Сайт тест ҳолатида ишламоқда!
11 Январ, 2026   |   22 Ражаб, 1447

Тошкент шаҳри
Бомдод
06:24
Қуёш
07:48
Пешин
12:36
Аср
15:33
Шом
17:18
Хуфтон
18:36
Bismillah
11 Январ, 2026, 22 Ражаб, 1447

Умра

29.07.2016   17773   10 min.
Умра

Умра ибодатини мукаммал адо қилиш учун киши ўзини ҳар томонлама тайёрлайди. Барча амаллар ниятга боғлиқ бўлгани учун, ибодатда ягона мақсад Аллоҳ таолонинг розилигини исташ бўлиши керак.

 Агар дунё ноз – неъматларига эришмоқчи, “ҳожи” ёки “умрага борган” номларини қозонмоқчи, “ҳўжа кўрсин” ёки асосий мақсади ўзга юртларни сайр қилиб, бир йўла умрани адо этиб келмоқчи бўлса, умра ибодати қабул бўлмайди.  Аллоҳ таоло буюради:

 

وَأَتِمُّوا الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ لِلَّه

 “Ҳаж ва умрани Аллоҳ учун мукаммал адо этинг!”. Бақара сураси, 196.

 

عَنْ أبِى هُرَيْرَةَ ؛ أن رَسُولَ اللهِ ( صلى الله عليه وسلم ) قَال : (العُمْرَةِ إِلَىَ العُمْرَةِ كَفَارَة لِمَا بَيْنَهُمَا

 Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан нақл қилинади: “Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам айтдилар: “Умра кейинги умрагача қилган гуноҳларига каффоратдир...”. Саҳиҳи Бухорий, 1773.

 عن عطاء قال سمعت ابن عباس رضي الله عنهما يخبرنا يقول قال رسول الله صلى الله عليه وسلم لامرأة من الأنصار سماها ابن عباس فنسيت اسمها ما منعك أن تحجين معنا قالت كان لنا ناضح فركبه أبو فلان وابنه لزوجها وابنها وترك ناضحا ننضح عليه قال فإذا كان رمضان اعتمري فيه فإن عمرة في رمضان حجة

 Ато розияллоҳу анҳу ривоят қиладилар: “Ибн Аббос розияллоҳу анҳу айтдилар: Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам бир ансорий аёлга: “....Рамазон ойи келса у ойда умра қилгин, чунки рамазон ойидаги умра ҳаж қилган билан баробар савобга эгадир”-дедилар. Термизий ривояти. 
Мазҳабимиз хулосасига кўра умра суннати муаккададир. У буюк зиёратдир! Зеро, мусулмон киши бунда бутун қалби, руҳи ва бадани ила Аллоҳ таоло учун энг суюкли бўлган жойни зиёрат қилади. Бу омонлик диёрида кўнгиллар хотиржам бўлади, кўзлар эса уни кўришликка ошиқ бўлади. Бу диёр мусулмонлар қалбидан улкан ўрин эгаллаган Макка ва Мадинадир.
Ҳаммамизга маълумки, умра қилишни қасд қилган ҳар бир мусулмон  улуғ ибодатни тўла-тўкис адо этишни истайди. Ўз-ўзидан биз учун бу нафақат ибодат, балки узоқ масофали сафар ҳамдир. Шу сабабли, умра қилишни қасд қилган ҳар бир киши умра қонун – қоидалари билан бир қаторда сафар қоидалари ва одобларини яхшилаб ўрганиши лозимдир. Улар қуйидагилардир:

 

  1. Умра ибодатини аввало холис Аллоҳ таоло учун ният қилиш унинг мақбул бўлишидаги асосий шартлардан биридир. Зеро, риё аралашган амал биноларининг пойдеворлари ўша биноларни қулатади;
  2. Бу улуғ ибодат сафарига отланишдан олдин гарданидаги бошқаларнинг ҳақларини ўз эгаларига қайтариши;
  3. Мол-мулк сифатида қийматга эга бўлган нарса қўлида мавжуд бўлса сафардан олдин уни васият қилиб қўйиши;
  4. Бу ибодат сафари учун мўлжалланган маблағ ҳалол йўл билан топилган бўлиши;
  5. Йўлга чиқишдан аввал оиласига ҳадисда айтилганидек қуйидаги дуони айтади:

