Абу Ҳурайрадан ривоят қилинади:
"Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам:
" Бурни ерга ишқалсин, бурни ерга ишқалсин, бурни ерга ишқалсин", дедилар.
"Эй Аллоҳнинг Расули, кимнинг?" дейишди.
"Ота-онаси ёки улардан бири кексалигида улар билан бирга яшаб, дўзахга кирган кишининг", дедилар".
Шарҳ: Демак, ота-она улуғ ёшга кирганларида уларнинг хизматини қилиб, розилигини топиб қолса, жаннатга кирар экан, акс ҳолда дўзахга кирар экан. Икковлари бўлмаса, биттаси - ё ота, ё она бўлса ҳам, ана шу ҳолат бўлар экан.
Бу ҳадиси шариф ҳам ота-онанинг розилигини топиш қанчалик муҳим иш эканини таъкидламоқда. Банданинг жаннат ёки дўзахга киришга сабаб бўладиган амаллардан бири ота-онага бўладиган муносабат эканини кўрсатмоқда. Айниқса ота-она кексайганларида алоҳида эҳтиётлик билан уларга яхшилик қилиш пайида бўлиш зарурлигини билдирмоқда.
Ушбу ҳадиси шарифдан олинадиган фойдалар:
1. Тингловчининг эътиборини тортиш учун бир ишнинг оқибатини такрор-такрор айтиш мумкинлиги.
2. Олим ва раҳбар кишидан бирор масала оқибати ҳақидаги гапни эшитганда, бу оқибат ким учун эканини сўраш лозимлиги.
3. Ота-онаси бўла туриб, уларнинг розилигини топиб, жаннатга киришга сазовор бўлолмай қолган одам бахтсиз шахс экан.
"Одоблар хазинаси" китобидан.
Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм
Дарахт шохига қўнган митти чумчуқ маюс ҳолатда, бошини эгиб ўтирарди. Орадан неча кунлар ўтсада чумчуқ сайрамас, ҳатто ён-атрофга ҳам қарамасди.
Фаришталар ҳайратда қолишди ва Aллоҳдан сўрашди: “Нега бу чумчуқ жим бўлиб қолди?”.
Aллоҳ: “Унинг қалбида нима яширинганини фақат Мен биламан”, деб жавоб берди.
Ошкору махфий ишларни билиб турувчи Зот – Aллоҳ таоло: “Қалбингга нима озор беряпти?” деб сўради.
Фаришталар ҳам чумчуқнинг жавобини интизорлик ила кутишди.
Чумчуқ титроқ овоз ва маҳзунлик билан: “Менинг битта кичкина уям бор эди. Чарчасам у ерга дам олиш учун қайтардим. Совуқ бўлганда исиниб олардим. Ҳеч кимга озор бермасдим. Бу кенг дунёга кичик бир уйим сиғмади. Тўсатдан бўрон келиб, уни вайрон қилди. Мен уйсиз қолдим”, дедию бошқа гапира олмади.
Орага жимлик чўкди. Фаришталар ҳам жим бўлиб, Аллоҳ таолонинг жавобини кутардилар.
Шунда Aллоҳ: “Эй чумчуқ, сен менинг қулим эмасмисан?” деди.
“Ҳа, мен Сенинг қулингман”, деди чумчуқ.
“Унда нега раҳматимдан норозисан? Тақдиримга таслим бўлмайсан?” деб марҳамат қилди Аллоҳ таоло.
Шундан сўнг Aллоҳ чумчуқнинг ини нега бузилганининг ҳикматини билдирди.
“Сен уянгда дам олаётганингда, илон емиш қидириб, сенинг инингга қараб келаётган эди. Шунда сени хавфдан қутқариш учун шамолга бўрон қўзғашни буюрдим. Уянг вайрон бўлди, лекин ҳаётинг сақланиб қолинди”.
Чумчуқнинг кўзларидан ёш оқди. Аллоҳнинг раҳматидан ҳайратда қолган чумчуқ: “Кечир, Aллоҳим, мени кечир, Роббим”, дея олди фақат.
Банда кўпинча Aллоҳ таолонинг ҳикматини англаб етмайди. Инсон йўқотган нарса жазо эмас, балки мукофот бўлиши ҳам мумкин. Синовлар – яширин раҳматдир. Aллоҳнинг танлови бизникидан яхши ва Унинг раҳмати чексиз ҳамда ҳар бир нарсани қамраб олган.
Aллоҳим, бизни тақдирингга таслим бўлувчи, неъматларингга шукр қилувчи, ҳикматларингни тафаккур этадиган бандаларингдан қилгин.
Даврон НУРМУҲАММАД