Sayt test holatida ishlamoqda!
07 Mart, 2026   |   18 Ramazon, 1447

Toshkent shahri
Tong
05:31
Quyosh
06:49
Peshin
12:39
Asr
16:35
Shom
18:24
Xufton
19:36
Bismillah
07 Mart, 2026, 18 Ramazon, 1447

Abu Muin Nasafiy merosi Niderlandiya OAVlari nigohida

25.03.2021   1856   3 min.
Abu Muin Nasafiy merosi Niderlandiya OAVlari nigohida

Niderlandiyaning «Diplomat Magazine» jurnalida «Moturidiy ta'limotining izdoshi» sarlavhasi ostida Abu Muin Nasafiyga bag'ishlangan maqola nashr etildi, deb xabar bermoqda «Dunyo» AA.

Mustaqillik sharofati bilan olimlar Abu Muin Nasafiy hayoti va ijodini ilmiy asosda o'rganishga muvaffaq bo'ldi, deb ta'kidlanadi materialda.

O'zbekiston Prezidenti diniy arboblar bilan muloqotda bugungi kunda o'zbek xalqining buyuk ajdodi asarlari katta ahamiyatga ega ekani va ularni nashr etish, mazmun-mohiyatini yosh avlodga etkazish zarurligini ta'kidlaydi. Ushbu majmuada, shuningdek, Samarqand qog'oziga yozilgan Qur'oni Karimning qo'lyozma nusxasi saqlanadi. Prezident Shavkat Mirziyoev bunday kitoblar o'zbek xalqining bebaho merosi ekani, ularni kelajak avlodlarga etkazish kerakligini ta'kidladi, deb qayd etadi muallif.

Shuningdek, maqolada mashhur ilohiyotshunos va mutafakkir Abu Muin Nasafiy 1027 yilda Nasaf (hozirgi - Qarshi) shahrida tug'ilgani va shu erda tahsil olib, bilimini oshirgani ma'lum qilingan.

«U XI asr aqida ilmining yorqin vakillaridan biridir, - deb e'tirof etadi nashr. - Abu Muin Nasafiy Abu Mansur Moturidiy asos solgan Moturidiya ta'limoti rivojida muhim rol' tutgan. Nasafiy o'z asarlarida Islom haqidagi noto'g'ri tushunchalarga oydinlik kiritgan, diniy fanatizmga qarshi kurashgan. Islomshunos olim 1114 yilda Samarqandda vafot etgan va Qarshi tumanidagi Qovchin qishlog'ida dafn etilgan».

Abu Muin Nasafiy - Abu Mansur Moturidiy asos solgan Moturidiya ta'limotining tarqalishiga katta hissa qo'shgan buyuk ilohiyotshunoslardan biridir.

Buyuk ilohiyotchilar Abu al-Hasan al-Ashariy va Abu Mansur Moturidiyning shogirdi Abu Muin Nasafiy kalom ilmining turli yo'nalishlarida 15 ga yaqin asar yozgan. «Al-Umda fi usulil-fiqh» («Fiqh usullari tayanchi»), «Tabsiratul-adilla fi ilmil-kalom» («Kalom ilmidagi dalillar ko'zgusi»), «At-Tamhid li qavoidit-tavhid fiy ilmil-kalom» («Kalom ilmidagi tavhid qoidalar uchun yagona kitob»), «Olim va mutaallim» («Olim va ilm o'rganuvchi»), «Izoh va mahajja li kavnil-aql hujjatan» (“Aql dalilligini izoh va hujjatlar bilan asoslash»), «Manohijul-aimma fil-furu'» («Imomlarning huquqshunoslik bo'yicha tutgan yo'llari»), «Mu'taqidot» («E'tiqodlar») asarlari shular jumlasidandir. Ushbu asarlar qo'lyozmalari bugungi kunda O'zbekiston Fanlar akademiyasining Sharqshunoslik institutida saqlanadi.

Abu Muin Nasafiy ilmiy merosi islom falsafasining eng qimmatli manbalardandir. Mutafakkir asarlarining qo'lyozmalari Dubay, Damashq va Iskandariya kutubxonalarida ham saqlanadi. Shuningdek, uning asarlari 1886 yilda Bag'dodda va 1908 yilda Qohirada nashr etilgan.

Maqola ta'kidlanishicha, dunyo kutubxonalarida saqlanayotgan Abu Muin Nasafiy asarlari orasida «Din asoslarini imom Abu Mansur Moturidiy ta'limotiga muvofiq dalillar bilan izohlash» nomli kitobi ham bor. Olimning «Bahrul-kalom» («Kalom dengizi») asari Moturidiy ta'limotining asosiy manbalaridan biridir.

 

O'zbekiston musulmonlari idorasi matbuot xizmati

O'zbekiston yangiliklari
Boshqa maqolalar

Ilmga intilmagan inson - o‘lik

06.03.2026   11318   1 min.
Ilmga intilmagan inson - o‘lik

Muhammad Rotib Nobulsiy hafizahulloh aytadilar: “Mehribon va rahmli Alloh nomi bilan. Allohga hamdlar bo‘lsin. Sayyidimiz Muhammad Mustafo sollallohu alayhi vasallamga va u zotning oila a’zolariga hamda sahobalariga salavotu salomlar bo‘lsin. Ulardan ham, bizdan ham rozi bo‘l, yo olamlar Robbi.

Shak-shubhasiz, koinot, jamodot, nabotot va hayvonot bir-biridan farq qiladi. Ularning ayrimlari jonsiz, qolganlari jonli. Ba’zilari vaznga ega, hajmi bor va h.k.

Ammo insoniyat boshqa jonzotlar farqli o‘laroq fikr yuritadi, tafakkur qiladi. Agar inson ilm izlamasa, Robbi uni qo‘ygan darajadan pastga tushadi, bu esa uning mavqeiga mos kelmaydi. Natijada, u o‘lik sanaladi.

Alloh taolo bunday marhamat qiladi: “Aslida, ularning hayvonlardan farqi yo‘q. Balki yana ham yo‘ldan ozganroqdirlar(Furqon surasi, 44-oyat).

“Ular xuddi suyab qo‘yilgan xodaga o‘xsharlar” (Munofiqun surasi, 4-oyat).

“Ustlariga Tavrot yuklatilgan, so‘ngra uni ko‘tarmaganlar misoli ustiga kitob yuklangan eshakka o‘xsharlar” (Juma surasi, 5-oyat).

Inson mavjudligining sirini, hayotdan maqsadni va haqiqatni izlashi, o‘lim nima, o‘limdan keyin nima bo‘lishi haqida fikr yuritishi lozim.

Har bir aqlli odam ham dono emas. O‘tkinchi dunyo hayotining mayda-chuydalariga berilib ketmagan, o‘zini Allohning bandasi ekanini unutmagan, kengligi osmonlaru yercha bo‘lgan Jannat uchun harakat qilgan inson – dono sanaladi. Bunga faqat ilm izlash orqali erishish mumkin.

Demak, agar kim dunyoni istasa, ilm izlasin. Oxiratni istasa, ilm izlasin. Agar har ikkisini ham xohlasa, ilm izlasin. Alloh buyukdir”.


Davron NURMUHAMMAD