 أسْتَوْدِعُكُمُ اللهَ الّذِي لَا تَضِيعُ وَدَائِعُهُ

 “Аставдиъукумулллоҳал-лазий ла тазиъу вадаъиуҳу (маъноси: “Сизларни Унга топширилган омонатлар зойе бўлмайдиган Зот Аллоҳга омонат топширдим”)”. Ибни Можа ривояти;

 

  1. Автомашина, тайёра ёки шунга ўхшаш сафар уловларига минганида ушбу ҳадисга амал қилади:

 

عن ابن عمر رضي الله عنهما ( أن رسول الله ( صلى الله عليه وسلم ) كان إذا استوى على بعيره خارجاً للسفر حمد الله تعالى وسبح وكبر ثلاثاً ثم قال سبحان الذي سخر لنا هذا وما كنا له مقرنين وإنا إلى ربنا لمنقلبون اللهم إنا نسألك في سفرنا هذا البر والتقوى ومن العمل ما ترضى اللهم هون سفرنا هذا واطو عنا بعده اللهم أنت الصاحب في السفر والخليفة في الأهل اللهم إني أعوذ بك من وَعْثَاءِ السفر وكآبة المنظر وسوء المنقلب في الأهل والمال والولد وإذا رجع قالهن وزاد فيهم آيبون تائبون عابدون لربنا حامدون ) قوله وعثاء السفر : يعني تعبه وشدته ومشقته وكآبة المنظر وسوء المنقلب الكآبة الحزن والمنقلب المرجع وذلك أن يعود من سفره حزيناً كثيباً أو يصادف ما يحزنه في أهل أو مال

 
Ибни умар розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: “Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам сафарга чиқиб туяларига ўрнашсалар Аллоҳга ҳамд (Алҳамдулиллаҳ), тасбеҳ (Субҳаналлоҳ) ва уч маротаба такбир (Аллоҳу акбар)ни айтиб шундай дердилар: “Субҳаналлазий саххоро лана ҳаза ва ма кунна  лаҳу муқринийн. Ва инна ила Роббина мунқолибун. Аллоҳумма инна насъалука фий сафарина ҳаза ал-бирро ват-тақва ва минал амали ма тарзо. Аллҳумма ҳаввин сафарона ҳаза ватви анна буъдаҳу. Аллоҳумма антас-соҳибу фис-сафари вал холифату фил аҳли. Аллоҳумма инний аъузу бика мин ваъсаис-сафар ва каабатил манзор ва суил мунқолаб фил аҳли вал мали вал валад” (маъноси: “Бизларга бу (улов)ни бўйсундириб қўйган зотга тасбеҳ айтамиз. Бизлар ўзимиз бунга қодир эмас эдик. Албатта, бизлар (барчамиз) Раббимиз (ҳузури)га қайтувчидирмиз. Ё, Аллоҳ! Биз Сендан ушбу сафаримизда яхшилик, тақво ва Ўзинг рози бўладиган амални сўраймиз. Ё, Аллоҳ! Ушбу сафаримизни енгиллаштир ва узоғини яқин қил. Ё, Аллоҳ! Сен сафарда ҳамроҳ ва аҳли-оилага кафилдирсан. Ё, Аллоҳ! Мен Сендан сафар қийинчиликлари, ғамга солувчи манзара ҳамда аҳли-оила, мол ва фарзандга ёмон ҳолда қайтишдан паноҳ тилайман”).

 Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам сафардан қайтганларида эса: “Айибуна таибуна абидуна лироббина ҳамидуна” (маъноси: “Ё, Аллоҳ! Қайтишимизни тавба қилувчи, ибодат қилувчи ва ҳамд айтувчи ҳолда қилгин”), жумласини қўшиб қўярдилар. Муслим ривояти.
Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам қачон уловга минмоқчи бўлсалар оёқларини узангига қўйишлари билан: “Бисмиллоҳ”, – дер эканлар. Эгарга ўрнашиб олганларидан кейин: “Алҳамду лиллаҳи ала кулли ҳал. Субҳаналлазий саххоро лана ҳаза, вама кунна лаҳу муқринийн. Ва инна ила Роббина ламунқолибун”, – деб қўяр эканлар. Уловга миниладиган ҳайвонлардан ташқари замонавий йўл воситалари ҳам киради.

