Sayt test holatida ishlamoqda!
13 Yanvar, 2026   |   24 Rajab, 1447

Toshkent shahri
Tong
06:24
Quyosh
07:47
Peshin
12:37
Asr
15:35
Shom
17:20
Xufton
18:38
Bismillah
13 Yanvar, 2026, 24 Rajab, 1447

Ramazon solnomasi

22.05.2019   42857   8 min.
Ramazon solnomasi

Tanlovga! 

Bandalariga ro‘za tutishni farz qilgan Alloh taologa hamdu sanolar, Ro‘za amallarini go‘zal tarzda ado qilishda yo‘lboshchi bo‘lgan Sayyidimiz Muhammad sollallohu alayhi vasallamga salovot va salomlar bo‘lsin.

Albatta, Ramazon islomiy oylar ichida fazilatlarga boy va barakali oylardan hisoblanadi. Bu oyda hidoyat qo‘llanmasi bo‘lgan Qur’oni Karimning nozil bo‘lishi ham, bu oyning eng afzal oy ekaniga dalolat qiladi. Shuningdek, bu oyning fazilati va barkasi borasida  Rasululloh sollallohu alayhi vasallamdan juda ko‘plab hadisi-shariflar rivoyat qilingan.

قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ:  إِذَا دَخَلَ رَمَضَانُ فُتِّحَتْ أَبْوَابُ الجَنَّةِ ، وَغُلِّقَتْ أَبْوَابُ جَهَنَّمَ ، وَسُلْسِلَتِ الشَّيَاطِينُ   رواه البخاري (3277) ، ومسلم (1079).

Rosululloh sollallohu alayhi vasallam: «Ramazon oyi kelishi bilan jannat eshiklari ochilib, do‘zax eshiklari yopiladi va shaytonlar kishanlanadi» - dedilar. Muttafaqun a’layh.

Haqiqatda, Ramazon oyining fazilatlari va barakotlari juda ham ko‘p. Bu borada juda ko‘p mavi’zalarda eshitib, ko‘plab maqolalar orqali xabardor bo‘lganmiz. Lekin, bugun e’tiborimizni boshqa tomonga qaratamiz. Ya’ni, bu oyning fazilatlari ko‘p bo‘lish  bilan birga, tarixda bu ulug‘  kunda juda ko‘plab muhim tarixiy voqealar bo‘lib o‘tgan. Quyida ularni birma- bir sanab o‘tamiz.

Ramazonning birinchi kuni:

1) 2-hijriy yil Dushanba. Musulmonlar birinchi marta ramazon ro‘zasini tutdilar.

2) Ibrohim alayhissalomga ilohiy sahifalar tusha boshlagan.

3) Hijriy 73-yil. Abdulloh ibn Umar roziyallohu anhu vafot etdilar.

4) Hijriy 91- yil. Andalusni fath qilish boshlangan.

5)  Hijriy 472- yil. Abu Ali ibn Sino vafot etdi.

Ramazonning ikkinchi kuni:

1) Hijriy 65-yil. Abdumalik ibn Marvon Umaviy xalifa etib tayinlandi.

Ramazonning uchinchi kuni:

1) Hijriy 11- yil. Fotimai Zahro roziyallohu anho vafot etdilar.

2) Hijriy 37- yil. Tahkim voqeasi bo‘lib o‘tdi.

Ramazonning to‘rtinchi kuni:

1) Hijriy 1- yil. Hamza roziyallohu anhu birinchi sariyaga chiqdilar.

2) Hijriy 666 - yil. Antokiya Slavyanlardan qaytarib olindi.

Ramazonning oltinchi kuni:

1) Muso alayhissalomga Tavrot sahifalari tusha boshladi.

2) Hijriy 63- yil. Musulmonlar Sind shahrini fath qildilar.

Ramazonning yettinchi kuni:

1) Hijriy 361- yil. Al-Azhar universiteti ochildi.

Ramazonning sakkizinchi kuni:

1) Hijriy 273- yil. Ibn Moja rohimahulloh vafot etdilar.

2) Hijriy 455- yil. Alp Arslon Saljuqiylar voliysi etib tayinlandi.

Ramazonning o‘ninchi kuni:

1) Payg‘ambarlikning 10-yili, hijratdan 3 yil avval. Xadiyja roziyallohu anhu vafot etdilar.

2) Hijriy 485-yil. Nizomul mulk Abul Hasan Aliy ibn Ishoq o‘ldirildi.

Ramazonning o‘n birinchi kuni:

1) Hijriy 3-yil. Rosululloh sollallohu alayhi vasallam Zaynab binti Xuzayma roziyallohu anhoga uylandilar.

