Sayt test holatida ishlamoqda!
18 Fevral, 2026   |   1 Ramazon, 1447

Toshkent shahri
Tong
05:55
Quyosh
07:14
Peshin
12:42
Asr
16:17
Shom
18:04
Xufton
19:17
Bismillah
18 Fevral, 2026, 1 Ramazon, 1447

Quloqlaringizga ishonmang!

25.02.2019   4435   2 min.
Quloqlaringizga ishonmang!

Olimlarning ta’kidlashicha, inson miyasi quloq orqali sekundiga 16 gersdan tortib 20 000 gersgacha bo‘lgan chastotali tarang-siqiq to‘lqinlarni qabul qiladi. 16 gersdan past bo‘lgan tovushlarni infratovushlar deyilib, tabiiy holda odamlar bu tovushlarni eshitish imkoniyatiga ega emas. Agar inson shu to‘lqinlarni eshita olganida, o‘z yuragi orqali o‘tayotgan qon hamda tana muskullarining ovozini eshitar edi. Bu esa insoniyatni uzluksiz azobda yashashiga sabab bo‘lardi. Tadqiqotlar natijasiga ko‘ra, agar inson 7 gers chastotali to‘lqinlarni eshitsa, darhol vafot etar ekan.

Shuningdek, inson 20 000 gersdan ortiq chastotali to‘lqinlar, ya’ni ultratovushlarni ham eshita olmaydi. Bordiyu mazkur tovushlarni eshita olganida, sayyoramizning Quyosh atrofida aylanishida sodir bo‘ladigan tovushlarni, fazodagi turli portlashlarni hamda qabrlarda azoblanayotgan mayyitlarning ovozlarini ham eshitish imkoniyati paydo bo‘lardi.  

Ha, azizlar! Alloh taolo biz bandalari uchun ona zaminimiz bo‘lgan Yerda barcha qulayliklarni, hatto miyamiz qabul qiladigan tovushlarni ham me’yorlashtirib qo‘ygan. Bu Uning bizga ato etgan ulkan rahmatidir!

Alloh taolo Qur’oni Karimda shunday marhamat qilgan: 

 قُلْ بِفَضْلِ اللّهِ وَبِرَحْمَتِهِ فَبِذَلِكَ فَلْيَفْرَحُواْ هُوَ خَيْرٌ مِّمَّا يَجْمَعُونَ

“Sen: “Allohning fazli ila va Uning rahmati ila. Bas, ana shu bilan xursand bo‘lsinlar. U ular jamlaydigan narsalardan yaxshidir”, deb ayt”. (Bir ummatga ikki dunyo baxtiga erishtiruvchi ilohiy kitob berilishi o‘sha millatga Allohning fazli va marhamatidir. Bu millat ushbu oyatga amal qilib, qancha xursand bo‘lsa, arziydi. Alloh taoloning fazli va marhamati bo‘lmish Qur’oni Karimga iymon keltirib, uni o‘ziga dastur qilib olgan zotlar o‘sha eng ulug‘ fazl va rahmatga erishgan kishilar sifatida qanchalik xursand bo‘lsalar, shunchalik oz. Qur’onga erishish dunyodagi boshqa hamma narsalarni jamlab, o‘shalarga ega bo‘lishdan ko‘ra yaxshiroqdir.) (Yunus surasi, 58-oyat).

Alloh taolo barchamizga O‘zining Kalomi hamda biz uchun manfaatli bo‘lgan ovozlarni eshitishni nasib etsin!

 

Internet ma’lumotlari asosida

Nozimjon Iminjonov taryyorladi

Maqolalar
Boshqa maqolalar
Maqolalar

Mohir tabib qanday bo‘ladi?

18.02.2026   823   4 min.
Mohir tabib qanday bo‘ladi?

Bismillahir Rohmanir Rohiym

Islom ta’limotiga ko‘ra, har bir qavmda mohir tabib bo‘lishi farzi kifoya hisoblanadi. Agar tabib, mutaxassis shifokor bo‘lmasa, o‘sha atrofdagi barcha birdek gunohkor bo‘ladi. Shuning uchun, tabiblarga alohida e’tibor ko‘rsatilgan. O‘z navbatida tabiblik qiluvchi o‘z sohasini puxta ekallashi va o‘ta mas’uliyatli bo‘lishi kerak. Chunki uning har bir harakati bemor hayotiga ijobiy yoki salbiy ta’sir ko‘rsatadi.
Amr ibn Shuayb otasidan u bobosidan rivoyat qiladi. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam aytadilar: “Kimki tib(ilmi)ni bilmay turib tabiblik qilsa, u zomindir” (Imom Abu Dovud rivoyati).
Abu Said Xudriy roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Zarar ko‘rish ham, zararga zarar qaytarish ham yo‘q”, deganlar (Imom Ahmad, Imom Ibn Moja, Imom Tabaroniy rivoyati)
Ushbu hadislarda bemorlarni muolaja qiluvchi kishi zimmasiga ulkan mas’uliyat yuklanadi. U o‘zida ma’lum sifatlarni hosil qilib, yetarli bilim va malakaga ega bo‘lsagina muolajaga kirishishi zarur.