  1. Сафарлари давомида баландликка кўтарилсалар “Аллоҳу акбар”, пастликка тушсалар “Субҳаналлоҳ”дейишлари Имом Муслим ривоят қилган ҳадиси шарифга кўра суннатдир;
  2. Дуо қилишни кўпайтириш яхшидир:

 

أبي هريرة عن النبي قال: "ثلاث دعوات مستجابات لا شك فيهن: دعوة المظلوم، ودعوة المسافر، ودعوة الوالد لولده"

 Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: “Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам айтдилар: “Учта дуо борки, шаксиз мустажобдир. Мазлумнинг, мусофирнинг ва ота-онанинг фарзандига қилган дуоси”. Термизий ривояти.

  1. Аллоҳни зикр қилиш, қироат қилиш ва Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламга саловатни кўпайтириш умра одобларидандир. Хусусан, масжидул ҳаромда ибодатни кўпайтиришга тарғиб қилинган:

 

عن عبد الله بن الزبير قال قال رسول الله صلى الله عليه وسلم : " صلاة في مسجدي هذا أفضل من ألف صلاة فيما سواه من المساجد إلا المسجد الحرام وصلاة في المسجد الحرام أفضل من صلاة في مسجدي هذا بمائة صلاة"

 Абдуллоҳ ибн Зубайр розияллоҳу анҳу айтдилар: “Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам шундай дедилар:“Менинг ушбу масжидимда ўқилган намоз ундан бошқа масжидларда ўқилган мингта намоздан афзалдир. Фақатгина масжидул ҳаром бундан мустаснодир. Масжидул ҳаромда ўқилган намоз менинг масжидимда ўқилган юзта намоздан афзалдир”. Имом Аҳмад ривояти.

  1.  Ушбу улуғ умра зиёратидан олдин умра зиёратига оид барча қонун-қоидаларни яхшилаб, хусусан илм эгаларидан ўрганиши умрани тўла-тўкис бўлишидаги асосий омиллардан биридир.Хусусан, бизнинг диёримизда бошқа жойлардан фарқли ўлароқ ҳаж ёки умра ибодатини ватандошларимиз тўлиқ адо қилишлари учун аҳли илмлардан иборат ҳар эллик кишилик гуруҳларга елликбошилар бириктириладир.
  2. Ҳамроҳларидан ажралмасликка ҳаракат қилади. Чунки баъзи саҳобалар бир ерга тушиб, сўнг ҳар хил қишлоқ ва водийларга тарқалиб кетишганида Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Бундай тарқалиб кетишингиз шайтондандир” деб танбеҳ берганлар. Имом Абу Довуд ривояти.
  3. Шариатимиз буйруғига кўра ишбошиларга бўйсуниш шарт бўлганидек, ҳар бир умра қилувчи ўз гуруҳи раҳбари элликбошига бўйсуниши лозим. Чунки елликбоши айнан диний илмалар, хусусан, ҳаж ва умра илмларини яхши билганлари сабабли ватандошларимизнинг ҳаж ва умраларини тўлиқ ва мукаммал бўлишини таъминлаш учун шу хизматга бўладилар;
  4. Умра давомида ҳамроҳлари билан уришмайди. Тиқилинч ҳосил қилмайди. Гуноҳ ишлардан четлашади. Тоқати ва илми даражасида яхшиликка буюриб, ёмонликдан қайтаради. Ҳеч кимга қўли ва тили билан озор бермайди. Чақимқилик, ғийбат ва ёлғон гапларни айтмайди. Унга одамларнинг ҳожати тушса ёрдамлашади;
  5. Умрадан қайтгандан кейин уни кутиб олишга чиққанлар билан қучоқлашиб кўришади. Уйга келганларни меҳмон қилиши ва ҳадялар улашиши мустаҳабдир.

 Аллоҳ таоло умра зиёратига отланган ватандошларимизнинг сафарларини бехатар, ибодатларини ўз дагоҳида қабул қилсин!

