Yillar o‘tgan sayin ilmiy kashfiyotlar aniqlagan natijalar Alloh taolo tomonidan insonga buyurilgan barcha narsalar shubhasiz foydali ekanligini isbotlamoqda.

Miya yarim sharlari dominant prinsip bo‘yicha ishlaydi, ya’ni biri faollashsa, ikkinchisining ham ishlash faoliyatini ta’minlaydi yoki aksincha ikkinchisi nargisining ham o‘rniga ishlay oladi. Bu degani miya doimo faol bo‘lib, tananing tabiiy ehtiyojlarni qondirishda yarim shar qolgan qismini ham o‘rnini bosadi. Tahorat butun miyani, ya’ni har ikki yarim sharlarni optimal faollashtirishi tadqiqotlarda aniqlangan.

Ingliz olimi V.Penfild 1956 yilda kashfiyot qilib, terining ayrim joylarini ishqalash natijasida miya yarim sharlari faollashishini aniqladi. Tahoratda tana a’zolari uch marta yuviladi, bu eng maqbul ishqalash xususiyatini beradi. O‘zining kashfiyoti bilan mashhur bo‘lgan olim V.Penfildning diagrammasida tahorat paytida miyaning deyarli butun qobig‘i, taxminan 83% faollashgani qayd etilgan.

Diagramma ko‘rsatadiki, tana a’zolarining ayrim qismlarini yuvganda, butun tanani yuvishdan ko‘ra, miya yarim sharlari ko‘p miqdorda faollashadi. Sunnatga ko‘ra, nafaqat namozdan oldin, balki diqqatni jalb qiladigan, tez fikrlashga, o‘zgaruvchan qarorlar berish uchun miyaning maksimal faolligi talab etiladigan sayohat, ilmiy faoliyat, uchrashuvlarga borishda, omma oldiga chiqishda, shifokorlar operatsiyaga kirishda, muhandislar dastgohda ish boshlashda va shunga o‘xshash boshqa muhim ishlardan oldin ham tahorat olish tavsiya etiladi.

Ilmiy tadqiqotlar tahoratning ta’siri haqida ko‘plab yangi bilimlar olishga imkon yaratmoqda, shu bilan birga islomdagi har bir harakat va amallar chuqur ilmiy asosga ega ekanligini dalillamoqda.

Buyuk olim Imom Shofe’iy din va tana ilmi, ya’ni tibbiyot eng muhim ekanligini ta’kidlagan. Ilm islomning ajralmas qismi hisoblanadi. Ilmga intilish amallarni ongli bajarishga undaydi va ishonchni mustahkamlaydi. Zero, hadisda ilm o‘rganish ko‘plab nafl namoz va ro‘za tutgandan afzal ekanligi aytilgan. Qur’oni karimda Oli Imron surasining 18-oyatida Alloh taolo farishtalardan keyin olimlarni zikr qilgan. Ya’ni, ilm sohiblari yaratilganlar orasida eng yuqori maqomlarda turadi.

Demak, tadqiqotlardan ma’lum bo‘ladiki, kuniga besh marta tahorat oladigan insonning miya yarim sharlari, boshqalarnikiga nisbatan faolroq ishlar ekan. Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning hadis va sunnatlarida esa, doimo tahoratli bo‘lishga chaqiriladi.

TII Hadis va Islom tarixi fanlari kafedrasi
katta o‘qituvchisi Po‘latxon Kattayev