Tabobatda oshqovoq “mitti dorixona” deyilsa, urug‘i shu dorixonaning yuragi hisoblanadi. Unda inson organizmi uchun zarur deyarli barcha moddalar mavjud. Ayniqsa, boshqa meva va sabzavotlarda kam uchraydigan rux moddasi oshqovoq urug‘i tarkibida ko‘p. Bu modda tanada yetishmasa, yangi hujayralar, jumladan, quvvat hujayralari shakllanmaydi, shikastlanganlari qayta tiklanmaydi, odam tez qariydi. Ayniqsa, bolalar va o‘smirlarda aqliy va jismoniy rivojlanish sustlashadi, bepushtlik yuz berishi mumkin. Mutaxassislar fikricha, tanasida rux miqdori yetarli kishilar ichkilikka berilishdan ancha himoyalangan bo‘larkan.
Qovoq urug‘i yosh bolalar ichagida urchiydigan tasmasimon va dumaloq gijjalar, askarida va ostritsalarga qarshi eng foydali vosita hisoblanadi. Oldinlari urug‘ chaqilib, shundoq yeyilgan. Keyinchalik urug‘ kukun, qaynatma va yog‘ holida ham iste’mol qilinadigan bo‘ldi.
Tozalangan va quritilgan, lekin qovurilmagan 150–300 gramm qovoq urug‘ining mag‘zi hovonchada tuyiladi. Bunda mag‘izni qoplab turgan kulrang-ko‘kimtir parda saqlanishi kerak. Chunki gijjalarni yo‘qotuvchi kukurbitin va tanaga quvvat bo‘luvchi ruh asosan shu parda tarkibida bo‘ladi. Suv qo‘shib, bo‘tqa qilinadi. Unga ozroq asal yoki qiyom ham qo‘shish mumkin. Ertalab och qoringa bir choyqoshiqdan ichiladi. Uch soat o‘tgach, ich suruvchi dori beriladi. Keyin huqna qilinadi.
Urug‘dan qaynatma tayyorlashda 120-150 gramm mag‘zi yanchilib, ustiga ikki barobar miqdorda suv quyiladi. Qaynar holatga yetkazmasdan, ikki soat tutib turiladi. To‘ppasi siqib olingan suvli malham bir choyqoshiqdan ichiladi. Qovoq yog‘i yuqumli kasalliklarga chidamlilikni oshiradi, o‘pka va nafas yo‘li yallig‘lanishining oldini oladi, ichki a’zolarni tozalaydi, buyrak, quvuq va jigar ishini yaxshilaydi. Sariq, jigar qurushi, oshqozon-ichak, teri kasalliklari va chillayarani (ekzema) davolashda ishlatiladi. Teri qurishining oldini oladi, ko‘z kasalliklari, masalan, uzoqni ko‘ra olmaslik nuqsonida tavsiya etiladi. Erkaklarda uchraydigan prostatitni va prostata bezi adenomasini davolashda muhim vosita hisoblanadi.
Kasalliklarni davolashda qovoq yog‘ini ovqatlanishdan yarim soat oldin yoki ikki soat keyin bir choyqoshiqdan uch mahal ichish kerak. O‘ttiz-qirq besh kun ichilgach, ikki oy tanaffus qilinadi. So‘ng shu yo‘sinda yana qayta ichish tavsiya etiladi. Qovoqning quritilgan va yanchib maydalangan bandi qaynatmasi ikki choyqoshiqdan kuniga uch martadan ichilsa, siydik haydab, badan shishini ketkizadi.
Qovoq guli qaynatmasi esa qand kasalida bo‘g‘imlarda hosil bo‘ladigan hamda asab bilan bog‘liq (trofik) yaralarni bitiruvchi xususiyatga ega. Bunda qaynatma latta yoki paxtaga shimdirilib, yara ustiga qo‘yiladi. Soyada quritilgan gul kukuni jarohatga sepilsa, foyda qiladi. Malhamni tez tayyorlash maqsadida qovoq gulini so‘litib, duxovkada quritib olish ham mumkin.
