz.
• Bir ishni boshlash oldidan Allohni zikr qilsangiz.
• Libos kiyayotganda Allohni zikr qilsangiz.
• Shamol esayotganda Allohni zikr qilsangiz.
• Yomg‘ir yog‘ayotganda Allohni zikr qilsangiz.
• Kech kirganda Allohni zikr qilsangiz.
• Uyingizga kirayotganda Allohni zikr qilsangiz.
• Yeb-ichish oldidan Allohni zikr qilsangiz.
• Ahlingizga yaqinlik qilishdan oldin Allohni zikr qilsangiz.
• Uxlash uchun to‘shakka yotish oldidan Allohni zikr qilsangiz.
• Kechasi uyqudan uyg‘onib ketganingizda Allohni zikr qilsangiz.

Shu tarzda barcha ishlar uchun aytiladigan Allohning zikrlari bor.

Bir kunda:

- 100 marta ASHHADU AN LAA ILAAHA ILLALLOHU VAHDAHU LAA SHARIYKA LAHU LAHUL MULKU VA LAHUL HAMDU VA HUVA ALA KULLI SHAY’IN QODIYR,

- 100 marta ASTAG‘FIRULLOH,

- 100 marta SUBHANALLOHI VA BIHAMDIHI SUBHANALLOHIL AZIYM,

- 100 marta ASTAG‘FIRULLOHA VA ATUUBU ILAYHI,

- 100 marta LAA ILAAHA ILLALLOH,

- 100 marta SUBHANALLOH,

- 100 marta ALLOHU AKBAR,

- 100 marta ALLOH

Shularning hammasiga qancha vaqt ketadi? Ketsa, bir soat ketadi. Musulmon odam shu zikrlarni aytishga nega erinadi?

Qolaversa, Ramazon oyida bu zikrlarning savobi, barakasi, ta’siri yanada ko‘proq bo‘ladi-ku!

Ey Alloh, Seni zikr qilish, Senga shukr qilish va Senga go‘zal ibodat qilishimiz uchun bizga yordam bergin!

Shayx Sa’iyd ibn Muhammad Kamaliyning mav’izasidan

Nozimjon Iminjonov tarjimasi