Сайт тест ҳолатида ишламоқда!
23 Феврал, 2026   |   6 Рамазон, 1447

Тошкент шаҳри
Бомдод
05:49
Қуёш
07:07
Пешин
12:41
Аср
16:23
Шом
18:10
Хуфтон
19:22
Bismillah
23 Феврал, 2026, 6 Рамазон, 1447

Ҳаким ат-Термизий ривоят қилган ҳадислардан

07.02.2017   33712   5 min.
Ҳаким ат-Термизий ривоят қилган ҳадислардан

Анас ибн Молик розийаллоҳу анҳу ривоят қилади: Расулуллоҳсоллаллоҳу алайҳи ва саллам: “Албатта Аллоҳнинг одамларни фаросат орқали биладиган (ёки танийдиган) бандалари бордир (Ҳаким Термизий ривояти).

*   *   *

Зубайр ибн Аввом розияллоҳу анҳу Набий соллаллоҳу алайҳи ва салламдан ривоят қилган ҳадиси қудсийда: Албатта ризқ эшиги етти осмоннинг устидан очиқдир. У Аршгача етиб борган. Ўша эшик туну кун ёпилмайди. Аллоҳ ҳар бир бандага нияти, сарф(-ҳаражат)и, садақа ва инфоқ қилишига қараб ўша ризқдан (Ерга) туширади. Бас, ким (садақани) кўпайтирса, унга ҳам (ризқи) кўпайтирилади. Ким камайтирса, унга ҳам камайтирилади. Ким (бермасдан, бахиллик қилиб) ушлаб қолса, ундан ҳам (барака ва кенг ризқ) ушлаб қолинади, дейилган (Ҳаким Термизий ривояти).

*   *   *

  Ибн Масъуд розияллоҳу анҳу ривоят қилади: “Қачон Аллоҳнинг “Аллоҳга қарзи ҳасана берадиган киши борми?” ояти нозил бўлганида, Абу Даҳдоҳ ал-Ансорий: “Эй Расулуллоҳ, Аллоҳ биздан қарз сўраяптими?” деди. У зот: “Ҳа, эй Абу Даҳдоҳ”, дедилар. У: “Менга қўлингизни беринг, эй Расулуллоҳ”, деди. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам унга қўлларини берган эдилар, у: “Мен ушбу боғимни Раббимга қарз қилиб бердим. Унда олти юзта хурмо дарахти бордир”, деди. Ўша пайтда (унинг аёли) Умму Даҳдоҳ ва оила аъзолари боғда эдилар. Абу Даҳдоҳ келиб: “Эй Умму Даҳдоҳ”, деб чақирган эди, аёли: “Лаббай”, деб жавоб берди. “Боғдан чиқ. Мен уни Раббим азза ва жаллага қарз қилиб бердим”, деди Абу Даҳдоҳ(Ҳаким Термизий ривояти).

*   *   *

 Ал-Ҳаким ат-Термизий “ал-Амсал минал Китаб вас Сунна” асарида қуйидаги ҳадисни келтиради: «Мужоҳид (раҳматуллоҳи алайҳ) деди: “Ибн Умарга Маккадан Мадинага қадар ҳамроҳлик қилиб, Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам)дан фақат шу ҳадиснигина ривоят қилганини эшитдим: “Мўминнинг мисоли асалари кабидир. Агар у билан ҳамнишин бўлсанг, нафи тегади, у билан шерик бўлсанг, нафи тегади, маслаҳат олсанг, нафи тегади, ҳамроҳ бўлсанг, нафи тегади. Унинг ҳар бир нарсасидан манфаат етади. Асалари ҳам шундай, унинг ҳар нарсаси фойдали”» (Ҳаким Термизий ривояти).

*   *   *

Аллоҳ таоло шундай деб буюрмиш:
"Эй Мусо! Сен Мени кўрмассан, зеро, Мени кўрган дарҳол ўлади. Жонсиз нарсалар кўрса емирилади, яшнаб турган нарса кўрса хазон бўлади. Мени фақат кўзлари ўлимни билмайдиган, жасадлари чиримайдиган жаннат аҳли кўргай".
(Ҳаким Термизий Ибн Аббос разияллоҳу анҳу ҳазратларидан ривоят этган).

*   *   *

"Қулларимдан бирининг танини, молини ва ёки боласини бир мусибатга солганимда у қулим буни яхши бир сабр ила қаршиласа, қиёмат кунида у кимса учун тарозу қурмоқдан ёхуд номаи аъмол очмоқдан уялгайман".
(Ҳаким Термизий Анас разияллоҳу анҳудан ривоят этганлар).

*   *   *

Мусо алайҳиссалом жаноби Ҳаққа хитобан:
Ё Раббий! Мен қулларингдан кимни севишингни билмоқ ва мен ҳам уни севмоқни истайман,— деди. Жаноби Ҳақ;
Мени кўп зикр этган қулимни кўрганинг замон билки, Мен уни севгайман. Мени зикр этмаганларни кўрганингда эса англаки, Мен уларни хуш кўрмагайман, -  деди.
(Ҳаким Термизий Ҳасан Басрийдан ривоят этганлар, ҳадис ҳасан, мурсалдир).

*   *   *

Анас разияллоҳу анҳунинг Расули Акрамдан қилган ривоятига кўра Аллоҳ таоло:
"Қўлларини Менга чўзиб дуо қилган қулимнинг қўлларини бўш қайтармакдан ҳаё қилгайман",— деди. Малаклар:
Эй, бизнинг Раббимиз! У ярлақамоққа лойиқ эмасдир,-— дедилар. Аллоҳ таоло:
Лекин Мен тақвога (жазо ва азобимдан қўрқишларига, иймон ва ибодат келтиришларига) ҳам, мағфиратга ҳам лойиқман. Сизни шоҳид қиламанки, Мен уни мағфират этдим!— деган жавобини берди.
(Ҳаким Термизий) "Наводирул-усул"да ривоят этган).

