Сайт тест ҳолатида ишламоқда!
28 Январ, 2026   |   9 Шаъбон, 1447

Тошкент шаҳри
Бомдод
06:17
Қуёш
07:38
Пешин
12:41
Аср
15:53
Шом
17:38
Хуфтон
18:53
Bismillah
28 Январ, 2026, 9 Шаъбон, 1447

МУНОСАБАТ: ХОЛИС БЎЛИНГ ЁХУД НОХОЛИСЛИК КАСБИНГИЗМИ?!

24.09.2020   2476   4 min.
МУНОСАБАТ: ХОЛИС БЎЛИНГ ЁХУД НОХОЛИСЛИК КАСБИНГИЗМИ?!

Бугунги кунда ахборот тезлиги шунча ривожланди-ки, бир пайтнинг ўзида бир воқеликка оид турли ёндашувларни мутолаа қилиш мумкин. Натижада, инсон онги бир-бирини инкор этувчи маълумотлар билан тўлмоқда.

Айрим интернет сайтлари ва муаллифлар бундай носоғломликка ўз “ҳисса”сини қўшмоқда. Шундай сайтлар бир хабар эълон қилади-ю, кетидан “ундай эмас, бундай экан” ёки “фалон хабар тасдиқланмади” ё “ану хато учун пистончи ишдан олинди” деган гаплар ила айбини ёпмоқчи бўлади. Аслида, бутун халқни нотўғри хабар билан алдагани учун мард бўлиб, узр сўрашга эса кибри йўл бермайди. Бундай нодонлик динимизда ҳам, дунёимизда ҳам уйда ҳам кўчада ҳам эр кишининг иши ҳисобланмайди.

Алишер Навоий ҳазратлари:

“Оғзига келганни демоқ - нодоннинг иши,

олдига қўйганни емоқ - ҳайвоннинг иши”

деганларида айни ҳақиқатни айтган эдилар.

Куни кеча “Имомларда сўз эркинлиги борми?” номли мақола ижтимоий тармоқларда тарқалди. Уни ўқиб чиқиб, муаллифда билим ва малака етишмаслиги, журналистик таҳлил ва суриштирув йўқ экани ҳамда имом-хатибларнинг фаоллиги борасида унинг мавжуд воқеликка назар солмасдан, бир ёқлама ёндашганини кўриш мумкин.

Муаллиф маълумотни жамоатчиликка етказишдан олдин вазиятни тўғри баҳолаб, таҳлил этади, маълумотларнинг ҳаққонийлигини текширади ва ахборотни саралайди ва уни тўғри услубда тақдим этади. Енгил-елпи ҳаракат ва тезда машҳурликка интилиш устоз кўрмаган шогирднинг ишидир. Доно халқимизда “Устоз кўрмаган шогирд ҳар мақомга йўрғалар” деган пурмаъно гап ана шундайларга тегишли, десак хато бўлмайди.

Шу ўринда таъкидлаш зурурки, Ўзбекистон мусулмонлари идораси – расмий фаолият олиб бораётган исломий диний ташкилотларнинг ягона марказий бошқарув органи бўлиб, мусулмонларнинг диний эҳтиёжларини қондириш, исломий расм-русумларни ҳанафий мазҳаби асосида ўтказишга бошчилик қилиш ва эътиқодий бирлигини таъминлаш бўйича ўз фаолиятини олиб боради. Шунингдек, республикадаги масжидлар ва мадрасалар фаолиятига бошчилик қилади ҳамда улар мўмин-мусулмонларнинг диний эҳтиёжларини қондириш ва аҳиллигини таъминлаш ишларини амалга оширади.

Шу нуқтаи назардан аҳолининг эътиқодий бирдамлиги ва ўзаро ҳамжиҳатлигини таъминлаш, исломий саводхонлигини тизимли равишда ошириб бориш мақсадида ҳар жума куни масжидларда жума тезислари асосида мавъизалар ўқилиб, мўмин-мусулмонларнинг диний-маърифий онгини шакллантириб бориш амалиёти жорий этилган.

