Sayt test holatida ishlamoqda!
12 Mart, 2026   |   23 Ramazon, 1447

Toshkent shahri
Tong
05:22
Quyosh
06:40
Peshin
12:38
Asr
16:40
Shom
18:30
Xufton
19:42
Bismillah
12 Mart, 2026, 23 Ramazon, 1447

Qur’oni karim ma’nolarining o‘zbek tilidagi nashrlari

14.08.2018   34474   2 min.
Qur’oni karim ma’nolarining o‘zbek tilidagi nashrlari

Hozirgi kunda islom dini asoslarini, ayniksa, Qur’oni karimni ilmiy o‘rganish dunyo mikyosida shu darajada ommalashib ketdiki, bu mavzuda chiqayotgan adabiyotlarni eng umumiy tarzda ham kamrab olish imkonidan tashqaridir.         

Qur’oni karim ma’nolarining o‘zbek tiliga tarjimasini Muhammadjon xoji Hindistoniy o‘tgan asrning 80-yillarida qilgan edi. Lekin u tarjima davr taqozosi bilan chop etilmay qolib ketdi.

Vatandoshimiz Oltinxon to‘ra arab imlosi bilan o‘zbek tiliga o‘girgan Qur’oni karim ma’nolarining tarjimasi mustaqillikning ilk davrlaridayoq o‘zbek kitobxonlariga yetib bordi. Arab imlosini mutolaa qila oladigan kishilar mazkur tarjimadan bahramand bo‘ldilar. Biroq ushbu kitob o‘zbek tilida bo‘lsa-da, arab imlosida ekani ko‘pchilikka qiyinchilik tug‘dirdi.

So‘ngra Shamsuddin Boboxonov o‘zbek tiliga tarjima qilgan Qur’onning oxirgi juzi – Amma porasi, Alouddin Mansurning to‘la izohli tarjimasi chop etildi. Ushbu izohli tarjima avvaliga “Sharq yulduzi” jurnalida muntazam berib borildi. Keyinchalik alohida kitob shaklida bosilib, mutaxassislar uchun qo‘llanma bo‘ldi.

Shuningdek, 1992 yildan boshlab, shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusufning “Tafsiri hilol”i nashr etila boshlandi. Bu dastlab, Qur’oni karimning oxirgi juzlarini o‘z ichiga olgan edi. Keyinchalik 114 ta suraning barchasi jildlarga bo‘lingan holda “Tafsiri hilol” nomi bilan bosib chiqarildi. Natijada xalqimizning Qur’on ilmlari borasidagi tushunchalarini ortishiga sabab bo‘ldi. Nihoyat shayx Abdulaziz Mansur amalga oshirgan, imom A’zam mazhabi doirasida izohlangan, yangi mukammal tarjima ham nashrdan chiqdi. Ushbu izohli tarjima dastlab 2001 yili, oradan bir oz vaqt o‘tib, aniqrog‘i 2004, 2017 yillari qaytadan chop bo‘ldi. Mazkur nashr bugungi kunda nafaqat islomshunoslik yo‘nalishida tahsil olayotgan talablar uchun, balki ijtimoiy-gumanitar sohalarda izlanishlar olib borayotgan tadqiqotchilarga ham qo‘llanma bo‘lib xizmat qilmoqda.

Bundan tashqari, O‘zbekiston fanlar akademiyasi Abu Rayhon Beruniy nomidagi Sharqshunoslik instituti tarjimonlar jamoasining ham Qur’oni karim ma’nolarining ilmiy izohli akademik tarjimasi nashr etildi. Buning e’tiborli tomoni shundaki, kitobning kirish qismida Qur’oni karim tarixiga doir ma’lumotlar ham o‘rin olgan.

Aytish mumkinki, keyingi yillarda o‘zligimizni anglash, muqaddas dinimiz arkonlarini har tomonlama o‘rganish imkoni paydo bo‘ldi. Qur’oni karim ma’nolarning o‘zbek tiliga o‘girilib xalqimizga tuhfa qilinishi xalqimizning ma’naviy hayotida muhim ahamiyat kasb etdi.

Xudoyberdi Saidov

Olmazor tumanidagi “Ibrohim ota” jome masjidi imom-xatibi

manba:nasihat.uz

Qur'oni karim
Boshqa maqolalar
Maqolalar

Ramazon – pushaymondan oldingi oxirgi imkoniyatdir

11.03.2026   2802   5 min.
Ramazon – pushaymondan oldingi oxirgi imkoniyatdir

Bismillahir Rohmanir Rohiym

Bizga muborak Ramazon oyi ro‘zasini farz qilgan Alloh taologa hamdu sanolar, Ramazon oyi kechalarini qoim qilishni sunnat qilgan Payg‘ambarimiz Muhammad Mustafo sollallohu alayhi vasallamga salavotu salomlar bo‘lsin.

Biz oddiy oylardan biri emas, balki juda ulug‘, fazilatlarga to‘la oyning oxirgi uchinchi dahasi – jahannam otashidan asraguvchi dahasidamiz. Ushbu muborak oy jannat eshiklari ochiladigan, do‘zax eshiklari yopiladigan oydir. Har kecha bir nido qiluvchi nido qiladi: “Ey yaxshilikni istovchi, kelgin! Ey yomonlikni istovchi, to‘xtatgin!”.

