08 Январ, 2026, 19 Ражаб, 1447
08 Январ, 2026, 19 Ражаб, 1447
Американинг Глобал жалб қилиш институти (Institute for Global Engagement, IGE) веб-сайтида “IGE Ўзбекистонда эътиқод эркинлигини ҳимоя қилиш ва ривожлантириш мақсадида тарихий “Декларациялар мулоқоти” халқаро форумини ўтказди” сарлавҳали мақола чоп этилди, деб хабар бермоқда ЎзА.
Мақолада Глобал ҳамкорлик институти ва Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Стратегик ва минтақавий тадқиқотлар институти ҳамкорлигида “Декларациялар мулоқоти” халқаро форуми Тошкент, Самарқанд ва Бухорода шаҳарларида бўлиб ўтгани айтилган.
Материал муаллифлари ушбу халқаро тадбир диний эркинлик ва бағрикенглик соҳасидаги сўнгги йирик декларацияларни умумлаштирган тарихий “Бухоро декларацияси” қабул қилинганига алоҳида тўхталган. Мазкур ҳужжат кўп конфессияли мулоқотни ривожлантириш бўйича амалий фаолиятни кенгайтиришга хизмат қилади, фуқароларни диний бағрикенглик ва инсон ҳуқуқини мустаҳкамлаш учун ўзаро ҳамкорлик кўникмасини шаккллантиришга чақиради, дейилади саҳифада.
Шунингдек мақолада ушбу нуфузли анжуман доирасида “Дин ва қонун устуворлиги”, “Маданиятлараро диний саводхонлик” ва “Конфессиялараро муносабат ўрнатиш” мавзуларида ўқув дастури ташкил этилгани ҳақида маълумот берилган.
“Декларациялар мулоқоти” маҳаллий ва хорижий оммавий ахборот воситаларида кенг ёритилгани, делегациялар аъзолари, жумладан, IGE президенти Крис Сайпл, Марказий Осиё бўйича катта илмий ходими Уэйд Кьюсак, бошқарув кенгаши аъзоси Надин Маэнза Ўзбекистон ОАВ вакилларига интервью бергани қўшимча қилинган.
Хусусан, материалда глобал операциялар бўйича вице-президент Жеймс Ченнинг сўзларидан иқтибос келтириб, “сўнгги йилларда дунё мамлакатларида диний эркинлик кескин бўғилган бўлса-да, Ўзбекистон бу борада сезиларли ижобий натижага эришгани, “Бухоро декларацияси” айни йуналишдаги ишларнинг давомийлиги белгиси” экани, эътироф этилган.
Маълумот учун: “Institute for Global Engagement” 2000 йил АҚШнинг диний эркинлик бўйича биринчи махсус элчиси Роберт Сайпл ва унинг рафиқаси Энн Сайпл (ташкилотнинг фахрий президенти Крис Сайплнинг ота-онаси) томонидан ташкил этилган. Ташкилотнинг мақсади Давлат департаменти ва бошқа диний ташкилотлар кўмагида турли дастурларни амалга ошириш орқали дунёда диний эркинликни тарғиб қилиш, шунингдек, соҳага оид муаммоларни ҳал қилиш учун хорижий ҳукуматлар билан мулоқот олиб боришдан иборат. IGE дунё жамоатчилиги олдида барча динлар ўзаро тинч-тотув яшаши учун шароит яратишга интиладиган христиан ташкилоти сифатида намоён бўлади.
2018 йил сентабрь ойида имзоланган уч томонлама меморандум доирасида Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Стратегик ва минтақалараро тадқиқотлар институти ҳамда Фуқаролик жамиятини ривожлантириш маркази билан ҳамкорликда диний эркинлик бўйича норасмий ишчи гуруҳ тузилган. 2019 йил ноябрь ойида 40 дан зиёд экспертлар, дин арбобларининг Ўзбекистонга сафари ташкил қилинди. Ташриф доирасида AҚШнинг турли штатларидан келган имомлар, раввинлар ва пасторлар иштирокида семинар ўтказилди.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати
Жаннатул Бақиъ — Саудия Арабистонининг Ҳижоз минтақасида, Мадинаи мунавварада жойлашган ислом тарихидаги илк ва энг қадимий қабристон. У Масжидун Набавийнинг жануби-шарқий томонида жойлашган бўлиб, “Бақиъул Ғарқад” номи билан ҳам машҳур. Бу ерда Пайғамбаримиз Муҳаммад Мустафо соллаллоҳу алайҳи васалламнинг оила аъзолари ва кўплаб саҳобалари дафн этилган.
