Sayt test holatida ishlamoqda!
09 Mart, 2026   |   20 Ramazon, 1447

Toshkent shahri
Tong
05:27
Quyosh
06:45
Peshin
12:39
Asr
16:37
Shom
18:27
Xufton
19:38
Bismillah
09 Mart, 2026, 20 Ramazon, 1447

Bir savol so'rasam: 4. Vafot etgan onamning kiyimlarini olib qo'ysam bo'ladi-mi?

12.09.2020   2755   2 min.
Bir savol so'rasam: 4. Vafot etgan onamning kiyimlarini olib qo'ysam bo'ladi-mi?

— Yaqinda onamiz bandalikni bajo keltirdilar. Ta'ziya kunlari onamizning kiyim-kechaklari qarindosh va qo'shni ayollarga tarqatildi. Bir juft kiyimlarini esdalik uchun qoldirgandik. Eshitishimizcha, bunday qilish to'g'ri emas ekan. Shu haqida biror maslahat bersangizlar, iltimos.

— Dinimizda meros deb atalgan ulkan hukmlar to'plami mavjud bo'lib, uning bayonini Alloh taolo Qur'oni karimda alohida zikr qilgan va taqsimotni O'zi belgilagan. Meros oyatining nozil bo'lishiga ushbu voqea sabab bo'lgan edi. Sa'd ibn Robe'ning xotini Sa'ddan bo'lgan ikki qizini Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning huzurlariga keltirib:

“Ey Allohning Rasuli, manavi ikkovi Sa'd ibn Robe'ning qizlari, otalari siz bilan Uhudda (ishtirok etib) shahid bo'ldi. Endi bo'lsa amakilari ularning mollarini olib qo'ydi. Ularga hech qanday mol qoldirmadi. Ikkovlarining moli bo'lmasa, birov nikohiga ham olmaydi”, dedi.

“Bu haqda Alloh O'zi hukm chiqaradi”, dedilar u zot. Shunda: “Alloh sizlarga farzandlaringiz haqida vasiyat etib...” oyati – meros oyati nozil bo'ldi. Keyin Rasululloh sollallohu alayhi vasallam ularning amakisiga odam yuborib: “Sa'dning ikki qiziga uchdan ikkisini, ularning onasiga sakkizdan birini ber, qolgani esa senga bo'ladi”, dedilar.

Aynan ushbu voqea meros oyatlarining nozil bo'lishiga sabab bo'lgan edi.

Vafot qilgan kishining qoldirgan narsalari merosxo'rlarning haqqi hisoblanadi, uni nohaq yo'l bilan olish yoki taqsimlash mutlaqo joiz emas. Magar o'sha meros egalari bo'lgan kishilar o'zaro rozi bo'lishsa, olish joizdir. Payg'ambarimiz sollallohu alayhi vasallam aytadilar: “Hech biringiz birodaringizning narsasini hazillashib ham, jiddiy ma'noda ham olmangiz. Sizlardan biringiz hatto o'z birodarining tayog'ini olgan bo'lsa ham, qaytarib bersin”. Vallohu a'lam.

Muhammad Ayyub HOMIDOV

Maqolalar
Boshqa maqolalar

Makka olimi: Ato ibn Abu Raboh

05.03.2026   13924   2 min.
Makka olimi: Ato ibn Abu Raboh

Bismillahir Rohmanir Rohiym

Kunlarning birida Sulaymon ibn Abdulmalik vazir, shahzoda va mulozimlari bilan birga Masjidul haromga bordi. U barcha musulmonlar kabi ehrom (rido va izor) kiyib olgandi.

Uning oldida to‘lin oy kabi nurli, atirgul kurtaklaridek yangi va xushbo‘y ikki o‘g‘li ham bor edi.

Yer yuzining uchdan bir qismini boshqargan musulmonlar xalifasi Baytullohni tavof qilib bo‘lgach, o‘ziga yaqin bir kishidan: “Makkaning olimi kim?” deb so‘radi.

Unga: Ato ibn Abu Raboh, deb javob berishdi.


U: “Meni u bilan uchrashtiring”, dedi.

Shunday qilib, u bilan uchrashdi. Ato ibn Abu Raboh qora tanli, jingalak sochli va yassi burunli habash keksa odam ekan.

Xalifa: “Butun dunyoga shuhrati tarqalgan Ato ibn Abu Raboh senmisan?” dedi.

U: “Ha, shunday deyishadi”, dedi.

Sulaymon ibn Abdulmalik: “Bu sharafga qanday erishdingiz?” deb so‘radi.

Ato ibn Abu Raboh: “Insonlarning qo‘lidagi mol-dunyo (ta’ma)dan yuz o‘girish va ilm bilan ularning hojatlarini qondirish orqali”, deb javob berdi.

Yana bunday dedi: “Agar insonlar ilmingizdan behojat bo‘lsalar, mol-dunyoingiz bilan ularning hojatini ravo qilasiz. Agar odamlarning mol-mulkidan behojat bo‘lsangiz, ular sizning ilmingizga muhtoj bo‘ladilar. Peshona teri va qo‘l mehnati orqali rizq talab qilish eng afzalidir. O‘tgan ulamolarning aksariyati kasb-hunar bilan mashg‘ul bo‘lganlar”.

 

Sulaymon: “Haj amallari haqida Ato ibn Abu Rabohdan boshqa hech kim fatvo bermasin”, dedi.

Sulaymon ibn Abdulmalik o‘g‘illariga: “Ey o‘g‘illarim, Allohga taqvo qiling. Allohga qasamki, Alloh O‘zi xohlagan bandasining darajasini ko‘taradi. Hatto boyligi va nasabi bo‘lmagan habash qul bo‘lsa ham. Allohga qasamki, O‘zi xohlagan kishini xor qiladi, hatto u oliyjanob nasldan bo‘lsa ham”.

Xalifa yana so‘zini davom ettirib bunday dedi: “Siz guvohi bo‘lgan bu kishi – Qur’on tarjimoni Abdulloh ibn Abbos roziyallohu anhuning merosxo‘ridir. Shunday ekan ilm o‘rganing, ilm o‘rganing”.

 

Davron NURMUHAMMAD