Жума тезислари матни Ўзбекистон мусулмонлари идорасининг Фатво бўлими уламолари томонидан тайёрланиб, тавсиявий шаклда масжидларга етказилади. Имом-хатиблар ўз салоҳиятлари даражасида ушбу мавзуни Қуръони карим оятлари тафсири, ҳадиси шарифлар шарҳи, уламолар насиҳатлари ва ҳаётий мисоллар асосида таъсирли қилиб жамоатга етказадилар. Зарур ҳолатларда тезисларга иловалар тайёрланиб, қўшилиши ҳам мумкин. Буни имом домлаларимиз яхши биладилар.

Тезислар бир хил бўлиши имом домлаларнинг сўз эркинлигига зид келади, дейиш мутлақо тўғри эмас. Чунки тезис ўз номи билан тезис! Яъни, у маъруза матни эмаски, ундан ташқарига чиқиш мумкин бўлмаса. Тезис маърузачи маъруза давомида фойдаланиб турадиган, фикрларини тартибга келтириб оладиган режалар мажмуи.

Жума маърузаларида тезисдан фойдаланиш ҳозирги кунда кўплаб мусулмон  мамлакатлари Саудия Арабистони, Бирлашган Араб Амирлиги, Миср Араб Республикаси ва бошқа бир қатор мамлакатларда жорий этилган.

Шу ўринда яна бир мулоҳаза – бугунги кунда имом-хатиблар ОАВ, телевидения, радио, бошма нашрларда тинимсиз чиқиш қилмоқдалар. Уч юздан ортиқ имом-хатиблар ижтимоий тармоқлардаги саҳифалари орқали мунтазам чиқишлар қилмоқдалар, онлайн суҳбатлар олиб бораяптилар. Буларни билмасдан ёки билиб туриб уларга туҳмат қилиб “Имомларда сўз эркинлиги борми”, деб жар солиш қайси мезонга тўғри келади?!

 

Ахборот тарқатиш одоби, мезонлари азал-азалдан мавжуд. Журналистикада ҳаққонийлик тушунчаси ҳеч бир замонда, ҳеч бир мамлакатда ва ҳолатда ўзгармайди. Журналист юксак савияда ижод қилиши мумкин, лекин ҳаққонийликка хилоф йўл тутса, унинг барча саъй-ҳаракати чиппакка чиқиши муқаррар.

 

             Хулоса ўзингиздан ...

 

Ўзбекистон мусулмонлари идораси

 

Мақолалар
Бошқа мақолалар
Мақолалар

Сукут сақлашнинг 703 та энг муҳим фойдаси (5-қисм)

27.01.2026   1790   8 min.
Сукут сақлашнинг 703 та энг муҳим фойдаси (5-қисм)

1-қисм2-қисм3-қисм, 4-қисм

фақат АСОСИЙЛАРИни санаб ўтамиз 

УЛУҒ  УСТОЗ  УЛАМОЛАРИМИЗ  баён  қилиб  берганлар:  

СУКУТ сақлашнинг

703 та энг муҳим ХИСЛАТИ (фақат АСОСИЙЛАРИ)

 

 

 

  1. Сукут — ТИЛНИНГ ҚАЛҚОНИ.
  2. Сукунат тил гуноҳларидан сақлайди.
  3. Қулф — эшик учун, сукут — тил учун.
  4. Ортиқча сўз — кўп гуноҳнинг эшиги.
  5. Тилга энг яхши тарбиячи — сукут.
  6. Сукунат — тилни тозаловчи омил.
  7. Хатоли қарордан асрайди.
  8. Ҳар бир гапнинг ўрни борлигини англатади.
  9. Инсонни ҳаддан ташқари гаплардан сақлайди.
  10. Шошмасликни ўргатади.
  11. Ортиқча сўздан асрайди.
  12. Сўзнинг қудратини ҳис қилдиради.
  13. Сўзга қиймат беради.
  14. Яхши ўйлашга шароит яратади.
  15. Фаросатни кучайтиради.
  16. Ортиқча эҳтиросларни тартибга солади.
  17. Мулоҳаза қилишни ўргатади.
  18. Сўз ва амални бирлаштиради.

