19 Январ, 2026, 30 Ражаб, 1447
19 Январ, 2026, 30 Ражаб, 1447
Йиллар ўтган сайин илмий кашфиётлар аниқлаган натижалар Аллоҳ таоло томонидан инсонга буюрилган барча нарсалар шубҳасиз фойдали эканлигини исботламоқда.
Мия ярим шарлари доминант принцип бўйича ишлайди, яъни бири фаоллашса, иккинчисининг ҳам ишлаш фаолиятини таъминлайди ёки аксинча иккинчиси наргисининг ҳам ўрнига ишлай олади. Бу дегани мия доимо фаол бўлиб, тананинг табиий эҳтиёжларни қондиришда ярим шар қолган қисмини ҳам ўрнини босади. Таҳорат бутун мияни, яъни ҳар икки ярим шарларни оптимал фаоллаштириши тадқиқотларда аниқланган.
Инглиз олими В.Пенфилд 1956 йилда кашфиёт қилиб, терининг айрим жойларини ишқалаш натижасида мия ярим шарлари фаоллашишини аниқлади. Таҳоратда тана аъзолари уч марта ювилади, бу энг мақбул ишқалаш хусусиятини беради. Ўзининг кашфиёти билан машҳур бўлган олим В.Пенфилднинг диаграммасида таҳорат пайтида миянинг деярли бутун қобиғи, тахминан 83% фаоллашгани қайд этилган.
Диаграмма кўрсатадики, тана аъзоларининг айрим қисмларини ювганда, бутун танани ювишдан кўра, мия ярим шарлари кўп миқдорда фаоллашади. Суннатга кўра, нафақат намоздан олдин, балки диққатни жалб қиладиган, тез фикрлашга, ўзгарувчан қарорлар бериш учун миянинг максимал фаоллиги талаб этиладиган саёҳат, илмий фаолият, учрашувларга боришда, омма олдига чиқишда, шифокорлар операцияга киришда, муҳандислар дастгоҳда иш бошлашда ва шунга ўхшаш бошқа муҳим ишлардан олдин ҳам таҳорат олиш тавсия этилади.
Илмий тадқиқотлар таҳоратнинг таъсири ҳақида кўплаб янги билимлар олишга имкон яратмоқда, шу билан бирга исломдаги ҳар бир ҳаракат ва амаллар чуқур илмий асосга эга эканлигини далилламоқда.
Буюк олим Имом Шофеъий дин ва тана илми, яъни тиббиёт энг муҳим эканлигини таъкидлаган. Илм исломнинг ажралмас қисми ҳисобланади. Илмга интилиш амалларни онгли бажаришга ундайди ва ишончни мустаҳкамлайди. Зеро, ҳадисда илм ўрганиш кўплаб нафл намоз ва рўза тутгандан афзал эканлиги айтилган. Қуръони каримда Оли Имрон сурасининг 18-оятида Аллоҳ таоло фаришталардан кейин олимларни зикр қилган. Яъни, илм соҳиблари яратилганлар орасида энг юқори мақомларда туради.
Демак, тадқиқотлардан маълум бўладики, кунига беш марта таҳорат оладиган инсоннинг мия ярим шарлари, бошқаларникига нисбатан фаолроқ ишлар экан. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ҳадис ва суннатларида эса, доимо таҳоратли бўлишга чақирилади.
ТИИ Ҳадис ва Ислом тарихи фанлари кафедраси
катта ўқитувчиси Пўлатхон Каттаев
Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм
Алҳамдулиллаҳ, ҳар куни эрта тонгда тўрт мучангиз соғ-саломат уйғонасиз. Кўзларингиз кўряпти, қулоқларингиз эшитяпти, қўл-оёқларингиз ҳаракатланяпти. Бунинг барчаси Аллоҳнинг марҳаматидандир. Аллоҳ таолонинг берган бу неъматларининг шукронасини қандай адо этиш мумкин?!
Бу ҳақда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Ҳар бирингиз бўғин ва суяклар устида тонг оттирганингиз учун бир садақа бор. Ҳар бир тасбеҳингиз – садақа. Ҳар бир таҳмид (Алҳамдулиллаҳ) – садақа, ҳар бир таҳлил (Лаа илаҳа иллаллоҳ) – садақа, ҳар бир такбир – садақа, яхшиликка буюришингиз ҳам, ёмонликдан қайтаришингиз ҳам садақадир. Энди буларнинг ҳаммаси учун икки ракат зуҳо намоз ўқишингиз кифоя қилади”, деганлар (Имом Муслим ривояти).
Аллоҳнинг берган офият неъматига шукр қилиш уни янада зиёда қилади. Ахир офиятдан ҳам улуғроқ неъмат борми?
Аллоҳнинг берган беҳисоб неъматларининг шукри учун икки ракат зуҳо намозини адо этинг! Роббимизнинг карами кенглигини, ўта сахийлигини қаранг, бор йўғи 2 ёки 3 дақиқада адо этиладиган икки ракат намозингизни шукрона сифатида қабул қиляпти. Бундан ташқари, Аллоҳ таоло: "Қасамки, агар шукр қилсангиз, албатта, сизга зиёда қиламан" деб марҳамат қилган. Агар Аллоҳ таолонинг сизга берган офият неъмати учун шукр қилсангиз, ҳеч шак-шубҳасиз Аллоҳ сизга Ўзининг марҳамати ва фазли билан неъматларини янада зиёда қилади.
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам зуҳо намозини адо этганларга ҳаж ва умранинг савоби мукаммал ҳамда тўлиқ берилишини 3 маротаба такрорладилар. Қандай қилиб инсон осонгина ҳаракат билан шундай улкан мукофотларга эришишдан маҳрум қолиши мумкин? Аллоҳ таоло Ўзининг марҳамати ила бу амални осон қилиб қўйди. Бу намознинг адо этилиши осон бўлса-да, унда қанчадан-қанча фазилатлар бор.
Иймон 
Намоз 
Рўза 
Закот 
Ҳаж 
Қуръон 
Ислом сабоқлари 
Aлоқа