O‘MI Matbuot xizmati
Islom sivilizatsiyasi markazida nufuzli xalqaro anjuman doirasida tarixiy va madaniy ahamiyatga ega voqea yuz berdi. TURKSOY tomonidan Markazning Islom sivilizatsiyasi markazi “Turkiy dunyodagi eng yaxshi muzey” deb e’tirof etildi. Sertifikat TURKSOY bosh kotibi Sulton Rayev tomonidan tantanali ravishda taqdim etildi. Bu e’tirof Markazning qisqa vaqt ichida xalqaro maydonda yuqori baholanayotganidan dalolat beradi.
Shuningdek, TURKSOY nomidan Shavkat Mirziyoyev tashabbusi bilan chop etilgan “Turk dunyosi adabiyoti durdonalari” 100 jildlik kitoblar to‘plami ham sertifikatga sazovor bo‘ldi. Bu kabi keng qamrovli nashr turk dunyosida ilk bor amalga oshirildi va “dunyodagi eng yaxshi adabiy loyiha” sifatida e’tirof etildi.
— Bugun biz TURKSOY xalqaro tashkiloti nomidan uchta sertifikat taqdim etdik. Birinchi sertifikatimiz O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev tashabbusi bilan chop etilgan “Turk dunyosi adabiyoti durdonalari” nomli 100 jildlik kitoblar to‘plamiga berildi. Ta’kidlash joizki, bu kabi keng qamrovli 100 jildlik nashr hozirgacha turk dunyosida amalga oshirilmagan. Bu, albatta, O‘zbekistonning katta tashabbusi bo‘ldi. Bugungi kunda Qozog‘iston, Ozarbayjon va Qirg‘iziston kabi davlatlar ham ushbu tashabbusni qo‘llab-quvvatlab, turli hajmdagi — 20, 30, 40, 50 jildlik kitoblar nashr etmoqda. Shuning uchun biz ushbu to‘plamni turk dunyosidagi o‘ziga xos adabiy durdona sifatida e’tirof etib, “dunyodagi eng yaxshi adabiy loyiha” deb baholab, sertifikat taqdim etdik. Ikkinchi sertifikat esa Islom sivilizatsiyasi markaziga “Turkiy dunyodagi eng yaxshi muzey” nominatsiyasi bo‘yicha berildi. Buni TURKSOY ning yuksak e’tirofi, deb aytish mumkin. Shuningdek, mazkur muzey TURKSOYning Turk dunyosi muzeylari assotsiatsiyasiga ham qabul qilindi, - dedi TURKSOY bosh kotibi Sulton Rayev.
Anjumanda Turkiya, Fransiya, Italiya, Germaniya, AQSH, Buyuk Britaniya, Rossiya, Xitoy, Hindiston, Eron va Qozog‘istondan kelgan yetakchi olimlar ishtirok etdi. Ular Temuriylar davri tarixi, siyosiy tizimi, shaharsozlik an’analari, ilm-fan va madaniyat rivoji bo‘yicha o‘z tadqiqot natijalarini taqdim etdilar.
– TURKSOYning bu e’tirofi hurmatli Prezidentimiz tashabbuslari bilan qurilgan markazimizga berilgan munosib baho bo‘ldi deb o‘ylayman. Xalqaro turkiy madaniyat tashkiloti – TURKSOY Islom sivilizatsiyasi markazining doimiy va ishonchli hamkorlaridan biri. Biz bu tashkilot bilan uzoq vaqtdan beri hamkorlik qilib kelamiz. Joriy yilda ham TURKSOY bilan hamkorlikda xalqaro yoshlar forumi, turkiy davlatlar hunarmandlari festvali singari bir qator tadbirlarni o‘tkazishga kelishib oldik, - dedi markaz direktori Firdavs Abduxoliqov.
Xorijiy ishtirokchilar ham Temuriylar merosining global ahamiyati, Yevropa va Osiyo sivilizatsiyalari o‘rtasidagi madaniy aloqalardagi o‘rni va xalqaro ilmiy hamkorlikdagi ahamiyatini alohida ta’kidladilar.
Turkiy dunyodagi eng yaxshi muzey va dunyodagi eng yaxshi adabiy loyiha sifatida e’tirof etilgan ushbu Markaz va nashrlar, O‘zbekistonning madaniy va ma’naviy rivojlanishidagi katta yutuq sifatida tarixda qoladi.
iccu.uz