Сайт тест ҳолатида ишламоқда!
11 Март, 2026   |   22 Рамазон, 1447

Тошкент шаҳри
Бомдод
05:24
Қуёш
06:42
Пешин
12:38
Аср
16:39
Шом
18:29
Хуфтон
19:41
Bismillah
11 Март, 2026, 22 Рамазон, 1447

Қуръони карим маъноларининг ўзбек тилидаги нашрлари

14.08.2018   34456   2 min.
Қуръони карим маъноларининг ўзбек тилидаги нашрлари

Ҳозирги кунда ислом дини асосларини, айникса, Қуръони каримни илмий ўрганиш дунё микёсида шу даражада оммалашиб кетдики, бу мавзуда чиқаётган адабиётларни энг умумий тарзда ҳам камраб олиш имконидан ташқаридир.         

Қуръони карим маъноларининг ўзбек тилига таржимасини Муҳаммаджон хожи Ҳиндистоний ўтган асрнинг 80-йилларида қилган эди. Лекин у таржима давр тақозоси билан чоп этилмай қолиб кетди.

Ватандошимиз Олтинхон тўра араб имлоси билан ўзбек тилига ўгирган Қуръони карим маъноларининг таржимаси мустақилликнинг илк даврларидаёқ ўзбек китобхонларига етиб борди. Араб имлосини мутолаа қила оладиган кишилар мазкур таржимадан баҳраманд бўлдилар. Бироқ ушбу китоб ўзбек тилида бўлса-да, араб имлосида экани кўпчиликка қийинчилик туғдирди.

Сўнгра Шамсуддин Бобохонов ўзбек тилига таржима қилган Қуръоннинг охирги жузи – Амма пораси, Алоуддин Мансурнинг тўла изоҳли таржимаси чоп этилди. Ушбу изоҳли таржима аввалига “Шарқ юлдузи” журналида мунтазам бериб борилди. Кейинчалик алоҳида китоб шаклида босилиб, мутахассислар учун қўлланма бўлди.

Шунингдек, 1992 йилдан бошлаб, шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуфнинг “Тафсири ҳилол”и нашр этила бошланди. Бу дастлаб, Қуръони каримнинг охирги жузларини ўз ичига олган эди. Кейинчалик 114 та суранинг барчаси жилдларга бўлинган ҳолда “Тафсири ҳилол” номи билан босиб чиқарилди. Натижада халқимизнинг Қуръон илмлари борасидаги тушунчаларини ортишига сабаб бўлди. Ниҳоят шайх Абдулазиз Мансур амалга оширган, имом Аъзам мазҳаби доирасида изоҳланган, янги мукаммал таржима ҳам нашрдан чиқди. Ушбу изоҳли таржима дастлаб 2001 йили, орадан бир оз вақт ўтиб, аниқроғи 2004, 2017 йиллари қайтадан чоп бўлди. Мазкур нашр бугунги кунда нафақат исломшунослик йўналишида таҳсил олаётган талаблар учун, балки ижтимоий-гуманитар соҳаларда изланишлар олиб бораётган тадқиқотчиларга ҳам қўлланма бўлиб хизмат қилмоқда.

Бундан ташқари, Ўзбекистон фанлар академияси Абу Райҳон Беруний номидаги Шарқшунослик институти таржимонлар жамоасининг ҳам Қуръони карим маъноларининг илмий изоҳли академик таржимаси нашр этилди. Бунинг эътиборли томони шундаки, китобнинг кириш қисмида Қуръони карим тарихига доир маълумотлар ҳам ўрин олган.

Айтиш мумкинки, кейинги йилларда ўзлигимизни англаш, муқаддас динимиз арконларини ҳар томонлама ўрганиш имкони пайдо бўлди. Қуръони карим маъноларнинг ўзбек тилига ўгирилиб халқимизга туҳфа қилиниши халқимизнинг маънавий ҳаётида муҳим аҳамият касб этди.

Худойберди Саидов

Олмазор туманидаги “Иброҳим ота” жоме масжиди имом-хатиби

манба:nasihat.uz

Қуръони карим
Бошқа мақолалар
Мақолалар

Рамазон – пушаймондан олдинги охирги имкониятдир

11.03.2026   895   5 min.
Рамазон – пушаймондан олдинги охирги имкониятдир

Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм

Бизга муборак Рамазон ойи рўзасини фарз қилган Аллоҳ таолога ҳамду санолар, Рамазон ойи кечаларини қоим қилишни суннат қилган Пайғамбаримиз Муҳаммад Мустафо соллаллоҳу алайҳи васалламга салавоту саломлар бўлсин.

Биз оддий ойлардан бири эмас, балки жуда улуғ, фазилатларга тўла ойнинг охирги учинчи даҳаси – жаҳаннам оташидан асрагувчи даҳасидамиз. Ушбу муборак ой жаннат эшиклари очиладиган, дўзах эшиклари ёпиладиган ойдир. Ҳар кеча бир нидо қилувчи нидо қилади: “Эй яхшиликни истовчи, келгин! Эй ёмонликни истовчи, тўхтатгин!”.