Қабристон милодий 622 йилда ташкил этилган. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам Маккадан Мадинага ҳижрат қилганларида (милодий 622 йил, сентябрь), Бақиъ ерлари ғарқад, яъни тиканли буталар билан қопланган бўш майдон эди.
Бадр жанги бўлаётган вақтда (милодий 624 йил) вафот этган Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламнинг қизлари Руқайя розияллоҳу анҳо Бақиъ қабристонига биринчилардан бўлиб дафн этилган. Саҳобалардан эса биринчи бўлиб, муҳожирлардан Усмон ибн Мазъун розияллоҳу анҳу, ансорлардан Асъад ибн Зурора розияллоҳу анҳу шу ерга қўйилган.
Жаннатул Бақиъдаги 13 та машҳур қабр ва зиёратгоҳлар:
1. Сафия бинти Абдулмутталиб ва Отика розияллоҳу анҳумо: Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламнинг аммалари.
2. Абдуллоҳ ибн Жаъфар ва Ақийл ибн Абу Толиб розияллоҳу анҳум: Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг яқин қариндошлари ва амакиваччалари.
3. Расулуллоҳнинг аёллари, мўминларнинг оналари: Хадича бинти Хувайлид ва Маймуна бинти Ҳорис розияллоҳу анҳумолардан ташқари Пайғамбаримизнинг барча аёллари шу ерга дафн этилган.
4. Пайғамбаримизнинг қизлари: Фотимаи Заҳро, Руқайя, Зайнаб ва Умму Кулсум розияллоҳу анҳумоларнинг қабрлари.
5. Пайғамбаримизнинг яқин аҳли байтлари: Бу ерда амакилари Аббос ибн Абдулмутталиб, шунингдек, Зайнулобиддин ибн Ҳусайн, Ҳасан ибн Али, Муҳаммад Боқир ва Жаъфар Содиқлар дафн этилган.
6. Иброҳим розияллоҳу анҳу: Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг гўдаклигида вафот этган ўғиллари.
7. Ҳарра жанги шаҳидлари: Мадина шаҳрини ҳимоя қилишда шаҳид бўлганлар.
8. Усмон ибн Аффон розияллоҳу анҳу: “Зуннурайн” - икки нур соҳиби, Ислом оламининг учинчи халифаси.
9. Ҳалимаи Саъдия: Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламнинг эмизган сут оналари.
10. Абу Саид Худрий ва Саъд ибн Муоз розияллоҳу анҳум: Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг энг улуғ саҳобаларидан.
11. Имом Молик ва Имом Нофеъ: Машҳур Моликий мазҳаби асосчиси Имом Молик ибн Анас ва унинг устози, қироат олими Имом Нофеъ ибн Абу Нуайм.
12. Ҳасан ибн Али розияллоҳу анҳу: Пайғамбаримизнинг суюкли набиралари, Ҳазрат Али ва Фотима онамизнинг ўғиллари.
13. Фотима бинти Асад розияллоҳу анҳо: Ҳазрат Али розияллоҳу анҳунинг оналари ва Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламни ўз фарзандидек вояга етказган аёл.
Бақиъ қабристонидаги мақбара ва гумбазлар 1806 ва 1925 йилларда бузиб ташланган. Ҳозирги кунда қабрлар устида ҳеч қандай бино ёки белгилар йўқ, улар оддий тупроқ ва тошлар билан белгиланган.
Т.Азимов тайёрлади
Иймон 
Намоз 
Рўза 
Закот 
Ҳаж 
Қуръон 
Ислом сабоқлари 
Aлоқа 