 

Жаҳонгир Убайдуллоҳ,
Т

Ҳаж ва умра
Бошқа мақолалар
Мақолалар

СУКУТ сақлашнинг 702 та энг муҳим ФОЙДАСИ (2-қисм)

07.01.2026   7187   62 min.
СУКУТ сақлашнинг 702 та энг муҳим ФОЙДАСИ (2-қисм)

СУКУТ сақлашнинг

702 та энг муҳим ФОЙДАСИ (фақат АСОСИЙЛАРИ)

(5 қисмдан иборат)

ни

УЛУҒ УСТОЗ УЛАМОЛАРИМИЗ баён қилиб берганлар:

(2-қисм)

ДОНО ХАЛҚИМИЗ МАҚОЛЛАРИ:

 

Ü Тилни тийган бой бўлар.

 

Ü Катта тишласанг ҳам, катта гапирма!

 

Ü Сўз кўрки — мақол.

 

Ü Етти ўйлаб, бир кес.

 

Ü Олдин ўйла, кейин сўйла.

 

Ü Дунёни ел бузар,
Одамни — сўз.

 

Ü Айтдим — тутилдим,

Айтмадим — қутулдим.

 

Ü Гапирганинг — кумуш,

Гапирмаганинг — олтин.

 

Ü Тил суяксиз бўлса ҳам, суякни янчий олар.

 

Ü Ёмон тил ё жонга урар,
Ё — имонга.

 

Ü Сукут сўздан афзал.

 

Ü Кўп гап — эшакка юк.

 

Ü Ариқни сув безар,
Одамни — сўз.

 

Ü Ёмон сўз эгасига қайтар.

 

Ü Айтар сўзни айт,
Айтмас сўздан қайт.

 

Ü Айтилган сўз — отилган ўқ.

 

Ü Гапнинг ози яхши,
Қизнинг — нози.

 

Ü Гапнинг қисқаси — яхши,
Қисқасидан ҳиссаси — яхши.

 

Ü Сукут — гул.

 

Ü Анжом — уй зийнати,
Сўз — инсон зийнати.

 

Ü Аччиқ савол бериб,
Ширин жавоб кутма.

 

Ü Яхши сўз кулдирар,
Ёмон сўз ўлдирар.

 

Ü Суйдирган ҳам тил,
Куйдирган ҳам тил.

 

Ü Аччиқ тил — заҳри илон,
Чучук тилга — жон қурбон.

 

Ü Ўзига боқма, сўзига боқ.

 

Ü «Баракалла»га қуйи меҳнат қилиб ўлар.

 

Ü Бир таваккал бузади,
Минг қайғунинг қалъасин.

Бир ширин сўз битказар,
Минг кўнгилнинг ярасин.

 

Ü Бир яхши гап эсдан чиқмас,
Бир — ёмон гап.

 

Ü Бировнинг ўзи ғар,
Бировнинг
сўзи ғар.

 

Ü Буғдой нонинг бўлмасин,
Буғдой сўзинг бўлсин.

 

Ü Гапда ғийбат ёмон,
Дардда — қу
ёнчиқ.

 

Ü Гапдан гап чиқар,
Чўпдан — хас.

 

Ü Гапи гапга ўхшамас,
Оғзи гапдан бўшамас.

 

Ü Гапи сассиқнинг ўзи сассиқ.

 

Ü Гапи тўмтоқнинг ўзи тўмтоқ.

 

Ü Гапи тўнгнинг ўзи тўнг.

 

Ü Гапнинг ёмони пичир.

 

Ü Гўшт-ёғ берма, яхши тил бер.

 

Ü Доннинг аччиғи яхши,
Сўзнинг — ширини.

 

Ü Дуо билан эл кўкарар,
Ёмғир билан ер кўкарар.

 

Ü Дуо олган кўкарар,
Туҳмат олган оқарар.

 

Ü Дуо олган омондир,
Қарғиш олган ёмондир.

 

Ü Ёмон гап — бош қозиғи,
Яхши гап — жон озиғи.

 

Ü Ёмон гап ер тагида уч йил ётар.

 

Ü Ёмон гап тарсакидан ёмон.

 

Ü Ёмон гапнинг оёғи олти.

 

Ü Ёмон сўз бўлмаса,
Яхши сўз бўлмайди.

