28 Феврал, 2026, 11 Рамазон, 1447
28 Феврал, 2026, 11 Рамазон, 1447
Ҳозирги кунда дунёдаги ижтимоий-мафкуравий муаммолардан энг хавфлиси диний-ғоявий, хусусан, экстремистик, миссионерлик ва прозелетизм муаммолари бўлиб, бу айни вақтда бизнинг мустақил Ўзбекистонимизга ҳам ўз таъсирини ўтказмоқда.
Маълумки аждодларимиз эътиқод қилиб келаётган диний ва маънавий меросни асраб-авайлаш – мустаҳкам эътиқод ва иродалиликдан далолат беради. Бугунги кунда ҳаётимизда учраб тураётган турли оқим-ҳаракатларга кўра, айрим кишилар у диндан бу динга ва бошқасига ўтиб юриши аслида эътиқодсизлик эмас, балки эътиқодининг сустлиги, илмсизлик, ғоявий бўшлиқ хамда иродасизликдир. Бу ҳақда Биринчи Президентимиз И.А.Каримов “Oдам ўз мустақил фикрига, замонлар синовидан ўтган ҳаётий миллий қадриятларга, соғлом негизда шаклланган дунёқараш ва мустаҳкам иродага эга бўлмаса, хар турли маънавий таҳдидларга, уларнинг гоҳ ошкора, гоҳ пинҳона кўринишдаги таъсирига бардош бериши амримаҳол. Буни кундалик ҳаётда учраб турадиган кўплаб воқеалар мисолида яққол кузатиш мумкин ва уларнинг қандай оқибатларга олиб келишини узоқ тушунтириб ўтиришнинг ҳожати йўқ, деб ўйлайман” деб таъкидлаган эди.
Ушбу ҳаракатларга жалб қилинаётганлар кўпроқ аёллар ва ёшларнинг иштирокида намоён бўлаётганлиги ачинарли ҳолдир. Чунки уларнинг кизиқиш хамда моддий ва маънавий эҳтиёжларини қондиришда диний оқим ва ташкилотлар ўз ғоялари билан жалб қилган ҳолда мақсадларини амалга ошириш осонроқдир.
Ислом шиорларидан танлаб фойдаланадиган, диннинг асл моҳиятини бузиб талқин қиладиган экстремистик тузилмалар кенг халқ оммаси билан узвий мавжудлигини кўрсатиш, аслида эса жамиятда тартибсизлик ва парокандаликни юзага келтириш учун маблағ йиғиш, асосий таҳдид манбаи сифатида одамлар онгу шуурини эгаллаш, жамиятда беқарорлик келтириб чиқариш орқали ҳокимиятга эришиш мақсадини кўзлайдилар.
Экстремистик окимларнинг хозирги кундаги фаолиятида замонавий ахборот коммуникацияларидан кенг фойдаланиш, интернет оркали тарғибот ишларини олиб боришга алохида эътибор каратилган, интернет орқали суҳбат олиб бориш жараёнида ёшларга куфр диёри, ҳижрат, жиҳод, шаҳидлик, халифаликни тиклаш каби ғоялар сингдирилиб улар турли хил тўқнашув ва низога жалб қилинмоқда. Ижтимоий тармокларда бўзғунчилик ва бузғунчи ғояларни тарғиб қилувчи юзлаб гуруҳлар мавжудлиги фикримизнинг яққол далилидир. Шунинг учун ҳам ёшларда хабар ва маълумотларни таҳлил эта олиш малакасини хосил килиш зарур.
Зеро ҳар кандай хабар ҳам тўғри ва холис бўлавермайди. Ҳар бир маълумотни текшириб кўриб кейин хулоса килиш ҳакида Аллоҳ таоло бундай дейди: «Эй мўминлар! Агар сизларга бирор фосиқ кимса хабар келтирса, сизлар (ҳақиқий аҳволни) билмаган ҳолингизда бирон қавмга азият етказиб қўйиб, (кейин) қилган ишларингизга пушаймон бўлмаслигингиз учун (у хабарни) аниқлаб (текшириб) кўрингиз» (Ҳужурот сураси, 6-оят).
Муқаддас Ислом динимиз инсониятни комилликка даъват этувчи буюк таълимоти билан бирга, уни сохталаштирувчилар, ундан ўз шахсий манфаатлари йўлида фойдаланувчилар ҳам йўқ эмаслигини, айни ана шу салбий ҳодисалар жамият тараққиётида кутилмаган фожиаларни келтириб чиқариши мумкинлигини ҳаёт кўрсатмокда.