 

 

  1. Сукут — НИЗОЛАРНИНГ ЕЧИМИ.
  2. Жанжални сукут ўчиради.
  3. Сукунат — тотувлик калити.
  4. Ғийбатдан сукут билан қочилади.
  5. Сукунат — ҳар бир низонинг энг яхши ечими.

 

 

  1. Сукут — ГУНОҲДАН САҚЛОВЧИ ҚАЛҚОН.
  2. Сукут тил гуноҳларини камайтиради.
  3. Сукут беҳуда гапдан асрайди.
  4. Сукут — ножўяликдан узоқлаштиради.
  5. Сукут — тилни поклайди.
  6. Сукут — тақвога етаклайди.
  7. Қийинчиликсиз ибодат.
  8. Гуноҳдан асрайди.
  9. Тафаккурни кучайтиради.
  10. Зикрга шароит яратади.
  11. Ниятни тозалайди.
  12. Сукунат ибодатни самимий қилади.
  13. Билимсизлик айбларидан тўсиқ.
  14. Сукут — ҳаво ва ҳасадга қарши.
  15. Кўп сўз ҳасадни қўзғайди, сукут уни ўчиради.
  16. Сукунат нафсни тарбиялайди.
  17. Сукунат — ички поклик.
  18. Сукунат — ҳасадга қарши қалқон.

 

 

Сукутнинг РУҲИЙ ФАЗИЛАТЛАРИ:

  1. Сукут — қалбнинг оромгоҳидир.
  2. Сукут — руҳни поклайди.
  3. Сукут — ғашликни кетказади.
  4. Сукут — фикрни сокинлаштиради.
  5. Сукут — муносибликка етаклайди.
  6. Сукут — руҳий қувват манбаи.
  7. Сукут — эҳтиром белгиси.
  8. Сукут — ҳаётни чуқур англашга ёрдам.
  9. Сукут — шошма-шошарликда қалқон.
  10. Сукут — қалб равшани.

 

 

  1. Сукут — РУҲИЙ БАҚУВВАТЛИКНИНГ БЕЛГИСИ.
  2. Сукут ҳис-туйғуларни бошқаради.
  3. Сукут қаҳру-ғазабни назорат қилади.
  4. Сукут иродани мустаҳкамлайди.
  5. Сукут — ботиний куч.
  6. Сукут — қалбнинг озуқаси.

 

 

  1. Сукут — РУҲИЙ ПОКЛИК ВА ИЛОҲИЙ ЯҚИНЛИК.
  2. Сукут ибодатни мукаммал қилади.
  3. Сукут — зикрга тайёрлов.
  4. Сукут — қалбни Парвардигори оламга яқинлаштиради.
  5. Сукут — руҳнинг софлашуви.
  6. Сукут — имон ва ихлоснинг нишони.
  7. Сукут — тақво рамзи.
  8. Сукут — ихлоснинг исботи.
  9. Зикрга куч сукутдан келади.
  10. Сукунат — имоннинг суянчиғи.
  11. Гап фойдасиз бўлса — сукут буюк ибодат.