Бу муборак ой – Рамазон ойида инсонларга меҳр билан бундай дейилади: Тавба қилинг, ўзингизни сарҳисоб қилинг ва умрингиздан қолган фурсатни ғанимат билинг. Чунки шундай бир кун келадики, инсон дунёга қайтишни орзу қилади, аммо унинг орзуси қабул қилинмайди ва унга муҳлат берилмайди

Доктор Зағлул Нажжор ушбу ҳолатнинг даҳшатидан йиғлаб бундай дейди:

“Аллоҳ таоло Қуръони каримда бундай марҳамат қилади: “Агар сен уларни дўзах олдида тўхтатилганларида кўрсанг эди! Улар: «Дўзах узра тўхтатиб қўйилганда, «Оҳ, кошки эди (дунёга) қайтарилсак, Раббимиз оятларини ёлғонга чиқармайдиган мўминлардан бўлсак», дейишларини кўрганингизда эди!” (Анъом сураси, 27-оят).

Ушбу улуғ қисса Қуръон каримда қиёмат кунининг энг даҳшатли манзараларидан бирини тасвирлайди. Бу шундай манзараки, уни тасаввур қилганда танимиз жимирлаб кетади, қалблар қўрқувдан титрайди. Улар дунёда Аллоҳнинг оятларини инкор қилган, пайғамбарларини масхара қилган ва Аллоҳдан бошқасига ибодат этган кимсалар эди.

Қиёмат куни эса улар жаҳаннам ёқасида туриб, ўз кўзлари билан ўша оловни кўрадилар. Унинг даҳшатли овозини эшитадилар, занжирлар ва кишанларнинг шоҳиди бўлишади, ақл тасаввур қила олмайдиган азобларни кўрадилар.

Шунда қўрқув шунчалик кучаядики, қалблар ҳалқумга келиб қолади, нафаслар тиқилиб кетади. Ана ўша пайтда бу гуноҳкорлар шундай бир орзу қиладиларки, агар уларга дунёда шу орзу берилганида эди, Аллоҳга ҳеч қачон осий бўлмас эдилар: “Оҳ, кошки эди (дунёга) қайтарилсак, Роббимиз оятларини ёлғонга чиқармайдиган мўминлардан бўлсак”. Лекин бу орзу қабул қилинадими? Бу кечиккан пушаймон фойда берадими?

Жавоб кейинги оятда келади: Йўқ! Уларнинг олдиндан яшириб юрган (сир)лари уларга фош бўлиб қолди. Борди-ю, (дунёга) қайтарилсалар ҳам, (яна ўша) тақиқланган нарсаларга қайтган бўлур эдилар. Улар, ҳақиқатан, ёлғончилардир!(Анъом сураси, 28-оят).

Аллоҳ таоло уларнинг ҳақиқий ҳолатини очиб беради. Агар улар дунёга қайтарилса ҳам, яна аввалги гуноҳ ва инкорга қайтадилар. Чунки уларнинг бу ердаги пушаймони ҳақиқий иймон эмас, балки азобдан қўрқишдир.

Ушбу Қуръоний қисса бизга катта ибрат беради:

–  Пушаймон кеч бўлса, фойда бермайди.

– Тавба эшиги фақат дунёда очиқ. Ўлим келганда ёки қиёмат қўзғалганда тавба қабул қилинмайди.

– Иймон фақат оғиздаги сўз эмас. У қалбдаги ишонч, тил билан иқрор ва амал билан исботдир.

– Аллоҳ муҳлат беради, аммо беэътибор қолдирмайди.

Бу ерда биз учун муборак Рамазон ойидаги буюк ибрат бор.

Рамазон – пушаймондан олдинги имконият ойидир.

Рамазон – тавба эшиги ёпилишидан олдинги фурсатдир.

Бу ойда кўплаб инсонлар дўзахдан озод қилинади.

Савол шу: “Биз озод қилинганлардан бўламизми ёки кейин пушаймон бўлувчиларданми?”.

Рамазон фақат еб-ичишдан тийилиш эмас. У гуноҳлардан тийилиш, Аллоҳга чин қалб билан қайтиш ойидир. Рамазондаги ҳар бир кун – янги саҳифа саналади. Ҳар бир кеча – кўз ёши билан йиллар давомидаги камчиликларни ювиш имкониятидир

Шунинг учун, эй бу сўзларни ўқиётган азиз инсонлар:

Пушаймон фойда бермайдиган кунни кутмангиз.

Айниқса ушбу муборак ойда тавбага шошилингиз.

Кўпроқ истиғфор айтинг. Намозингизни тўғриланг. Қуръони карим билан муносабатингизни мустаҳкамланг. Ким билсин, балки бу Сизнинг ҳаётингиздаги охирги Рамазон бўлиши мумкин.

Аллоҳдан сўраймизки, Бизни Рамазон ойини ғанимат билиб, Ўзига яқин бўладиган ҳамда Рамазон ойи тугаганида жаҳаннамдан озод бўладиган бандалари қаторида қилсин! Омийн. Я Роббал ъааламийн!. …” (Доктор Зағлул Нажжор хотираларидан).


И.Аҳмедов таржимаси

Мақолалар