Sayt test holatida ishlamoqda!
19 Avgust, 2026   |   6 Rabi`ul avval, 1448

Toshkent shahri
Tong
04:09
Quyosh
05:36
Peshin
12:27
Asr
17:16
Shom
19:21
Xufton
20:43
Bismillah
19 Avgust, 2026, 6 Rabi`ul avval, 1448

“Islom entsiklopediyasi” birinchi jildining taqdimoti

27.10.2020   2656   4 min.
“Islom entsiklopediyasi” birinchi jildining taqdimoti
O'zbekiston xalqaro islom akademiyasida “Islom entsiklopediyasi” nashrining yangidan tayyorlangan birinchi jildi taqdimoti bo'lib o'tdi. 

Oliy va o'rta maxsus ta'lim vazirligi, O'zbekiston musulmonlari idorasi, Din ishlari bo'yicha qo'mita va O'zbekiston xalqaro islom akademiyasi hamkorligida ZOOM platformasi orqali onlayn tadbir tashkil etildi. 

Onlayn anjumanda keng qamrovli va ko'p jildli “Islom entsiklopediyasi” 1-tomining yaratilish jarayonlari haqida to'liq ma'lumot berildi. Qator olimlar tomonidan bu borada fikr-mulohazalar bildirildi.

– Mazkur nashr Prezidentimizning 2018 yil 16 apreldagi “Diniy-ma'rifiy soha faoliyatini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari to'g'risida”gi farmoni shuningdek, O'zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2018 yil 22 iyundagi “O'zbekiston xalqaro islom akademiyasi faoliyatini tashkil etish va qo'llab-quvvatlash chora-tadbirlari to'g'risida”gi qarori asosida tayyorlanmoqda, – deydi filologiya fanlari doktori, professor Zohidjon Islomov. – “Islom entsiklopediyasi” ilmiy-akademik nashr bo'lib, u respublikamiz ilmiy jamoatchiligi, taniqli professor-o'qituvchilar, islomshunos olimlar hamda AQSh, Buyuk Britaniya, Turkiya, Jazoir, Rossiya, va Qozog'iston davlatlari mashhur olimlari hamkorligida tayyorlanmoqda. Shu bois ham mazkur nashr jahon ilm-fani taraqqiyotida o'ziga xos ahamiyat kasb etadi, desak mubolag'a bo'lmaydi. 

Tadbirda Din ishlari bo'yicha qo'mita raisining birinchi o'rinbosari Muzaffar Komilov so'zga chiqib, mazkur entsiklopediyaning mazmun-mohiyati xususida to'xtaldi. 

– “Islom entsiklopediyasi” reja bo'yicha 20 jilddan iborat bo'ladi, – deydi Muzaffar Komilov. – Entsiklopediyada 60 mingdan ziyod maqola o'rin olishi kutilmoqda. Keng qamrovli, akademik nashrda dinimiz ravnaqiga hissa qo'shgan buyuk shaxslarning ilmiy faoliyati, islom dini asoslari, muqaddas qadamjo va ziyoratgohlar, sahoba va tobe'inlar, muhaddis, faqih, mufassirlar haqida 1000 ga yaqin maqola, atama va so'z birikmalari, bezak materiallari, xarita hamda chizmalar o'rin olgan. Ayrim shaxslar, voqealar, atamalar ilk marta ilmiy muomalaga kiritildi. Avval tayyorlangan kitoblardan farqli ravishda yangi manbalar bilan boyitilgan mazkur entsiklopediya ilm ahli uchun noyob tuhfa bo'ldi, desak adashmagan bo'lamiz.
 


Darhaqiqat, entsiklopediya o'zining mazmun-mohiyati va xususiyatlaridan kelib chiqib, ilgari chop etilgan arab, turk, urdu, fors, ingliz, nemis, frantsuz tillaridagi Islom entsiklopediyalaridan tubdan farq qiladi. Kitobni tayyorlashda yurtimiz va mintaqa musulmonlari uchun an'anaviy bo'lgan xanafiy-moturidiylik tamoyillaridan kelib chiqib yondashilgan. Maqolalar yozilishida ilmiylik va xolislik mezonlariga amal qilingan. Maqolalarning akcariyat qismi birlamchi manbalar – Qur'on, tafsir, Hadis, ilmiy-ma'rifiy tadqiqotlarga asoslangan. 

– “Islom entsiklopediyasi” – bugungi kungacha butun ajdodlarimiz tomonidan yig'ilgan islom olami bilan bog'liq ilmiy-ma'rifiy, ma'naviy meros sanaladi, – deydi Oliy va o'rta maxsus ta'lim vazirligining Ma'naviy-axloqiy tarbiya boshqarmasi boshlig'i Otabek Bozorov. – Mazkur entsiklopediya “Uchinchi Renessans” uchun katta poydevor, muhim manba bo'lib xizmat qilishi shubhasiz. Bu kitob xalqimiz va har bir yosh uchun diniy-ma'rifiy bilimlar berish bilan birgalikda, Imom Buxoriy aytganlaridek, “Najotni ilmdan izlash uchun” xizmat qiladi, deb o'ylayman. 