2) Hijriy 9-yil. Saqif qabilasi elchilari Rosululloh sollallohu alayhi vasallam huzurlarida bo‘ldi.

3) Hijriy 95- yil. Sai’d ibn Jubayr vafot etdilar.

4)  Hijriy 624- yil. Chingizxon vafot etgan.

5) Hijriy 922- yil. Sulton Salim Damashqni fath qildi.

Ramazonning o‘n ikkinchi kuni:

1) Hijriy 597- yil. Ibn Javziy rohimahulloh vafot etdilar.

Ramazonning o‘n uchinchi kuni:

1) Hijriy 15-yil. Umar roziyallohu anhu Shomni egalladilar  

2) Hijriy 40- yil. Abu Luboba roziyallohu anhu vafot etdilar.

Ramazonning o‘n to‘rtinchi kuni:

1) Hijriy 132-yil. Abbosiylar Umaviylar poytaxti Damashqqa hujum qilishdi.

2) Hijriy 612- yil. Ibn Atoulloh Sakandariy tavallud topdilar.

Ramazonning o‘n beshinchi kuni:

1) Hijriy 3-yil. Hasan ibn Aliy roziyallohu anhu dunyoga keldilar.

2) Hijriy 37-yil. Muhammad ibn Abu Bakr roziyallohu anhu Misrga voliy etib tayinlandilar.

3) Hijriy 383- yil. Abu Bakr Xorazmiy vafot etdilar.

4) Hijriy 543- yil. Fahriddin ar-Roziy dunyoga keldilar.

Ramazonning o‘n yettinchi kuni:

1) Hijriy 2-yil. Katta Badr g‘azoti bo‘lib o‘tdi.

2) Hijriy 2-yil. Ruqayya (roziyallohu anho) binti Rosululloh sollallohu alayhi vasallam vafot etdilar.

3) Hijriy 85-yil. Mo‘minlar onasi Oyisha roziyallohu anho vafot etdilar.

4) Hijriy 124- yil. Muhammad ibn Muslim az-Zuhriy vafot etdilar.

Ramazonning o‘n sakkizinchi kuni:

1) Hijriy 21- yil. Xolid ibn Valid vafot etdilar.

2) Hijriy 560- yil. Muhyiddin ibn Arabiy dunyoga keldi.

Ramazonning yigirmanchi kuni:

1) Hijriy 8-yil Makka fath qilindi.

2) Hijriy 652- yil. Sayfuddin Qutuz dunyoga keldilar.

Ramazonning yigirma birinchi kuni:

1) Hijriy 40- yil. Aliy ibn Abu Tolib roziyallohu anhu vafot etdilar.

2) Hijriy 95- yil. Hajjoj ibn Yusuf as-Saqofiy dunyoga keldi.

3) Hijriy 1353- yil. Fors yurti Eron davlati deb o‘zgartirildi.

Ramazonning yigirma uchinchi kuni:

1) Hijriy 9-yil Musulmonlar «Lot» nomli butni buzib tashlashdi.

2) Hijriy 26- yil. Yazid ibn Muoviya tug‘ildi.

Ramazonning yigirma to‘rtinchi kuni:

1) Hijriy 20- yil. Amr ibn Os masjidini qurish boshlandi.

Ramazonning yigirma beshinchi kuni:

1) Hijriy 8-yil. Xolid ibn Valid roziyallohu anhu «Uzzo» nomli ibodatxonani buzib tashladilar.

2) Hijriy 129-yil. Abu Muslim Xurosoniy Umaviylarga qarshi qo‘zg‘olon boshladi.

3) Hijriy 544- yil. Faxruddin ar-Roziy tavallud topdilar.

4) Hijriy 658- yil. «Ayni jolut» jangi bo‘lib o‘tdi.

Ramazonning yigirma oltinchi kuni:

1) Hijriy 762- yil. Badruddin Ayniy rohimahulloh dunyoga keldilar.

Ramazonning yigirma yettinchi kuni:

1) Hijriy 927- yil. Belgrad fath etildi.

Ramazonning yigirma sakkizinchi kuni:

1) Hijriy 2-yil. Zakot farz bo‘ldi.

Ramazonning yigirma to‘qqizinchi kuni:

1) Hijriy 1425- yil. Yosir Arafot vafot etdi.

Ramazonning o‘ttizinchi kuni:

1) Hijriy 256- yil. Imom Buxoriy vafot etdilar.

2) Hijriy 384- yil. Imom ibn Hazm dunyoga keldilar.

 

Toshkent Islom instituti talabasi

Muhammad Ali Muhyiddin.