*   *   *

Муоз ибн Жабалдан (р.а.) ривоят қилинади: Расулуллоҳ (с.а.в) дедилар: “Энг яхши касб тижоратчиларнинг касби бўлиб, улар ёлғон гапирмайди, омонатга хиёнат қилишмайди, ваъдага вафо этишади, сотиб олсалар ёмонлашмайди, сотсалар қимматга сотишмайди, бировнинг ҳақини беришни чўзишмайди, ўзларининг ҳақларини олишда қийинлаштиришмайдилар” (Имом Ҳаким ат-Термизий ривояти).

*   *   *

Ҳадиси қудсийда Аллоҳ таоло айтади: “Улуғлик, улуғворлик, фахр меникидир. Тақдир менинг сиримдир. Ким мен билан шуларнинг бирида тортишса, уни дўзахга улоқтираман (Ҳаким Термизий ривояти).

 

  Саййид Муҳйиддин махдум мадрасаси

 

 

 

Ҳадиси шариф
Бошқа мақолалар
Мақолалар

Рамазон ойида иқтисод

25.03.2025   5975   3 min.
Рамазон ойида иқтисод

Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм

Аллоҳ таоло бундай марҳамат қилади: “Эй Одам авлоди! Ҳар бир масжид (намоз) олдидан зийнатларингиз (пок кийимларингиз)ни (кийиб) олингиз! Шунингдек, еб-ичингиз, (лекин) исроф қилмангиз! Зеро, У исроф қилувчиларни севмагай (Аъроф сураси, 31-оят).

Шундай экан мусулмон киши овқат ва ичимлик истеъмолида исрофдан ва ҳаддан ташқари кўп ейишдан сақланиши лозим. Чунки Рамазон ойи соғлом турмуш тарзини шакллантириш ва жисмоний тарбия учун катта имкониятдир.

Табибларнинг таъкидлашича, рўзадор кишининг ҳазм қилиш тизими дам олади, танасининг тўқималари ва ҳужайралари зарарли моддалардан халос бўлади, ортиқча ёғ ва қанд миқдори камаяди. Шунингдек, рўза танани тозалайди ва Аллоҳнинг изни билан кўплаб жисмоний ва руҳий касалликларга шифо бўлади.

Рўза нафсни тарбиялашда катта аҳамиятга эга бўлиб, шаҳват ва орзу-истакларни назорат қилишга ёрдам беради. Шу билан бирга, шайтоний васвасаларни қувиб, ҳайвоний истакларни заифлаштиришда муҳим роль ўйнайди.

Бу жиҳатлар мусулмон кишини тарбиялайди, уни овқатда меъёрга риоя қилишга ўргатади ва турли таомлардан ҳаддан ташқари истеъмол қилишдан қайтаради. Шунингдек, рўза тутиш таом ва ичимликлар қабул қилиш вақтини тартибга солишни, таом устига таом ейишнинг зарарларини англашга ўргатади.

Рамазон ойида меъёр ва иқтисод

Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам бундай деганлар: “Одам боласи қорнидан кўра ёмонроқ идишни тўлдирмаган. Одамга белини тутиш учун озгина лукималар кифоя қилади. Агар шунга ҳам қодир бўлмаса, қорнини уч қисмга бўлсин: учдан бири таом учун, учдан бири ичимлик учун ва учдан бири нафас олиш учундир” (Имом Аҳмад ва Имом Термизий ривоят қилган).

Бир донишманд бундай деган: “Дард-аламнинг кўпчилиги таом ва ичимлик сабабли юзага келади.”

Шу сабабли, биз ўзимизни ҳамиша, хусусан, Рамазон ойида озиқ-овқат ва ичимликда иқтисод ва меъёрга риоя қилишга тарбиялашимиз керак. Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам ва саҳобалар розияллоҳу анҳум Рамазон ойидан бошқа ойларда ҳам кўп вақтда оч қолишган, кам таом истеъмол қилиб, ҳаётларини содда ўтказганлар. Бир шоир дунё ҳаёти ҳақида бундай деган: “Бу дунёда пайғамбарлар оч қолгани учун шараф топдилар, аммо ҳайвонларнинг қорни эса тўқ ҳолда кузатиб қўйилди”.

Бу сўзлар инсон ҳаётида моддий неъматлардан кўра маънавий қадриятлар устувор бўлиши кераклигини таъкидлайди. Пайғамбарлар ва солиҳ инсонлар қийинчиликларга сабр қилиб, очликка дуч келган бўлсалар-да, уларнинг мақсади олий бўлган. Улар дунё лаззатларига берилмасдан, ҳақиқат ва ҳидоят йўлида яшаганлар. Шунингдек, бу сатрлар одамларни фақат моддий бойликка эмас, балки руҳий поклик ва тақвога эътибор беришга чақирган

Бас, шундай экан Рамазон ойини фақат кўп ейиш-ичиш мавсумига айлантирмаслик керак. Аксинча, уни тана соғлиғини тиклаш, зарарли моддалардан халос бўлиш ва ички покликни ошириш имконияти сифатида қабул қилиш лозим. Рамазон нафақат жисмоний, балки руҳий юксалиш, Аллоҳга яқинлашиш ва кўп савоблар йиғиш ойидир.

 

Доктор Солиҳ бин Али Абу Аърроднинг
“Рамазон мактублари” китобидан
Илёсхон Аҳмедов тайёрлади.

 

Мақолалар