Tib ilmiga oid bir necha asarlar muallifi, zabardas olim doktor Ahmad Shavkat Shattiy mohir (hoziq)tabibning majburiyatlari haqida to‘xtalib quyidagilarni sanab o‘tgan: 
1. Mohir tabib kasallikning boshlanish sabablari, qanday paydo bo‘lgani va kasallikning bosqichlarini o‘rganishi.
2. Kasalni kuch-quvvatiga e’tibor berishi lozim.
3. Tabibning maqsadi faqat kasallikni ketkizish bo‘lib qolmasligi kerak. Balki, uning ortidan ro‘y berishi mumkin bo‘lgan asoratlarini ham bartaraf etib, qayta qo‘zg‘almasligiga ishonch hosil qilishi darkor.
4. Muolajani yengil tarzda, bosqichma-bosqich olib borib,avval oddiy mahsulotlar bilan boshlaydi. Ehtiyoj bo‘lganda dori-darmonlarni, ilojsiz qolganda esa murakkab dori vositalarini qo‘llaydi. 
5. Dorilarning kuchi bilan kasallikning darajasi o‘rtasidagi o‘zaro mutanosiblikka qattiq e’tibor berishi zarur.
6. Og‘ir kasallikni tuzatish imkonibo‘lmasa, moddiy manfaat umidida muolajaga urinmaydi.
7. Qalb va ruhiyatdagi illatlarni davolashda ham ko‘nikmaga ega bo‘lishi kerak. Bu tanadagi dardlarni muolaja qilishda asosiy jihat hisoblanadi. Chunki qalb va nafs tana a’zolarining o‘z vazifasini bajarishi va uning tabiatida asosiy ta’sirga ega.
8. Tabib bemoriga muloyim va samimiy muomalada bo‘lishi va uni xotirjam qilishi lozim. Zero, uning bemorlarga xushmuomalalik bilan munosabatda bo‘lishi vojibdir.
9. Muolaja jarayonida ishlatadigan barcha asboblarni yaxshi bilishi va undan unumli foydalana olishi shart. Chunki ba’zi dorilarni maxsus asboblarsiz yetkazib bo‘lmaydi.
10. Tabib muolajasini besh rukn asosida olib borishi lozim:

1) Mavjud salomatlikni saqlab turish;
2) Yo‘qotilgan sog‘liqni tiklash;
3) Kasallikni ketkazish yoki uning ta’sirini kamaytirish;
4) Katta zararni daf qilish uchun kichikrog‘ini olish;
5) Ikki manfaatli ishdan ko‘proq foyda beradiganini tanlash. 

Demak, barcha tabiblar mazkur sifatlarni o‘zida mujassam qilishga astoydil intilishi lozim. Bemor o‘z vaqtida mohir tabibga murojaat qilishi va uning muolajasini olishi, tabib esa bemorini diqqat e’tibor va sidqidildan davolashi darkor.
Yuqorida qayd etilgan shartlar faqat tabobat bilan shug‘ullanadigan maxsus kishilargagina qaydlanmagan. Balki tibbiyot sohasida faoliyat yuritib, insonlarni davolash bilan shug‘ullanadigan barcha shifokorlarga taalluqlidir. Zero, bemorlarning hayoti ularning muolajalari, hatti-harakatlariga bog‘liqdir. Bemor tabiblarning tavsiyasi bilan tarkibi va tayyorlanish jarayonidan mutlaqo bexabar bo‘lgan har xil dorilarni iste’mol qiladi va turli muolajalarni oladi. Ushbu jarayonda agar tabib arzimagan xato yoki beparvolikka yo‘l qo‘ysa, bemor bir umrga majruh bo‘lib qolishi yoki hayotdan ko‘z yumishi mumkin. Yanada ahamiyatli jihati, ba’zi kasalliklarni davolash jarayonida ayrim ibodatlarni kechiktirish masalan: ro‘zani tutmay turish, namozni o‘tirib yoki yotib o‘qish tavsiya qilinadi. Bu tavsiyalar noto‘g‘ri bo‘lsa, muolaja qiluvchi qattiq gunohga botadi.

Muhammad Zarif Muhammad Olim o‘g‘lining
"Islomda salomatlik" kitobidan

Maqolalar