Бугун дунёда кўплаб бузғунчи оқимлар муқаддас Ислом динини ниқоб қилиб, бегуноҳ инсонларнинг қонини тўкмоқдалар. Бу оқимларни бир сўз билан дин бузарлар деб номланса хато бўлмайди. Улар ўзларига турли номларни қўйиб, диний шиорларни байроқ қилиб оляптилар-у лекин қилаётган ишлари динимизга зиддир.
Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам тинчлик ва хотиржамлик хақида бундай деганлар: «Тинчлик ва хотиржамлик икки улуғ неъматдурки бундан кўп одамлар бебаҳрадурлар» (Имом Бухорий ривояти). Шу юртда яшаётган ҳар бир элдошимиз тинч ва фаровон юртимизнинг қадрига етмоғимиз, уни кўз қорачиғидай асрамоғимиз лозимдир.
Шуниси диққатга сазоворки, экстремистик руҳдаги тузилмаларнинг ҳеч бири бирон-бир шаклда ўзлари жар солаётган, ўзлари «интилаётган» жамият қурилиши моделини таклиф этолмайдилар.
Диний экстремистик ҳаракатлар нима учун асосий эътиборни аёллар ва ёшларга қаратмоқдалар? Республикамизда эътиқод эркинлигини таъминлаш масаласида барча шароитлар яратиб берилган бир шароитда, маккор ва қўпорувчи кучлар, диний мутаассиб гуруҳлар ўз қабиҳ режаларини амалга ошириш йўлида халқ ичида бузғунчи ғояларни тарқатишга уринмоқдалар. Амалиёт шуни кўрсатмоқдаки, экстремистлар ўз мақсадлари учун асосан ёш йигит ва қизларни танлайдилар.
Хулоса қилиб айтганда, аёллар ва ёшларнинг турли оқим ва ҳаракатлар домига тушиб қолишининг олдини олишда уларда мафкуравий иммунитетни ва билим даражасини ошириш, уларнинг бўш вақтини назорат қилиш муҳим аҳамият касб этади. Чунки айнан улар Ватанимиз келажагидир.
А.Аллаберганов
Ҳазорасп тумани “Ахтам саҳоба” масжиди имом-хатиби
Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм
Аллоҳ таоло айтади: “Ким Аллоҳга иймон келтирса, У зот унинг қалбини ҳидоятга солур…” (Тағобун сураси, 11-оят).
Қалб ҳар бир амалнинг асли ва барча ҳаракатларнинг негизидир. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам айтадилар: “Огоҳ бўлинглар, жасадда бир парча гўшт бор. Агар у тўғри бўлса жасаднинг барчаси тўғри бўлади, агар у фасод бўлса жасаднинг барчаси фасод бўлади. Огоҳ бўлинглар, у қалбдир”.
Қалбнинг тўғри бўлиши дунё ва охиратдаги саодат, унинг бузуқ бўлиши эса ҳалокатдир. Аллоҳ таоло айтади: “Албатта, бунда қалби борларга ва зеҳн билан қулоқ осганларга эслатма бордир” (Қоф сураси, 37-оят).
Ҳар бир яратилган жонзотда қалб бўлади. Аммо бу қалблар икки хил: бири иймон ила мунаввар, тақво ила обод бўлган тирик қалб; иккинчиси хароб бўлиб сўнган, касал ва ўлик қалбдир. Аллоҳ таоло айтади: “Уларнинг қалбларида касал бор. Аллоҳ касалларини зиёда қилди. Ва уларга ёлғон гапирганлари учун аламли азоб бор” (Бақара сураси, 10-оят). Аллоҳ таоло бошқа оятда эса бундай марҳамат қилади: «Ва улар: “Қалбимиз ғилофланган”, дейишади. Йўқ, ундай эмас, куфрлари сабабли Аллоҳ уларни лаънатлаган. Бас, озгинагина иймон келтирадилар» (Бақара сураси, 88-оят).
Аллоҳ таоло ўлик қалблилар ҳақида яна бундай дейди: «Улар: “Қалбларимиз сен даъват қилаётган нарсадан ғилофлардадир, қулоқларимизда оғирлик бор, сен билан бизнинг орамизда эса, парда бор. Бас, сен амалингни қилавер, биз ҳам, албатта, ўз амалимизни қилгувчилармиз”, дедилар» (Фуссилат сураси, 5-оят).
Аллоҳнинг душманларида ҳам қалб бўлади, лекин у ҳеч нарсани англамайди. Шунинг учун ҳам Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам бундай дуо қилар эдилар: “Эй, қалбларни бошқарувчи! Менинг қалбимни динингда собит қил!”.
