Sayt test holatida ishlamoqda!
07 Yanvar, 2026   |   18 Rajab, 1447

Toshkent shahri
Tong
06:24
Quyosh
07:49
Peshin
12:34
Asr
15:29
Shom
17:14
Xufton
18:32
Bismillah
07 Yanvar, 2026, 18 Rajab, 1447

Agar zakotni bermasalar

27.11.2024   9057   3 min.
Agar zakotni bermasalar

Bismillahir Rohmanir Rohiym.
Alloh taologa bitmas-tuganmas hamdu sanolar bo‘lsin.
Payg‘ambarimizga mukammal va batamom salavotu durudlar bo‘lsin.

Imom Tobaroniy, Hokim va Bayhaqiylar rivoyat qilgan hadisda Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam: «Qaysi bir qavm zakotni bermasa, albatta, Alloh ularni qahatchilikka giriftor qiladi», deganlar.

Kambag‘allarning haqqini poymol qilgan har qanday jamiyat ana shu ofatga loyiqdir. Och-nahor yurgan kishilarning haqqini bermagan boylarning o‘zlari ham qahatchilikka uchrab, noiloj holga tushishlari, och-nahor qolishlari mumkin. Hozirgi kunda ba’zi yurtlarda ocharchilik-qahatchilik bo‘lib turgani ham bejiz emas. Ana shu yurtlarda bo‘layotgan qahatchilik boshqalarga saboq bo‘lishi lozim.

Imom Ibn Moja, Bayhaqiy, Bazzor va Hokimlar Ibn Umar roziyallohu anhudan rivoyat qilgan hadisda Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam:

«Mollarining zakotini bermasalar, albatta, osmondan yomg‘ir yog‘mas», deganlar.

Demak, ba’zi yurtlarda bo‘lib turgan qurg‘oqchiliklar ham bejiz emas. Bu hodisalar ham beva-bechora, kambag‘al-miskinlarning haqqini poymol qilgan jamiyatlarda yuzaga keladi.

Imom Buxoriy, Imom Shofe’iy, Imom Bayhaqiylar rivoyat qilgan hadisda Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam:

«Qaysi molga sadaqa-zakot aralashgan bo‘lsa, albatta, uni buzadi», deganlar. Ya’ni, zakotini bermasa ham, boy bo‘la turib, zakot olib, moliga qo‘shib olsa ham o‘sha zakot molning hammasi qirilib ketishiga sabab bo‘lar ekan.

Mollari tez-tez halokatga uchrayotgan kishilarni ko‘rganimizda bu ish bekorga bo‘lmayotganini o‘ylab, xulosa chiqarishimiz hamda molimiz nisobga yetishi bilan darhol zakotini bermog‘imiz kerak.

Yana shuni unutmaslik kerakki, zakotni bermaydiganlarga shariatimiz tomonidan belgilangan jazo ham bor. Bu jazo Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallamning hadisi shariflaridan birida o‘z aksini topgan.

Imom Nasaiy, Imom Ahmad, Imom Abu Dovud va boshqalar Muoviya ibn Xayda roziyallohu anhudan rivoyat qilgan hadisda Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam:

«Kim u(zakot)ni ajr tilab bersa, unga ajr bor. Kim uni man qilsa, albatta, biz ham uning molining yarmini olamiz. Bu Robbimizning azimatlaridan biridir. Oli Muhammadga undan biror narsa halol bo‘lmas», deganlar.

Xulosa shuki, musulmon kishi molining zakotini ajru savobdan umidvor bo‘lib, berishi kerak. Zakotini bermagan odamning zakoti va unga qo‘shimcha ravishda molining yarmi ham islomiy hukumat tomonidan olinib, zakotga haqdorlarga tarqatiladi. Zakot yoki u sababli olingan mol Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallamning ahli baytlariga halol bo‘lmaydi. Shuningdek, zakot olishga haqqi yo‘q bo‘lgan boy kishilarga ham halol bo‘lmaydi. Bu mol faqir-fuqaro, bechora kambag‘allarnikidir.