 

Ü Ёмон сўзлаб совутма,
Жон оғритиб овутма.

 

Ü Ёмон сўзнинг қаноти бор.

 

Ü Ёмоннинг тили бор,
Яхшининг — дили.

 

Ü Ёмоннинг юзи қурсин,
Гапирган сўзи қурсин.

 

Ü Ёмоннинг яхши сўзидан,
Яхшининг ёмон сўзи яхши.

 

Ü Жиғли қарғиш жиғини топар,
Жи
ғсиз қарғиш — ўзини.

 

Ü Заҳар тил суякни ёрар.

 

Ü Илиқ сўз — шакар,
Совуқ сўз — заҳар.

 

Ü Иссиқ кийим танни илитар,
Иссиқ сўз жонни илитар.

 

Ü Кишининг ўзи етмаган ерга сўзи етар.

 

Ü Куч эгмаганни сўз эгар.

 

Ü Кўздан кўзинг тойса,
Сўздан кўнглинг тояр.

 

Ü Кўнгилни қўл билан овламасанг,
Тил билан овла.

 

Ü Кўнгилсиз гапнинг кечиккани яхши.

 

Ü Мазали сўзга қулоқ чарчамас.

 

Ü Маъқул сўзга қорув йўқ.

 

Ü Минг чечанни бир эзма енгар.

 

Ü Муздан сув томар,
Сўзамолдан — бол.

 

Ü Овни — озиқ билан,
Одамни — сўз билан.

 

Ü Овқатни туз мазали қилар,
Одамни — сўз.

 

Ü Одам гап билан,
Ҳайвон ўт билан.

 

Ü Одам сўзи билан синалар,
Ош — тузи билан.

 

Ü Одам — сўзлашгунча,
Йилқи — кишнашгунча.

 

Ü Одам сўзлашиб танишар,
Ҳайвон — ҳидлашиб.

 

Ü Одам сўзлашар,
Ҳайвон ялашар.

 

Ü Олим сўзи оз,
Оз бўлса ҳам соз.

 

Ü Орқадаги гап — оғилдаги тезак.

 

Ü Очиқ тил ош едирар,
Аччиқ тил тош едирар.

 

Ü Оқ дегани — олқиш,
Қора дегани — қарғиш.

 

Ü Оғизга келган сўз арзон,
Овулга келган бўз арзон.

 

Ü Оғиздан чиққан сўз қайтмас.

 

Ü Оғриган жойга қўл югурар,
Оғритар сўзга тил югурар.

 

Ü Пичир-пичирдан ўт чиқар.

 

Ü Пулинг бўлмаса, бўлмасин,
Ширин сўзинг бўлсин.

 

Ü Сабр қилган мой ошар,
Олқиш олган кўп яшар.

 

Ü Сен ҳам — бир оғиздан,
Сиз — ҳам.

 

Ü Совуқ гап юракни музлатар.

 

Ü Сув ўз йўлини топар,
Сўз — ўз эгасини.

 

Ü Суяксиз тил суяк синдирар.

 

Ü Сўз — бир, сайқал — қирқ.

 

Ü Сўз калтада,
Ун халтада.

 

Ü Сўз найзадан ўткир.

 

Ü Сўз оёқдан илгари борар.

 

Ü Сўз ожизи бўлгунча,
Кўз ожизи бўл.

 

Ü Сўз суякдан ўтар,
Таёқ — этдан.

 

Ü Сўз чумчуқ эмас,
Оғиздан чиқса, тутиб бўлмас.

 

Ü Сўз эмгак бўлар,
Бўз — кўйлак.

 

Ü Сўзда қанқув ёмон,
Дардда — санчув.

 

Ü Сўздан сўзнинг фарқи бор,
Ўттиз икки нархи бор.

 

Ü Сўздан сўз чиқар,
Сўзламасанг на чиқар.

 

Ü Сўзи нодурустнинг ўзи нодуруст.

 

Ü Сўзлагандан сўзламаган яхшироқ,
Сўзлаб эдим, бошимга тегди таёқ.

 

Ü Сўзни бир эзмадан сўра,
Бир — кезмадан.

 

Ü Сўзни сўз очар.

 

Ü Сўзнинг бойлиги — одамнинг чиройлиги.

