24 Феврал, 2026, 7 Рамазон, 1447
24 Феврал, 2026, 7 Рамазон, 1447
Аввало, мўмин-мусулмонлар ҳажни Аллоҳ таоло буюрган улуғ ибодат деб билмоқлари лозим. Бу ибодатнинг фарз бўлиши учун шариатда белгиланган шартлари мавжуд. Ўзбекистон мусулмонлари идораси томонидан Ҳаж ҳақида фатвони чиқаришдан кўзланган мақсад айнан мана шуларни мўмин-мусулмонларга яна бир карра етказиб қўйишдир.
Кейинги вақтларда ҳажга бораётганлар орасида уни ибодат деб билишдан кўра, орзу-ҳавасга айлантириб олаётганлар ҳам кўзга ташланмоқда. Баъзи кишилар ота-оналари ёки бирор яқин кишиларини ҳажга кузатиш ва кутиб олиш асносида дабдабабозликка ўтиб кетаётганлари ташвишли ҳолат. Масалан, ҳашамдор автомашиналар, бир нечта видео камералар ҳатто даста-даста гуллар билан кутиб олишлари гўё улар ҳаждан эмас балки, бирорта мусобақадан муваффақият қозониб келаётгандек олқишлар ва қийқириқлар остида қарши олинмоқда.
Ваҳоланки, бирорта ибодатни адо этган киши Аллоҳ таоло унинг ибодатини ҳузурида мақбул айлаганидан умидвор бўлиш билан бирга, қабул бўлмай қолмадимикан, деган ҳадик қалбининг бир чеккасида туриши лозим. Шунинг учун ҳам ҳажга боришга талабгорларнинг руҳий, маънавий ва ахлоқий томондан муносиб бўлишлари жуда ҳам муҳимдир.
Дарҳақиқат, ҳаж ибодати ҳам жисмоний ва ҳам молиявий ибодат. Шунинг учун ҳажга бориш учун талабгорлар жисмонан соғлом бўлишлари шарт. Молиявий томондан нафақат ҳаж сафари учун зарур бўлган маблағга эга бўлиш, балки оиланинг бошлиғи сифатида қарамоғидаги кишиларнинг нафақасини ҳам тўла-тўкис таъминлаб кетишлари лозим. Баъзилар йиллар давомида рўзғор, бола-чақа нафақасидан қисиб-қимтиб ҳажга бориш ниятида маблағ йиғадилар. Ваҳоланки, уларнинг зиммасида ҳажга боришдан кўра фарзандлари, оиласи таъминоти вожиб эканига парво қилмайдилар. Бундан ташқари нисоб миқдоридаги маблағга эга бўлган киши йилда бир марта унинг закотини бериши фарз эканини ўйлаб ҳам кўрмайдиган, маблағни эса ҳаж учун жамғараётганини рўкач қиладиганлар ҳам учраб туради.
Мазкур фатвода ҳаж ибодатига бориш ҳақида фақат тушунтириш ва тавсиялар берилган бўлиб, бу ҳажга борувчи фуқароларимиз учун энг муҳим жиҳатлар ҳисобланади. Буни нотўғри талқин қилаётган айрим оммавий ахборот воситалари эса соҳага оид бир қатор қонун ҳужжатларини қўпол равишда бузган ҳисобланадилар.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси юқоридаги ҳолатларни инобатга олиб, ҳажга боришга талабгорлар учун ушбу ҳақиқатларни баён этиш мақсадида мазкур фатвони эълон қилди. Ушбу фатвонинг мазмун-моҳиятини тўла англаб, кейин аҳолига тўғри тушунтиришга барчани даъват қиламиз.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси
Фатво ҳайъати
Муборак Рамазон ойида инсонпарварлик, ўзаро ҳурмат ва меҳр-оқибат, кам таъминланган ва эҳтиёжманд шахслар, ёрдамга муҳтож оилаларга эътибор ва ғамхўрлик кўрсатиш мақсадида бир қатор амалий чора-тадбирлар белгилаб олингани эътиборга молик.
Жумладан, республикадаги 8 минг 992 та маҳаллада “еттилик” тавсияси асосида ҳамда Ижтимоий ҳимоя миллий агентлиги билан биргаликда 100 минг нафар ногиронлиги бўлган, якка-ёлғиз, боқувчисини йўқотган ва ижтимоий реестрга киритилган фуқароларнинг манзилли рўйхати шакллантирилди.
Рўйхатга киритилган фуқаролар таркиби асосан эҳтиёжманд аёллар, боқувчисини йўқотганлар, якка-ёлғизлар, ногиронлиги бўлган шахслар, ижтимоий реестрдаги фуқаролар, “Ёшлар дафтари”да рўйхатда турганлардан иборат экани эътиборли.
Мазкур фуқароларга давлат кўмаги сифатида 100 минг дона Рамазон совғалари тайёрланди. Ҳар бир совғада 10 турдаги озиқ-овқат маҳсулотлари жамланган (ун, ўсимлик ёғи, гуруч, шакар, макарон, гречка, хурмо, печенье, қора чой, ичимлик суви).
Транспорт вазирлиги билан биргаликда озиқ-овқат маҳсулотлари марказлашган ҳолда ҳудудларга етказилиб, ҳудудий омборларга жойлаштирилмоқда.
Туман (шаҳар) ҳокимлари бошчилигида, тегишли мутасаддилар иштирокида ишчи гуруҳлар шакллантирилиб, маҳсулотлар маҳаллаларда “еттилик” аъзолари ва фаоллар томонидан эҳтиёжманд оилаларга манзилли етказилишига эътибор қаратилади.
Айтиш керакки, республика бўйича (оила сони, маҳсулот тури ва миқдори кесимида) ягона ҳисобот юритилади.
Рамазон ойида барча маҳаллаларда эҳтиёжманд оилалар хонадонларида маҳалла раислари томонидан ифторлик дастурхонлари ташкил этилади. Унга жами 629 минг нафардан ортиқ обрў-эътиборга эга нуронийлар, кўча (уй) бошилар, ижтимоий дафтар ва “Ижтимоий реестр”даги фуқаролар жалб этилади.
Ифторликларда диний уламолар томонидан мамлакатимизда амалга оширилаётган ислоҳотлар, шукроналик ҳиссини ошириш ва маънавий қадриятлар ҳақида маърузалар қилинади.
Ҳар бир маҳалладан 5 нафардан, жами 45 минг нафардан ортиқ камбағал оилаларнинг уй-жойлари ҳашар йўли билан таъмирланади. Ҳар бир маҳалладан 10 нафардан, жами 100 мингга яқин камбағал оилаларнинг томорқаларига сабзавот, полиз, картошка ва бошқа турдаги экинлар экилади.
20 минг нафар эҳтиёжманд оила аъзоларининг муқаддас қадамжолар ва зиёратгоҳларга саёҳатлари ташкил этилади. Барча маҳаллаларда кайвони ва ҳожи онахонлар иштирокида сумалак сайллари ўтказилади.
Мазкур хайрия ва маънавий-маърифий тадбирларни Ўзбекистон маҳаллалари уюшмаси масъуллигида барча маҳаллаларда юқори савияда ташкил этиш ва ўтказиш чоралари кўрилади.
Н.Усмонова, ЎзА
Иймон 
Намоз 
Рўза 
Закот 
Ҳаж 
Қуръон 
Ислом сабоқлари 
Aлоқа 