Кунлардан бир кун Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам ансорий саҳобийлардан бирининг боғига кирдилар. Боғнинг салқинроқ бир жойида суви қуриб қолган бир кичикроқ қудуқ бор эди. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам келиб шу қудуққа муборак оёқларини солиб ўтирдилар. Ортларидан Абу Бакр Сиддиқ розияллоҳу анҳу у зотни қидириб келиб, у киши ҳам оёқларини солиб ўтирдилар, кетларидан Умар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳу келиб, худди шундай ўтирдилар. Сўнг Усмон ибн Аффон розияллоҳу анҳу келиб қолдилар. Ҳолбуки, у кишига бу қудуқда жой қолмаганлиги учун бошқа жойга ўтирдилар. Аллоҳ таолонинг тақдири билан бу ажралмас уч дўстнинг бир қудуққа оёқларини солиб ўтиришлари ҳикмати уларнинг қабрлари бир жойдалигига боғлиқ бўлди…
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг касалликлари кучайиб кетганидан кейин барча аёлларидан Оиша розияллоҳу анҳонинг уйида қолишга изн сўрадлар. Чунки, Оиша розияллоҳу анҳо аёлларининг ичида энг ёши эдилар. Аёллари рухсат бергач, ўша уйда турдилар ва шу уйда, олтмиш уч ёшларида вафот этдилар. Дафн этилган жойлари ҳам шу уй бўлди.
Маълумки, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламдан кейин ўринларига Абу Бакр Сиддиқ розияллоҳу анҳу халифа бўлганлар. Абу Бакр розияллоҳу анҳу “Вафот этганимда мени Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг оёқ томонларига дафн этинглар”, деб илтимос қилдилар. Барча бунга рози бўлди. У зот ҳам олтмиш уч ёшларида вафот этдилар ва васият қилган жойларига, Оиша онамизнинг уйи, Набий алайҳиссаломнинг оёқ тарафларига дафн этилдилар.
Вафотларидан кейин ўрниларига Умар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳу халифа бўлдилар. У зот ҳам вафот этсалар, Оиша розияллоҳу анҳодан шу уйга қўйилишга рухсат сўрадилар. Шунда Оиша розияллоҳу анҳо: “Мен бу жойни ўзимга сақлаётган эдим, майли, ўрнимни Умарга бердим” дедилар. Ҳикматни қарангки, Умар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳу ҳам олтмиш уч ёшларида вафот этиб, шу уйга дафн этилдилар. Бу уйда бўш жой қолмаганлиги боис Оиша розияллоҳу анҳо бошқа ерга қўйилдилар.
“Қиёматли дўст – ажралмас”, деб, бекорга айтилмайди. Мана бир минг тўрт юз йилдан ўтибдики, бу уч дўст ҳали ҳам бир уйда, бир жойда, ҳали ҳам биргалар..!
Бир қишлоқда Юсуф исмли меҳрибон йигит яшарди. У ҳар куни қишлоқ четидаги чашмага бориб, чанқаган ҳайвонларга сув берар, маҳалладошларига кўмаклашишни канда қилмасди.
Кунларнинг бирида қишлоққа бир бегона одам келди. Унинг кийимлари йиртилиб, ўзи бир аҳволда, гапиришга ҳам ҳоли йўқ эди. Қишлоқдагилар унинг кимлиги ва нима мақсадда келганини билмасдан унга қарамади ҳам. Аммо Юсуф унга бефарқ бўлмай егулик ва сув берди. Ўзига келиб олиши учун ҳеч ким яшамайдиган пасқам уйидан жой тайёрлади. У Юсуфнинг меҳрибонлигидан таъсирланиб, кўз ёшлари билан миннатдорлик билдирди.
Бир неча кун ўтиб, у ўзига келганидан сўнг гап бошлади:
– Мен сизлардан бир неча чақирим наридаги қишлоқда яшайман. Ёз кунлари қишлоғимизга сув етиб бормаяпти. Сизлар эса сувнинг бошида яшайсизлар, шу боис сувдан тенг фойдаланиш ҳақида келишмоқчи бўлиб келаётган эдим. Аммо ярим йўлга етганимда ёмғир ёғиб, адир йўлидаги сой сувга тўлди ва йўлакниям ювиб мени ҳам оқизиб кетди. Шукрки, бир катта дарахтга илиниб, жоним омон қолди. Ёмғир тиниб, сув қайтгач, уйга қайтишни ҳам, сизлар томонга келишни ҳам билмай қолдим. Чунки ҳаммаёғим бир аҳволда эди. Нима бўлса, бўлар дея қишлоғингизга келавердим.
Юсуф унинг ниятини қишлоқ оқсоқолларига етказди. Улар: “Яхшилик қилишимиз албатта, яхшилик билан қайтади”, дея бу келишувга рози бўлди.
Шу тариқа икки қишлоқ орасида сув манбасини адолатли бўлишиш ҳақида келишув тузилди. Юсуфнинг меҳрибонлиги икки қишлоқни бир-бирига яқинлаштирди.
Нафиса ПАРДАЕВА
“Ҳидоят” журналининг 2025 йил 11-сонидан