 

 

РУҲИЙ ФОЙДАЛАР:

  1. Ички хотиржамликни оширади.
  2. Асабни тинчлантиради.
  3. Қалбни енгил қилади.
  4. Рухий изтиробни камайтиради.
  5. Ваҳимани пасайтиради.
  6. Қўрқувни назорат қилади.
  7. Ички мувозанат яратади.
  8. Сабрни мустаҳкамлайди.
  9. Ғазабни босади.
  10. Сукунат инсонда бардош туйғусини кучайтиради.
  11. Норозиликни камайтиради.
  12. Ҳавас ва ҳасадни сўндиради.
  13. Руҳий хасталикларни енгиллаштиради.
  14. Ҳадикни бартараф қилади.
  15. Ўз-ўзини назорат қилиб боришни кучайтиради.
  16. Қалб тозалигига хизмат қилади.
  17. Фазилатли хислатларни уйғотади.
  18. Ихлосни оширади.
  19. Қалбда ортиқча ғовурни йўқ қилади.
  20. Таваккулни мустахкамлайди.
  21. Имонни мустаҳкамлашга ёрдам беради.
  22. Гўзал хулқни чархлайди.
  23. Бефойда хаёлларни камайтиради.
  24. Вужудга енгиллик бахш этади.
  25. Ички қувватни тиклайди.
  26. Йўқотилган руҳий ресурсларни тўлдиради.
  27. Салбий эмоцияларни ювиб ташлайди.
  28. Илдам отилишдан сақлайди.
  29. Ички гаплар юкини енгил қилади.
  30. Бақувват руҳий энергияга сабаб бўлади.
  31. Бефойда эҳтиросларни сўндиради.
  32. Ички қувватни бошқаришга ўргатади.
  33. Оғриқ ҳиссини енгиллаштиради.
  34. Рухий чорасизликни пасайтиради.
  35. Севимли ишларга мотивацияни оширади.
  36. Ҳовлиқмасликни ўргатади.
  37. Ички тотувликни пайдо қилади.
  38. Қаноатни оширади.
  39. Бандликни қисқартиради.
  40. Уят туйғусини қўллаб-қувватлайди.
  41. Тўсиқсиз қўрғон.
  42. Сукунат инсонни руҳан бақувват қилади.

 

 

 

ДОНОЛАРНИНГ ҲИКМАТЛИ ХУЛОСАЛАРИ:

 

  1. Сукут — донолик калити.
  2. Сукут — қалб ва ақлни уйғунлаштиради.
  3. Сукут — ҳаётдаги ҳар лаҳзани қадрлаш имкони.
  4. Сукут — фикр ва хулқни тартибга солади.
  5. Сукут — баҳс ва зиддиятларни тинч қилади.
  6. Қулф — эшик учун, сукут — тил учун.
  7. Сукут — инсонга сабр ва ўзаро ҳурматни ўргатади.
  8. Сукут — руҳий тинчлик ва энергия манбаи.
  9. Сукут — фикрларни чуқур англашга ёрдам беради.
  10. Сукут — фалсафанинг чўққиси.
  11. Сукут — одоб ва маданиятнинг ажралмас қисми.
  12. Сукут — ҳаётдаги хаёл ва амални уйғунлаштиради.
  13. Сукут — сўзсиз ҳам таъсир кўрсатади.
  14. Сукут — тафаккур ва ҳис-туйғуларни уйғунлаштиради.
  15. Сукут — шошма-шошарликдан қалқон.
  16. Сукут — баҳсда ғалаба ҳамда эҳтиром рамзи.
  17. Сукут — инсоннинг ички қудрати ва зеҳнини бойитади.
  18. Сукут — ортиқча гапдан ва хаёлдан асрайди.
  19. Сукут — оила ва жамиятда барқарорликка ёрдам.
  20. Сукут — ҳаётдаги синовлардан омон қолиш калити.
  21. Сукут — ҳар дақиқада ҳикмат ва маъно уйғотади.
  22. Сукут — юксак хулоса.
  23. Сукут — инсоннинг энг оддий, энг қиммат хислати.
  24. Сукут — инсонни инсон қиладиган сифатлардан бири.
  25. Сукут — ҳар бир сўзнинг қийматини кўрсатади.
  26. Сукут — қалбга олиб борувчи йўл.
  27. Сукут — инсофнинг ҳамроҳи.
  28. Сукут — ҳақиқий донолик ва бахт белгиси.
  29. Сукут — донолик қасрининг эшиги.
  30. Ақл равшан бўлади. Ортиқча гапдан қочган инсоннинг фикри тозаланади, ақли йиғилади.
  31. Қалб хотиржам бўлади. Сукут инсонни ички тинчликка олиб боради, асабларни тинчлантиради.
  32. Хатолар камаяди. Кўп гапда кўп хато бўлади. Кам гапирган одам кам адашади.
  33. Ҳикмат эшитишга ёрдам беради. Сукут қилган инсон яхши эшитади, яхши эшитган одам эса яхши англайди.
  34. Одоб ва камтарлик белгиси. Сукут ‒ ақл, одоб, вазминлик ва камтарликнинг аломати.
  35. Муносабатларни яхшилайди. Сукут айрим ҳолларда низоларни олдини олади, эҳтиромни оширади.
  36. Гуноҳдан асрайди. Тил гуноҳларининг кўпи ортиқча ва бефойда гапдан келади. Сукут эса уни тўсади.
  37. Диққaтни оширади. Кам гапирган инсон кўпроқ кузатади ‒ натижада фикрлаш тезлиги ортади.
  38. Руҳий қувватни тиклайди. Сукут қалбдаги “ортиқча юк”ни ташлаб, инсонни енгиллаштиради.
  39. Ким “Муҳаммад саллаллоҳу алайҳи васалламга умматман, У Зотга эргашаман, У Зотдан ўрнак оламан”, деса, ҳеч ҳам талашиб-тортишувчи бўлмасин!
  40. Сўзга қиймат беради. Кам гапирган одамнинг ҳар бир сўзи таъсирли ва қабул қилинади.
  41. Сукут — ҳикмат манбаи.
  42. Сукут — қалбга ором, ақлга нур, тилга тарбия.
  43. Сукут — нур, тозалик ва барака манбаи.
  44. Сукут — оилада барака.
  45. Сукут — инсоннинг энг буюк тарбиячиси ва доноликка етакловчи йўлдир.