 

 

 

Ramazon-2019
Boshqa maqolalar
Maqolalar

Shayx Yusufxon to‘ra Shokirov: Ilm va ma’rifat fidoyisi

12.01.2026   2169   3 min.
Shayx Yusufxon to‘ra Shokirov: Ilm va ma’rifat fidoyisi

 

Shayx Yusufxon to‘ra Shokirov nafaqat O‘zbekiston, balki butun Markaziy Osiyo musulmonlari ma’naviy hayotida, islom dini rivoji yo‘lida o‘ziga xos iz qoldirgan yirik olim va zabardast mudarrisdir.

Tavalludi va yoshlik yillari

Yusufxon to‘ra Shokirov 1926 yili Qirg‘izistonning To‘qmoq shahrida ziyoli oilada dunyoga keldi. Uning yoshlik yillari insoniyat tarixidagi eng og‘ir davrlardan biri — Ikkinchi jahon urushi yillariga to‘g‘ri keldi. Urushning so‘nggi pallalarida va undan keyingi tiklanish davrida jamoa xo‘jaligida traktorchi bo‘lib ishlab, mehnat qildi. Biroq oiladagi ilmiy muhit va otasi, taniqli diniy arbob Olimxon to‘radan olgan boshlang‘ich saboqlari uning qalbida ilmga bo‘lgan kuchli ishtiyoqni uyg‘otdi.

Ilm olish yo‘lida

Yusufxon to‘raning bilim olish maqsadida bosib o‘tgan yo‘li — Buxorodan Qohiragacha, madrasadan universitetgacha bo‘lgan safari yuksak iroda va matonat namunasidir.

  • 1948–1955 yillar: Buxorodagi mashhur Mir Arab madrasasida tahsil oldi;

  • 1955–1961 yillar: Misr Arab Respublikasidagi dunyoga mashhur Al-Azhar universitetida o‘qib, zamonaviy va islom ilmlarini egalladi;

  • 1962–1967 yillar: Toshkent Davlat universiteti (hozirgi O‘zMU) Sharq filologiyasi fakultetida tahsil olib, ilmiy salohiyatini kengaytirdi;

  • 1975 yil: Moskva shahrida Arab filologiyasi yo‘nalishida nomzodlik dissertatsiyasini muvaffaqiyatli himoya qildi;

  • O‘zbekiston Respublikasi Fanlar Akademiyasi Abu Rayhon Beruniy nomidagi Sharqshunoslik ilmiy tekshirish institutida tadqiqot olib bordi.

Ko‘p qirrali faoliyat

Shayx Yusufxon to‘ra Shokirov o‘z faoliyati davomida din-ma’rifiy soha va ta’limida samarali mehnat qildi:

  • Imom Buxoriy nomidagi Toshkent islom institutining ilk rektori (1971-1972) sifatida diniy kadrlar tayyorlashga boshchilik qildi.

  • 1975 yildan boshlab 20 yildan ziyod vaqt davomida O‘rta Osiyo va Qozog‘iston musulmonlari diniy nazoratida Ziyouddinxon ibn Eshon Boboxon va Shamsiddinxon Boboxonov kabi muftiylar bilan birga ishlab, rais o‘ribosari lavozimida faoliyat yuritdi.

  • Shuningdek, Buxorodagi Mir Arab madrasasi va Toshkent islom institutida arab adabiyoti, tafsir, hadis va balog‘at fanlaridan talabalarga saboq berdi.

Ilmiy ishlari

  • 4 jildli "Alisher Navoiy asarlari tilining izohli lug‘ati" kitobining "Xazoyinul ma’oniy" asari. – Toshkent: "Fan", 1983.;
  • "Qissai Rabg‘uziy" kitobidagi oyat va hadislarning o‘zbek tilidagi tadqiqi. – Toshkent, 1992.;
  • "Islom – iymon, e’tiqod va hayot tarzi". – Toshkent, 1993.;
  • "Al-Azhar – ming yil davomidagi arab filologiyasi markazi" monografiya, – Moskva, 1975.

Shogirdlar ehtiromidagi siymo

Shayx Yusufxon to‘ra Shokirov 2000 yilning 28 sentyabrida 74 yoshda Toshkent shahrida vafot etdi. Janoza namozini muftiy Abdurashid qori Bahromov o‘qigan. “Minor” qabristoniga dafn etilgan.

2026 yilning yanvar oyida ulug‘ olim tavalludining 100 yillik yubileyi keng nishonlanadi. Bu sana nafaqat bir inson xotirasiga ehtirom, balki murakkab davrlarda ham islom dinining sofligini saqlab qolgan va xalqimizga ziyo ulashgan butun bir avlod xizmatlarini e’tirof etishdir. Yusufxon to‘ra kabi fidoyi zotlarning hayot yo‘li bugungi yosh avlod uchun ilmga intilish va vatanparvarlikning yuksak namunasi hisoblanadi.

Maqolalar