Nashr ishlarida yurtimiz va xorijlik islomshunoslar, dinshunos, filolog, manbashunos va boshqa soha vakillaridan iborat 200 nafardan ortiq muallif, 50 nafarga yaqin taqrizchi va maslahatchi ishtirok etdi. “Islom entsiklopediyasi” ning navbatdagi jildlari bo'yicha ishlar davom ettirilmoqda.
 
 
N.Usmonova, O'zA
Boshqa maqolalar
Yangiliklar

18 avgust — Usmon Mus'hafi Toshkentga qaytgan kun

19.08.2026   2607   2 min.
18 avgust — Usmon Mus'hafi Toshkentga qaytgan kun

18 avgust Toshkentning nafaqat diniy, balki madaniy va ilmiy merosi tarixida muhim o‘rin tutuvchi sana. Qur’oni Karimning eng qadimiy qo‘lyozmalaridan biri sifatida e’zozlanadigan Usmon Mus'hafi asrlar davomida Markaziy Osiyo tarixining turli bosqichlariga guvoh bo‘lib kelgan, xabar bermoqda iccu.uz.

Ushbu nodir qo‘lyozma yirik hajmdagi pergament varaqlarga yozilgan bo‘lib, matni qadimiy Hijoz xatida bitilgan. Mus'hafda hozirgi arab yozuvidagi nuqta va harakat belgilari mavjud emas. Manbalarda uning saqlanib qolgan qismi 338 yoki 353 varaqdan iborat ekani haqida turli ma’lumotlar uchraydi. Ayrim yo‘qolgan pergament varaqlar keyinchalik qog‘oz bilan almashtirilgan. Qo‘lyozmaning aniq sanasi xususida ilmiy adabiyotlarda turli qarashlar mavjud.

Tarixiy ma’lumotlarga ko‘ra, Mus'haf uzoq yillar Samarqandda saqlangan. 1868–1869 yillarda u Sankt-Peterburgga olib ketilgan va Imperator xalq kutubxonasiga topshirilgan. 1905 yilda qo‘lyozmaning 50 ta faksimile nusxasi ko‘chirilgan. 1917 yildagi siyosiy o‘zgarishlardan keyin musulmon ulamolarining talabi bilan Mus'haf avval Ufaga, keyin esa O‘rta Osiyoga qaytarilishi jarayoni boshlangan.

1924 yilda Usmon Mus'hafi Tatariston, Boshqirdiston va Turkiston ulamolaridan tashkil topgan maxsus kuzatuvchilar hamrohligida maxsus poyezd orqali Ufadan Toshkentga olib kelindi. Toshkentga olib kelinganidan so‘ng Mus'haf bir muddat shahardagi masjidlardan birida saqlandi. Keyinchalik uning asrab-avaylanishini ta’minlash maqsadida O‘zbekiston tarixi davlat muzeyiga topshirildi.

1989 yil 14 mart kuni Toshkentda bo‘lib o‘tgan Musulmonlarning IV quriltoyida O‘zbekiston hukumati qarori bilan Usmon Mus'hafining musulmonlar ixtiyoriga qaytarilgani e’lon qilindi. Keyinchalik u O‘zbekiston musulmonlari idorasi ixtiyoriga topshirildi. Mus'haf bir muddat Hazrati Imom majmuasidagi «Mo‘yi Muborak» madrasasi muzey-kutubxonasida maxsus sharoitda ham saqlandi.

Usmon Mus'hafining tarixiy va madaniy ahamiyati xalqaro miqyosda ham e’tirof etilgan. 1997 yilda qo‘lyozma YUNЕSKOning «Memory of the World» — «Jahon xotirasi» dasturi ro‘yxatiga kiritilgan.

2025 yil 13 noyabr — Usmon Mus'hafi tarixida yana bir muhim sana. Aynan shu kuni nodir qo‘lyozma O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markaziga olib kelindi. Bugun Qur’on zalidagi asosiy eksponatlardan biri sifatida alohida o‘rin egallab, yurtimizning ko‘p asrlik diniy, ilmiy va ma’naviy merosini namoyon etuvchi bebaho yodgorlik sifatida taqdim etilgan. Shuningdek, Markazda turli davrlarda Somoniylar, Qoraxoniylar, Xorazmshohlar va Temuriylar davrida ko‘chirilgan Qur’on nusxalarini ham ko‘rish mumkin. Usmon Mus'hafi tarixi bu faqat bir qo‘lyozmaning tarixi emas. Bu asrlar osha saqlangan ilmiy va ma’naviy meros, uni asrab-avaylagan avlodlar xotirasi va O‘zbekiston zaminida shakllangan buyuk islom sivilizatsiyasining uzviy davomiyligi haqidagi tarixdir.

O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati

O'zbekiston yangiliklari