“Fitna” deganda biz buzg'unchilik, maxfiy ravishda zarar etkazishga urinish, fasod qo'zg'ashni tushunamiz. To'g'ri, fitna so'zida shu ma'no ustun. Ammo bu so'zning asl kelib chiqish mazmuni yanada kengroqdir. Lug'atshunoslarning ta'kidlashicha, “fitna” so'zi arablarda aslida oltinni o'tga tutib, yot moddalardan tozalashni anglatar ekan. Shundan kelib chiqib, “fitna” so'zi imtihon, sinov degan ma'nolarda ham ishlatiladigan bo'lgan. Qur'oni Karimda bu so'z aynan shu mazmunda ham keladi.
Fitna — adashtirish, qiziqtirish, aldash, yo'ldan ozdirish va chalg'itishdir. Yolg'onga asoslangan “g'oya” hidoyat yo'lidagilarni haq yo'lidan ozdirishga xizmat qiladi. Ayrim manfaatdor toifalar xohish-irodasi ro'yobiga xizmat qiladi. Dunyoning bir chekkasida o'zini musulmon deb tanishtirgan bir kimsa qandaydir qo'poruvchilik qildi. Aslida Islomda uning hech qanday o'rni yo'q, uning bu ishini birorta musulmon oqlagani yo'q, bu kimsaga o'sha qilmishni ham kimdir buyurtma bergan yoki uni shunga majbur qilgan bo'lishi ehtimoli katta. Ammo ushbu hodisa fitna o'laroq odamlarda turlicha aks sado beradi: kimdir bundan Islom va musulmonlarning sha'niga dog' tushishidan tashvishlansa, kimdir befarq, kimdir esa shu narsa tufayli Islom va musulmonlardan nafratlana boshlaydi, kimdir dindan qaytishgacha boradi, yana qaysidir kimsa Islom va musulmonlarni haqorat qilishgacha, zolimlarni qo'llab-quvvatlashgacha jur'at qiladi. Bularning barchasi fitnaning imtihon qiluvchi omil ekaniga misol bo'ladi.
Musulmon o'lkalar, jumladan, bizning jonajon vatanimizdagi taraqqiyot, bugungi ijobiy o'zgarishlar kimlargadir yoqmasligi va ular bizni chalg'itish uchun fitnalar uyushtirishi tabiiy. Bunday fitnachilar ichkarida ham, tashqarida ham bo'lishi mumkin. Istaymizmi-yo'qmi, bunday fitnalar bo'laveradi, Alloh shuni iroda qilgan. Muhimi, bu fitnalar biz uchun sinov ekanini unutmasligimiz kerak. Fitna sabab har kim o'zining asl qiyofasini, asl basharasini namoyish etadi. Chinakam iymonga ega bo'lganlar kimlaru, qalbida kufr yashirinib yotganlar kimlar – hammasi ravshan bo'ladi. Haqiqiy xalqparvar, vatansevar, iymonli kishilar kimlar-u, mansabparast, xudbinlar kim – hammasi suv betiga chiqadi. Mo'minlar o'z yo'llarida sobit bo'ladilar va yuz berayotgan voqea-hodisalarni Robbimiz tarafidan bir sinov deb qabul qiladilar. Shu bilan birga, bu fitnalar ularning qayroqi bo'lib, chiniqib borishlariga ham xizmat qiladi. Ayni paytda Islomga qalbi ters bo'lgan, chin iymondan bebahra kimsalar fitnaga tushadi, bu narsa ularga tayyor bahona bo'ladi, qalbdagi nafratlari, shaytoniy tuyg'ulari mavj uradi. Bularning hammasi sinov dunyosining bir imtihonidir. Fitna – yolg'onga, mish-mishga tayanadi. U oyatlarni ta'vil qilish, hadislarni noto'g'ri talqin etish natijasidir. U vasvasa, nafs balosi oqibati bo'lib, milliy, diniy qadriyatlar asosini vayron qilishdir. Payg'ambarimiz Muhammad (sollallohu alayhi va sallam): “Fitna qotillikdan ham ashaddiyroqdir”, deganlar (Imom Buxoriy rivoyati). Nihoyat, fitna – sinov, gunohdir. Alloh halolni, haromni aniq belgilab berdi. Ularning o'rtasidagi narsalar esa shubhadir. Asl islomiy manbalarda haqiqiy musulmon insonning hatto shubhali amaldan ham qaytishi lozimligi ta'kidlanadi. Zero, zalolatga etaklovchi g'oyalar, noto'g'ri va botil qarashlar chin insonlar uchun sinov hamdir. Shu bois, imoni mustahkam, e'tiqodi komil inson harom va shubhali amallarni bajarishdan tiyiladi, binobarin, ularni bir bora qilgan inson, keyinchalik, o'rganib qoladi hamda gunohga moyil bo'lib qoladi.