 

Ü Сўзнинг ёмони — санчиқ,
Дарднинг ёмони — қуёнчиқ.

 

Ü Сўзнинг онаси — қулоқ,
Сувнинг онаси — булоқ.

 

Ü Таёғи йўғон бирни урар,
Сўзи йўғон мингни урар.

 

Ü Танбаллик — кулфат,
Маҳмаданалик — офат.

 

Ü Таом лаззати ўзида.
Одам лаззати — сўзида.

 

Ü Тил — ақл безаги.

 

Ü Тил — ақл тарозуси.

 

Ü Тил — ақл ўлчови.

 

Ü Тил бор, бол келтирар,
Тил бор, бало келтирар.

 

Ü Тил — дил калити.

 

Ü Тил — дил таржимони.

 

Ü Тил — дил жарчиси.

 

Ü Тил тиғи қилич тиғидан ўткир.

 

Ü Тил югуриги — бошга,
Оёқ югуриги — ошга.

 

Ü Тил яхшиси бор этар,
Тил ёмони хор этар.

 

Ü Тил тиғдан ўткир.

 

Ü Тилга ихтиёрсиз — элга эътиборсиз.

 

Ü Тилга эътибор — элга эътибор.

 

Ü Тилга эҳтиёт — элга эҳтиёт.

 

Ü Тили нопок — ўзи нопок.

 

Ü Тили шириннинг дўсти кўп.

 

Ü Тилни боғла дил билан,
Дилни боғла тил билан.

 

Ü Тиғ жароҳати битар,
Тил жароҳати битмас.

 

Ü Тоза сувни ер олар,
Яхши сўзни эл олар.

 

Ü Тузсиз ошнинг эпи осон,
Тузсиз гапнинг эпи қийин.

 

Ü Тўқсон оғиз сўзнинг тўқсонта тугуни бор.

 

Ü Узун тил — бошга тўқмоқ,
Бўйинга — сиртмоқ.

 

Ü Узун тил — умр заволи.

 

Ü Узун тилим — узгин тилим,
Қисқа тилим — тизгин тилим.

 

Ü Фил кўтармаганни тил кўтарар.

 

Ü Хабар — шамолдан тез.

 

Ü Хотин сўзини қондирар,
Эр уруғидан тондирар.

 

Ü Хушхабарнинг минг қаноти бор.

 

Ü Чин сўз — мўътабар,
Яхши сўз — мухтасар.

 

Ü Шакар ҳам тилда,
Заҳар ҳам тилда.

 

Ü Ширин сўз шакардан ширин.

 

Ü Ширин сўз ўликни ҳам тирилтирар.

 

Ü Ширин сўз — қаймоқли айрон,
Аччиқ сўз — бўйнига арқон.

 

Ü Ширин-ширин сўзласанг,
Илон инидан чиқар.

Аччиқ-аччиқ сўзласанг,
Мусулмон динидан чиқар.

 

Ü Ширин юзингдан ширин сўзинг аъло.

 

Ü Эгасиз қарғиш эгасини топар.

 

Ü Эл бор ерда сўз бор.

 

Ü Эл қўшиқ билан тирик.

 

Ü Эл ғазнаси — эски сўз.

 

Ü Элдаги гап — дилдаги гап.

 

Ü Элли(к) гапдан белли гап яхши.

 

Ü Элни севсанг, элча гапир.

 

Ü Эр бойлиги — йўлда,
Сўз бойлиги — тилда.

 

Ü Эр — лафзидан,
Қўй — бўғзидан.

 

Ü Эр сўзи — эл сўзи.

 

Ü Этиги ёмон тўр булғар,
Оғзи ёмон — эл.

 

Ü Юз юздан ширин,
Сўз сўздан ширин.

 

Ü Яхши гап билан илон инидан чиқар,
Ёмон гап билан пичоқ қинидан чиқар.

 

Ü Яхши гапга қулоқ сол,
Ёмон гапга улоқ сол.

 

Ü Яхши гапнинг ҳам қулоғи бор,
Ёмон гапнинг — ҳам.

 

Ü Яхши нақл — томири ақл.

 

Ü Яхши ош бергунча, яхши сўз бер.

 

Ü Яхши оғизга — ош,
Ёмон оғизга — тош.