Мўминнинг қалби доимо рўза тутади. Унинг рўза тутиши ҳалокатга олиб борувчи ширк, ботил эътиқод, ёмон васваса ва ниятлардан фориғ қилиш билан бўлади. Мўминнинг қалби Аллоҳнинг муҳаббати ила ободдир.
Мўминнинг қалбида унга зулмат аралаша олмайдиган ёрқин нур бор. Бу абадий рисолат, самовий таълимотлар ва раббоний шариат нуридир. Ушбу нурга Аллоҳ таоло бандага табиий фитрат қилиб берган нур қўшилади ва икки улкан нур жамланади. Аллоҳ таоло айтади: “(Бу) нур устига нурдир. Аллоҳ хоҳлаган одамни Ўз нурига ҳидоят қилур. Аллоҳ одамларга мисолларни келтирур. Аллоҳ ҳар бир нарсани ўта билгувчидир” (Нур сураси, 35-оят).
Мўминнинг қалби чироқ каби порлайди, Қуёш каби нур сочади ва субҳ каби ялтирайди. У ояти карималарни тинглаганда, уларнинг маъноларини тафаккур қилганда қалбидаги ишончи янада зиёда бўлади.
Мўминнинг қалби кибрдан рўза тутади, чунки у қалб рўзасини бузиб юборади. Кибр унинг қалбига ўрнашмайди, зеро, у ҳаром амалдир. Кибрнинг асл ўрни қалбда бўлади, агар кибр қалбга ўрнашса ўз соҳибини ҳалок қилади. Ҳадиси қудсийда Аллоҳ таоло айтади: “Кибриё Менинг ридойимдир, улуғлик Менинг изоримдир. Ким иккисида Мен билан талашса уни азоблайман”.
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам айтадилар: “Ким Аллоҳга такаббурлик қилса уни хорлайди. Ким Аллоҳ учун тавозеъли бўлса уни юксалтиради”.
Мўминнинг қалби ужбдан ҳам рўза тутади. Ужб – инсоннинг ўзини мукаммал, бошқалардан афзал ва унда бошқаларда йўқ нарса бор деб тасаввур қилишидир. Бу эса айни ҳалокатдир. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Уч нарса ҳалок қилувчидир: киши ўз нафсидан ажабланиши, қаттиқ хасислик ва эргашиладига ҳаво (ҳавойи нафс)”, деганлар.
Ужбнинг давоси инсон ўз айблари, хатоларининг кўплигини ҳамда минглаб қилган, сўнгра уларни эсдан чиқарган гуноҳ ва ёмонликларини ёдидан кўтармаслигидир. Бинобарин, уларнинг ҳисоби Роббимиз ҳузурида, У адашмайди ва унутмайди.
Мўминнинг қалби ҳасаддан рўза тутади. Чунки ҳасад яхши амалларни олов каби куйдиради, қалбнинг нурини ўчиради ва бандани Аллоҳ томон юришини тўхтатиб қўяди. Аллоҳ таоло айтади: “Ёки Аллоҳ одамларга Ўз фазлидан берган нарсаларга ҳасад қилмоқдаларми?” (Нисо сураси, 54-оят).
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам айтадилар: “Бир-бирингизга ҳасад қилманглар, бир-бирингиздан нафратланманглар, ўзаро урушманглар ва ўзаро нажш (инсонла ўзаро келишиб бир нарсанинг нархини ошириши) савдосини қилманглар. Баъзингиз баъзингизнинг савдоси устига савдо қилмасин”.
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам уч марта саҳобаларидан бир кишининг жаннат аҳлидан эканининг хабарини бердилар. У киши нима эвазига жаннатга киргани ҳақида сўралганида: “Қалбимда бирор мўминга ҳасад, нафрат ёки муттаҳамлик бор ҳолида ҳеч уйқуга ётмадим”, дея жавоб берди. Орифларнинг рўзаси бўлмиш қалб рўзасини тутувчилар борми? Шоир айтади:
Орифлар рўзаси ичра оламлар Робби ризосин исташ бордир,
Ҳар замон улар қалби соим, саҳар вақти ҳоллари истиғфордир.
Аллоҳим, қалбларимизни тўғри йўлга бошлагин, уларни иймонда собит айла!
Доктор Оиз ал-Қарнийнинг
"Рўзадорлар учун дарслар" китобидан
Иймон 
Намоз 
Рўза 
Закот 
Ҳаж 
Қуръон 
Ислом сабоқлари 
Aлоқа 