Fitna ilmsizlik natijasida kelib chiqadi. Payg'ambarimiz (sollallohu alayhi va sallam) bashorat berganlaridek, shariat ilmidan bexabar kishilarning din nomidan ish yuritishi inson va jamiyat uchun ko'plab ko'ngilsizliklarni, fitnalarni keltirib chiqaradi. Alloh taolo fitna haqida O'zining Kalomi sharifidagi “Baqara” surasi 191-oyatida: “(Odamlarni) aldab, fitnaga solish o'ldirishdan (ham) yomonroqdir”, deb o'z bandalarini turli ko'rinishdagi fitnalardan ehtiyot bo'lishga buyuradi. Chunki, insonning ma'naviy o'limi uning jismoniy o'limidan ayanchliroq, yomonroqdir. Shu bois ham, oyati karimada insonlar orasida fitna, fasod ishlarni tarqatishning gunohi ma'nan bir insonni o'ldirishdan ham yomonroq ekanligi aytilmoqda, chunki insonning ruhini o'ldirish – uning jasadini o'ldirishdan fojialiroq, oqibati esa dahshatliroqdir.
H.Abutov
Yangibozor tumani “Sulton Ho'ja bobo” masjidi imom-xatibi
Bugun aziz Vatanimizning har bir farzandining yuragi hapqirib turibdi. Negaki, biz Ona-yurtimizning eng ulug‘, eng aziz ayyom – Mustaqillik bayramini, O‘zbekiston Respublikasi istiqlolini qo‘lga kiritganining 35 yillik shodiyonalarini katta tantana qilayapmiz.
Jannatmakon yurtimiz, muqaddas Vatanimiz, dono xalqimizning diniy qadriyatlari, milliy an’analari nihoyatda bisyor, beqiyos va betakror bo‘lsa-da, qutlug‘ ayyom arafasida dorilomon kunlarga yetkazgani uchun yana va yana shukr qilish maqsadida bu yil Mustaqilligimizni 35 yilligini nishonlayotganimiz uchun faqat 35 tasinigina zikr qilmoqchimiz:
* SIZ yana qo‘shishingiz mumkin...
*** ENG muhimi: yo‘qotib qo‘yishdan oldin ularning QADRIGA yetish !!!
a s o s v a n ye g i z l a r i d a
Bu ro‘yxatni yana ko‘plab davom ettirish mumkin... Biroq fikrimizni muxtasar qilgan holda Allohdan O‘zbekiston xalqining bunday fazilatlari yanada ko‘payishini, yurtimiz tinch, osmonimiz musaffo, xalqimizga sihat-salomatlik, oilalarimizga baxt-saodat so‘rab qolamiz.
Alloh taboraka va taolo har bir xonadonga sog‘lik-salomatlik, tinchlik-xotirjamlik, ilohiy fayz-baraka, ko‘pdan-ko‘p yaxshiliklar ato etsin!
Iloho jannatmakon yurtimiz tinchligi, muqaddas Vatanimiz ravnaqi, dono xalqimiz salomatligi va farovonligi uchun, muborak dinimiz kamoloti hamda masjidu-madrasalarimizni obodligi uchun muhtaram Yurtboshimizning dono rahbarliklari ostida, hukumatimiz tomonidan oqilona olib borilayotgan xayrli, savobli ishlarni amalga oshirish maqsadida viloyatlarimiz rahbarlari hamda shahar va tuman rahbarlarining boshchiliklaridagi mehnatkash xalqimiz olib borayotgan barcha xayrli, yaxshi, savobli ishlarda Alloh taolo O‘zi madadkor bo‘lsin! Turmushimiz obod, xirmonlarimiz mo‘l, oilalarimiz mustahkam, bolalarimiz har tomonlama sog‘lom, ma’naviyatimiz yuksak bo‘lsin!
Mehribon Parvardigorimiz dono xalqimizni doimo turli xil o‘rinlarda har xil shakllarda qilayotgan yaxshi, xayrli, chiroyli, savobli ishlarini O‘z dargohi ilohiysida qabul aylasin! Iloho xalqimizga tinchlik-xotirjamlik, sihat-salomatlik, oilalarimizga fayzu ilohiy, baxt-saodat, to‘kin-sochin dasturxonlar nasib qilsin! Mehribon Parvardigorimiz O‘zi – eshitib turuvchi, ko‘rib turuvchi va bilib turuvchi Zot! Hammalarimizning dillarimizdagi niyatlarimizni, qalbimizdagi orzularimizni va barcha hojatlarimizni o‘ylaganimizdan ham afzali-ziyodasi bilan ravo qilsin!
Iloho dehqonchiliklarimizga va kasb-korlarimizga xayr-baraka berib, ishlarimizda ko‘pdan-ko‘p omadlar, muvaffaqiyatlar va behisob xursandchiliklar ato etib, ikki dunyoda ham azizu mukarram aylasin!
Ibrohimjon domla INOMOV