Bu muborak oy – Ramazon oyida insonlarga mehr bilan bunday deyiladi: Tavba qiling, o‘zingizni sarhisob qiling va umringizdan qolgan fursatni g‘animat biling. Chunki shunday bir kun keladiki, inson dunyoga qaytishni orzu qiladi, ammo uning orzusi qabul qilinmaydi va unga muhlat berilmaydi

Doktor Zag‘lul Najjor ushbu holatning dahshatidan yig‘lab bunday deydi:

“Alloh taolo Qur’oni karimda bunday marhamat qiladi: “Agar sen ularni do‘zax oldida to‘xtatilganlarida ko‘rsang edi! Ular: «Do‘zax uzra to‘xtatib qo‘yilganda, «Oh, koshki edi (dunyoga) qaytarilsak, Rabbimiz oyatlarini yolg‘onga chiqarmaydigan mo‘minlardan bo‘lsak», deyishlarini ko‘rganingizda edi!” (An’om surasi, 27-oyat).

Ushbu ulug‘ qissa Qur’on karimda qiyomat kunining eng dahshatli manzaralaridan birini tasvirlaydi. Bu shunday manzaraki, uni tasavvur qilganda tanimiz jimirlab ketadi, qalblar qo‘rquvdan titraydi. Ular dunyoda Allohning oyatlarini inkor qilgan, payg‘ambarlarini masxara qilgan va Allohdan boshqasiga ibodat etgan kimsalar edi.

Qiyomat kuni esa ular jahannam yoqasida turib, o‘z ko‘zlari bilan o‘sha olovni ko‘radilar. Uning dahshatli ovozini eshitadilar, zanjirlar va kishanlarning shohidi bo‘lishadi, aql tasavvur qila olmaydigan azoblarni ko‘radilar.

Shunda qo‘rquv shunchalik kuchayadiki, qalblar halqumga kelib qoladi, nafaslar tiqilib ketadi. Ana o‘sha paytda bu gunohkorlar shunday bir orzu qiladilarki, agar ularga dunyoda shu orzu berilganida edi, Allohga hech qachon osiy bo‘lmas edilar: “Oh, koshki edi (dunyoga) qaytarilsak, Robbimiz oyatlarini yolg‘onga chiqarmaydigan mo‘minlardan bo‘lsak”. Lekin bu orzu qabul qilinadimi? Bu kechikkan pushaymon foyda beradimi?

Javob keyingi oyatda keladi: Yo‘q! Ularning oldindan yashirib yurgan (sir)lari ularga fosh bo‘lib qoldi. Bordi-yu, (dunyoga) qaytarilsalar ham, (yana o‘sha) taqiqlangan narsalarga qaytgan bo‘lur edilar. Ular, haqiqatan, yolg‘onchilardir!(An’om surasi, 28-oyat).

Alloh taolo ularning haqiqiy holatini ochib beradi. Agar ular dunyoga qaytarilsa ham, yana avvalgi gunoh va inkorga qaytadilar. Chunki ularning bu yerdagi pushaymoni haqiqiy iymon emas, balki azobdan qo‘rqishdir.

Ushbu Qur’oniy qissa bizga katta ibrat beradi:

–  Pushaymon kech bo‘lsa, foyda bermaydi.

– Tavba eshigi faqat dunyoda ochiq. O‘lim kelganda yoki qiyomat qo‘zg‘alganda tavba qabul qilinmaydi.

– Iymon faqat og‘izdagi so‘z emas. U qalbdagi ishonch, til bilan iqror va amal bilan isbotdir.

– Alloh muhlat beradi, ammo bee’tibor qoldirmaydi.

Bu yerda biz uchun muborak Ramazon oyidagi buyuk ibrat bor.

Ramazon – pushaymondan oldingi imkoniyat oyidir.

Ramazon – tavba eshigi yopilishidan oldingi fursatdir.

Bu oyda ko‘plab insonlar do‘zaxdan ozod qilinadi.

Savol shu: “Biz ozod qilinganlardan bo‘lamizmi yoki keyin pushaymon bo‘luvchilardanmi?”.

Ramazon faqat yeb-ichishdan tiyilish emas. U gunohlardan tiyilish, Allohga chin qalb bilan qaytish oyidir. Ramazondagi har bir kun – yangi sahifa sanaladi. Har bir kecha – ko‘z yoshi bilan yillar davomidagi kamchiliklarni yuvish imkoniyatidir

Shuning uchun, ey bu so‘zlarni o‘qiyotgan aziz insonlar:

Pushaymon foyda bermaydigan kunni kutmangiz.

Ayniqsa ushbu muborak oyda tavbaga shoshilingiz.

Ko‘proq istig‘for ayting. Namozingizni to‘g‘rilang. Qur’oni karim bilan munosabatingizni mustahkamlang. Kim bilsin, balki bu Sizning hayotingizdagi oxirgi Ramazon bo‘lishi mumkin.

Allohdan so‘raymizki, Bizni Ramazon oyini g‘animat bilib, O‘ziga yaqin bo‘ladigan hamda Ramazon oyi tugaganida jahannamdan ozod bo‘ladigan bandalari qatorida qilsin! Omiyn. Ya Robbal ’aalamiyn!. …” (Doktor Zag‘lul Najjor xotiralaridan).


I.Ahmedov tarjimasi

Maqolalar