 

Ü Яхши сўз болдан ширин.

 

Ü Яхши сўз бўлдиради,
Ёмон сўз куйдиради.

 

Ü Яхши сўз ийдирар,
Ёмон сўз бездирар.

 

Ü Яхши сўз — кўнгил подшоси.

 

Ü Яхши сўз суюнтирар,
Ёмон сўз куюнтирар.

 

Ü Яхши сўз — юрак ёғи,
Ёмон сўз — юрак доғи.

 

Ü Яхши сўз — юракка малҳам,
Ёмон сўз — юракка ғам.

 

Ü Яхши сўзга учар қушлар эл бўлар,
Ёмон сўзга пашша кучи фил бўлар.

 

Ü Яхши сўздан — вафо,
Ёмон сўздан — вабо.

 

Ü Яхши сўздан мой эрийди,
Ёмон сўздан сой қурийди.

 

Ü Яхши сўзнинг мазасини билмаган,
Ёмон сўзнинг иззасини билмас.

 

Ü Яхшининг сўзи — олтин,
Ёмоннинг сўзи — болта.

 

Ü Яхшининг сўзи тошни эритар,
Ёмоннинг сўзи бошни чиритар.

 

Ü Яхшининг сўзи — қаймоқ,
Ёмоннинг сўзи — тўқмоқ.

 

Ü Яхши-яхши деса,
Кунда тариқдай яхшилик қўшилар эмиш.

Ёмон-ёмон деса,
Кунда тариқдай ёмонлик қўшилар эмиш.

 

Ü Ўз ақлинг ақлдир,
Элнинг ақли нақлдир.

 

Ü Ўзи совуқнинг — сўзи совуқ.

 

Ü Ўн оғиз сўз минг оғиз бўлар.

 

Ü Ўтарчининг наштари енг ичида,
Заҳар хотин наштари тил учида.

 

Ü Ўттиз тишдан чиққан сўз,
Ўттиз уруққа тарқалар.

 

Ü Ўқ бирни ўлдирар,
Сўз — мингни.

 

Ü Қарғишнинг икки учи бўлар.

 

Ü Қаттиқ гап қариндошга ҳам ёқмас.

 

Ü Қизил тилим бўлмаса,
Қишлар эдим элимда.

Яшил тилим бўлмаса,
Яйрар эдим элимда.

 

Ü Қизил тилим тиёлмадим,
Қизимникига боролмадим.

 

Ü Қуруқ сўз бош оғритар,
Ёриқ қошиқ оғиз йиртар.

 

Ü Қўйнинг қиммати — юнгида,
Одамнинг қиммати — сўзида.

 

Ü Севдирган ҳам тил,
Бездирган ҳам тил.

 

Ü Сел ариқни бузар,
Ёмон сўз — дилни.

 

Ü Қулоқдан кирган совуқ сўз
Кўнгилга бориб муз бўлар.

 

Ü Қўтир қўлдан юқар,
Бало — тилдан.

 

Ü Дўст орттираман десанг,
Ширин суҳбат қил!

Душман орттираман десанг,
Чақиртикан бўл!

 

Ü Ҳар ким ўз тили билан тирик.

 

Ü Яхшига қилсанг яхшилик –

Ҳам айтади, ҳам қайтади.

Ёмонга қилсанг яхшилик –

На айтади, на қайтади.

 

Ü Яхши сўз тўрга элтар,
Ёмон сўз — гўрга.

 

Ü Ҳар меванинг пўчоғи бор,
Ҳар сўзнинг ўлчови бор.

 

Ü Ширинсўз шоҳ косасида сув ичар.

 

Ü Ҳикмат — бир ҳовуч олтин.

 

Ü Оз гапир — соз гапир.

 

Ü Йўл қувган хазинага йўлиқар,
Сўз қувган — балога.

 

Ü Туя ҳам муомалага чўкар.

 

Ü Тилингда бўлса болинг,
Кулиб турар иқболинг.

 

Ü Яхши сўз қанд едирар,
Ёмон сўз панд едирар.

 

Ü Ёмон тил бошга бало келтирар,
Яхши тил давлат, дунё келтирар.

 

Иброҳимжон домла Иномов.

 

 

Мақолалар