Sayt test holatida ishlamoqda!
28 Fevral, 2026   |   11 Ramazon, 1447

Toshkent shahri
Tong
05:41
Quyosh
07:00
Peshin
12:41
Asr
16:28
Shom
18:16
Xufton
19:28
Bismillah
28 Fevral, 2026, 11 Ramazon, 1447

Bolangiz aytganingizni qilmayaptimi?

21.01.2020   2197   3 min.
Bolangiz aytganingizni qilmayaptimi?

Albatta, bandaga beriladigan musibat bekordan bekorga bo‘lmaydi. Alloh behuda bir ish qilish aybidan pok zotdir. Insonning boshiga tushadigan ko‘rguliklar qilgan gunohlari sabablidir.

Alloh taolo Qur’oni Karimda shunday deb marhamat qilgan:

وَمَا أَصَابَكُم مِّن مُّصِيبَةٍ فَبِمَا كَسَبَتْ أَيْدِيكُمْ وَيَعْفُو عَن كَثِيرٍ

“Sizga qaysi bir musibat yetsa, bas, o‘z qo‘lingiz qilgan kasbdandir va U zot ko‘pini afv qilur”. (Insonning o‘zidan o‘tmasa, unga biror musibat yetmaydi. Lekin o‘ta mehribon bo‘lgan Alloh bandasini har bir gunohi uchun musibatga duchor qilavermaydi, faqat ba’zisi uchungina musibatga duchor qiladi, ko‘pini kechirib yuboradi. Agar Alloh taolo insonni har bir aybi uchun musibatga uchratadigan bo‘lsa, inson darhol halokatga yuz tutar edi.) (Shuro surasi, 30-oyat).

Salafi solihlar, agar ayollari itoatsizlik qilsa, darhol istig‘for aytishar ekan.

Hukamolardan birlari shunday degan: “Men qilgan gunohimning ta’sirini xotinimda, farzandlarimda va minadigan ulovimda ko‘raman”.

Ya’ni gunoh qilsam xotinim quloq solmay qo‘yadi, farzandim qo‘pol muomala qilishni boshlaydi, markabim buzilaveradi. Mashinalarimiz hadeb buzilaversa, ehtiyot qismlardan ayb topib, ustaxonaga chopavermasdan, o‘zimizga ham bir qarab qo‘yishimiz, o‘zimizni taftish qilishimiz kerak ekan. Bu donishmandning so‘zi nihoyatda e’tiborlidir.

Inson o‘zi bilib-bilmay nimadir gunoh sodir etadi. Keyin uning jazosi ayolidan, farzandlaridan qaytadi. Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam marhamat qildilar: Otalaringizga yaxshilik qilinglar. Farzandlaringiz ham sizlarga yaxshilik qilishadi. Iffatli bo‘linglar. Shunda ayollaringiz ham iffatli bo‘lishadi. Imom Tabaroniy rivoyat qilgan.

Bu dunyo qaytar dunyo. Agar siz otangizga yaxshilik qilsangiz, sizga farzandlaringizdan ziyodasi bilan qaytadi. Bordiyu, otangizga yomonlik qilsangiz, bu ham sizga bolalaringizdan ortig‘i bilan qaytadi.

Ba’zi xalqlarda shunday maqol bor ekan “Otangni urgan qamchingni saqlab qo‘y, bolangga kerak bo‘ladi”.

Bandaning rizqidan barakaning ketishi ham qilayotgan gunohlari sababli bo‘ladi. Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam muborak hadislardan birida shunday deganlar:

“Yaxshilik qilish bilan umr ziyoda bo‘ladi. Faqat duo bilan taqdir o‘zgaradi. Albatta inson gunoh qilishi tufayli rizqidan mahrum bo‘ladi”.

Demak, yaxshilik, solih amallar qilish inson umrining ziyoda bo‘lishiga sabab bo‘lar, agar taqdirning o‘zgarishi yozib qo‘yilgan bo‘lsa, u ham faqat duo bilan o‘zgarar, rizqdan mahrum bo‘lish esa gunoh tufayli bo‘lar ekan.