 

 

 

ДОНОЛАР тавсиялари:

 

  1. Гапиришдан олдин ўйланмоқ даркор.
  2. Ҳис-туйғулар кучли бўлса ҳам сабр билан сукут сақлаш — ақлли инсоннинг йўли.
  3. Муҳим мулоқотларда аввало тинглаш, кейин сўзлаш — олтин қоида.
  4. Баҳс ва зиддиятларда сўз ортиқ бўлмасин, сукут билан ҳал қилишга ҳаракат қилиш лозим.
  5. Ким “Муҳаммад саллаллоҳу алайҳи васалламга умматман, У Зотга эргашаман, У Зотдан ўрнак оламан”, деса, ҳеч ҳам талашиб-тортишувчи бўлмасин!
  6. Ҳар куни бир лаҳза сукут — руҳ ва ақл учун машқ бўлади.
  7. Сукут — инсонни инсон қиладиган сифатлардан бири.
  8. Сукут — инсоннинг энг оддий, энг қиммат хислати.
  9. Сукут — кичикликда улуғлик.
  10. Сукут — қалбга олиб борувчи йўл.
  11. Сукут — ҳаётдаги синовлардан омон қолиш калити.
  12. Сукутни ўз вақтида, ўз пайтида, ўз ўрнида ва ўз меъёрида қўллашлик — ҳикмат, ақл ва ҳақиқий донолик белгисидир.

 

Меҳрибон Парвардигоримиз ўзларимизни ҳам, фарзанд-зурриётларимизни ҳам Ўзи буюрган, Жаноби Пайғамбаримиз саллаллоҳу алайҳи васаллам тавсия этган, ўтмишда ўтганларимизнинг руҳлари шод бўладиган, халқимиз хурсанд бўладиган, ота-оналаримиз рози бўладиган йўллардан юришимизни насиб этсин!

 

Иброҳимжон домла Иномов.

 

Мақолалар