«Hadis va hayot» kitobi asosida tayyorlandi

Boshqa maqolalar
Maqolalar

Girdobdan chiqish imkoni bormi?

07.01.2026   335   3 min.
Girdobdan chiqish imkoni bormi?

Dunyo shiddat bilan o‘zgarib, axborot oqimi misli ko‘rilmagan darajada tezlashgan asrda inson ongi eng katta kurash maydoniga aylandi. Bu maydonda esa eng xavfli qurol mutaassiblik va radikallashuvdir. Ko‘pincha "haqiqatni izlash" niqobi ostida boshlangan yo‘l, afsuski, ko‘plab insonlarni jamiyatdan uzilishga, oilasidan kechishga va oxir-oqibat fojiaga olib kelmoqda.

Biroq eng muhim savol ochiq qolmoqda: Xato qilgan, adashgan va mutaassiblik ko‘chasiga kirib qolgan inson uchun ortga yo‘l bormi?

Hech kim bir kunda radikal bo‘lib qolmaydi. Bu jarayon odatda bilimsizlikdan boshlanadi. Diniy yoki dunyoviy bilimlarning yuzakiligi insonni manipulyatsiya quroliga aylantiradi. Vaholanki, islom dini birinchi navbatda insonni fikrlashga va ilm olishga chaqiradi. Qur’oni karimda shunday marhamat qilinadi:

«Ayting: «Biladiganlar bilan bilmaydiganlar teng bo‘lurmi?!» (Zumar surasi, 9-oyat)

Bu oyat insonni ko‘r-ko‘rona kimgadir ergashishdan emas, balki aql va ilm bilan fikr yuritishga undaydi. Mutaassib inson esa izlanishdan to‘xtagan va faqat muayyan bir guruhning fikrini mutlaq haqiqat deb biladigan kishidir.

Mutaassiblikning eng katta xavfi dunyoni faqat "qora" va "oq"qa ajratishdir. Unda bag‘rikenglik yoki boshqacha fikrlashga joy yo‘q. Inson bu girdobga tushganda, atrofidagi hammani, hatto ota-onasini ham "osiy" sifatida ko‘ra boshlaydi.

Ammo tarix va bugungi kun tajribasi shuni ko‘rsatadiki, ortga qaytish nafaqat imkon bor, balki zarur hamdir.

Adashgan insonning ortga qaytishiga ko‘pincha qo‘rquv va jamiyatning nafrati xalaqit beradi. Bu yerda eng katta mas’uliyat yaqinlari va jamiyat zimmasiga tushadi. Adashgan insonni jarlikka itarib yuborish emas, balki unga qo‘l uzatish lozim. Zero, Payg‘ambarimiz alayhissalom marhamat qilganlaridek:

«Alloh taolo muloyimdir va muloyimlikni yaxshi ko‘radi. U Zot muloyimlik uchun qattiqqo‘llikka bermagan ajr-mukofotni beradi». (Imom Muslim rivoyati)

Tavba va qaytish yo‘lidagi ilk qadamlar:

  • Muloqotni uzmang: Nafrat bilan emas, mehr bilan yondashing.
  • Tanqidiy fikrlashni uyg‘oting: Savol berishga va voqelikka xolis baho berishga o‘rgating.
  • Ilmga yo‘naltiring: Faqat bitta manba emas, balki sof diniy va ilmiy manbalardan foydalanishga undang.

To‘g‘ri yo‘lga qaytish imkoni har doim bor. Inson xato qilishi mumkin, lekin xatoda oyoq tirab turish — haqiqiy mag‘lubiyatdir. Mutaassiblikdan qaytish — bu faqat fikrni o‘zgartirish emas, bu — hayotga, oilaga va kelajakka qaytishdir.

Shermuhammad Boltayev,

Xorazm viloyati Shayx Qosim bobo

masjidi imom-xatibi

MAQOLA