Inson gunohi sababli o‘zini yolg‘iz his qiladi. Kishi gunoh qilgani sababli odamlar orasida, oila davrasida bo‘lsa ham o‘zini yolg‘iz his qiladi. Gunoh qilmaydigan odam yo‘q, tavba qilmaydigan odam bor. Qancha ko‘p tavba qilsak, shuncha gunoh qilmagandek bo‘laveramiz. Hayotimizning xotirjam va shirin bo‘lishi gunoh qilmasligimizga bog‘liqdir. Hozir ko‘pchilik hayotning farovon bo‘lishini pulga taqaydigan bo‘lib qolgan. Ko‘p molu dunyoga ega bo‘lgan odamlar ham, agar gunohni ko‘p qilsa, zo‘r yashay olmaydi. Va aksincha gunohni kam qilib, istig‘forni ko‘p aytadigan kishi faqir bo‘lsa ham, zo‘r yashaydi. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam faqir bo‘lganlar. Sahobalarning ko‘plari ham faqir bo‘lishgan. Lekin hayotlari sokin, saodatli edi. Biz ham hayotimiz shirin bo‘lishini istasak, ibodatlarni o‘z vaqtida ado etib, qo‘limizdan kelganicha yaxshilik qilib, gunoh-ma’siyatlardan tiyilaylik.

 

Internet ma’lumotlari asosida Nozimjon Hoshimjon tayyorladi

Maqolalar
Boshqa maqolalar
Maqolalar

Hissiyotga emas, aqlga ergashing

27.02.2026   5577   2 min.
Hissiyotga emas, aqlga ergashing

Bugungi axborot asrida inson ongi va qalbi uchun kurash yangi bosqichga chiqdi. Ayniqsa, diniy qadriyatlarga hurmat kuchli bo‘lgan jamiyatlarda kishilarning muqaddas tuyg‘ularidan g‘arazli maqsadlarda foydalanish, ya’ni manipulyatsiya holatlari tez-tez bo‘y ko‘rsatmoqda. Ijtimoiy tarmoqlar bunday ta’sir o‘tkazishning eng qulay maydoniga aylanib qoldi.

Diniy hissiyotlar orqali ommani junbushga keltiruvchilar, odatda, xolis tahlil va ilmiy asoslarga emas, balki insonning ehtiroslariga urg‘u beradilar. Ularning asosiy quroli emotsional chaqiriqlardir. Masalan, biror ijtimoiy muammoni diniy bo‘yoqlar bilan bo‘rttirish orqali odamlarda himoyalanish yoki agressiya instinktini uyg‘otishadi.

Bunday vaziyatda inson aql bilan fikrlashdan to‘xtaydi va o‘zi bilmagan holda fitnachilarning qo‘lidagi qurolga aylanadi. Vaholanki, Islom dini har bir xabarni tekshirishga va aql bilan ish tutishga chaqiradi: “Ey iymon keltirganlar! Agar fosiq xabar keltirsa, aniqlab ko‘ringlar...” (Hujurot surasi, 6-oyat).

Bugungi kunda yetarli ilmi bo‘lmay, ammo notiqlik mahorati bilan ommani ergashtirayotgan qatlam shakllandi. Ular ko‘pincha murakkab fiqhiy yoki aqidaviy masalalarni yuzaki va populistik tarzda talqin qiladilar. Buning natijasida jamiyatda ixtilof paydo bo‘ladi, ulamolarga nisbatan ishonchsizlik uyg‘otiladi.

Diniy hissiyotlarni suiiste’mol qilish jamiyatni ichdan yemiradi. Birinchidan, bu jarayon yoshlarni manipulyatsiya qiladi. Ikkinchidan, jamiyat muvozanatini buzishga qaratilgan xurujlarga yo‘l ochadi. Eng yomoni, bunday harakatlar dinning asl mohiyati tinchlik, bag‘rikenglik va ma’rifat ekanini chetga surib, uni nizolar manbai sifatida ko‘rsatishga xizmat qiladi.

Bunday xavflarga qarshi eng samarali raddiya, bu savodxonlikdir. Har bir musulmon axborot gigiyenasiga amal qilishi, internetda eshitgan har qanday ta’sirli gapni mutlaq haqiqat deb qabul qilmasligi lozim.

Din najot va sakinat manbai bo‘lib, kimlarningdir g‘arazli yoki shaxsiy manfaatlari yo‘lida qo‘llaniladigan boshqaruv vositasi emas. Muqaddas tuyg‘ularimizni virtual firibgarlardan himoya qilish bugungi kunning eng dolzarb vazifasidir.

Shermuhammad Boltayev,

Xorazm viloyati Shayx Qosim bobo

masjidi imom-xatibi

MAQOLA