Savol: Masjidul haromda namozlarni jamoat bilan o‘qib, keyingi namoz vaqtini kutib o‘tirganimizda, ayrim hojilarimiz yotgan holda uxlab qolib, keyingi namozga azon aytilganda, tahorat qilmay namoz o‘qishayotganiga guvoh bo‘ldim.
Buning xukmi dinimizda qanday? Chunki uxlash tahoratni buzadi deb o‘qiganmiz va shunga amal qilamiz. Yoki masjidul haromda ayrim hukmlar o‘zgaradimi?
Javob: Bismillahir rohmanir rohiym. Hanafiy mazhabiga ko‘ra, biror narsaga suyanib, yoki yonboshlagan holda uxlash tahoratni sindiradi. Bu hukm masjidul haromga ham tegishli. Siz aytgan hojilar yerga yonboshlagan holda uxlagan bo‘lsalar, tahoratlari sinadi. Lekin ko‘zini yumib, uxlamasdan, zikr qilib yotadiganlar ham bo‘ladi. Agar shunday qilgan bo‘lsalar, tabiiyki tahoratlari sinmaydi.
Masjidul haromda dunyoning turli nuqtasidan kelgan ziyoratchilar ibodat qiladi. Ularning ichida ilmli insonlar bilan bir qatorda ibodatga endi kirgan, shar’iy hukmlarni yaxshi o‘zlashtirmaganlar ham bo‘ladi. Ularning qilayotgan ishini ko‘rib, anavilar qilyapti-ku, demak, noto‘g‘ri emas ekanda, deb qilib ketavermaslik kerak.
Qolaversa, u yerda turli mazhab odamlari ibodat qiladi. Ayrim mazhablarda uxlash, badandan qon chiqish kabi ishlar tahoratni sindirmaydi. Ammo bizning mazhabimizda har ikkisi ham tahoratni buzadi va bunga ulamolarimiz bir qancha hadislarni dalil o‘laroq keltirganlar.
Shu bois, ulug‘ makonlarga ibodatga otlanayotgan odamlar: xoh erkak, xoh ayol kishi bo‘lsin, shar’iy hukmlarni bilib olishi yoki biladigan odam hamrohligida borishi maqsadga muvofiq bo‘ladi. Aks holda ibodat qilaman deb, gunohga botishi hech gap emas. Vallohu a’lam.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi
Fatvo markazi.
Farg‘ona viloyatida faoliyat olib borayotgan imom-xatiblar ishtirokida O‘zbekiston musulmonlari idorasi raisi, muftiy Shayx Nuriddin Xoliqnazar hazratlari qalamiga mansub “Inson qadri” nomli asarning taqdimot marosimi bo‘lib o‘tdi.
Tadbirda Farg‘ona viloyati bosh imom-xatibi Ubaydulloh domla Abdullayev, viloyat bosh imom-xatibi o‘rinbosari Alisher domla Naimov, shahar va tumanlar bosh imom-xatiblari, shuningdek, masjidlarda faoliyat olib borayotgan imom-domlalar ishtirok etdilar.
Taqdimot davomida asarning mazmun-mohiyati, unda ko‘tarilgan dolzarb mavzular hamda kitobning bugungi jamiyat hayotidagi ahamiyati haqida atroflicha fikr yuritildi. So‘zga chiqqanlar kitobda inson qadrini ulug‘lash, uning huquq va burchlarini anglash, mehr-oqibat, bag‘rikenglik va hamjihatlik kabi insoniy fazilatlar chuqur va ta’sirchan tarzda yoritilganini ta’kidladilar.
Shuningdek, ishtirokchilar “Inson qadri” asari imom-xatiblar uchun ma’naviy-ma’rifiy faoliyatda muhim qo‘llanma bo‘lib xizmat qilishi, aholi bilan muloqotda, jamoatchilik orasida sog‘lom ma’naviy muhitni shakllantirishda keng foydalanish mumkin bo‘lgan manba ekanini qayd etdilar.
Farg‘ona viloyati vakilligi Matbuot xizmati