Navro‘zi olam mazmuni yangi kun, yangi fasl, yangi yil yoki xalq tilida yil avvali degan ma’nolarni ifoda etadi. Aslida Navro‘z qaysi nom bilan atalmasin, u millatning ulug‘ kuni, yangilanish, poklanish, yasharish, yuksalish bayrami deb qaralgani ma’qul. U – kun bilan tun teng bo‘lgan kun. Tarixda yil taqvimi, ya’ni fasllar almashinuvini qutblar orqali bilish kishilar hayot tarzidan salmoqli o‘rin olgan. Chunki ajdodlarimiz oy, yulduz, quyosh kabi osmon jismlaridagi o‘zgarishlarni kuzatib, ular to‘g‘risida muayyan bilimlarni o‘zlashtirganlar. Keyin esa yumushlarini ana shu xisob-kitobga qarab rejalashtirgan.
Hozirda Navro‘zi olam tadbirlariga nazar solsangiz, ajdodlar ruhiga ehtiromni ko‘rasiz. Aynan shuning uchun ham Navro‘z bayrami oldidan umumxalq xayriya hashari o‘tkaziladi, atrof-muhitning tozaligi, ozodaligiga e’tibor qaratiladi, ajdodlar duolarda eslanib ularning ruhiga hurmat-ehtirom ko‘rsatiladi.
Navro‘z nafaqat tabiatning o‘zgarishi, yangilanishi, balki u inson ruhiyatida ham yangilash sodir bo‘lishidir. Tabiiyki, tabiatning yangilanishi inson qalbiga nur baxsh etadi. Ana shunda insonga kelajakka bo‘lgan umidi va istagi hamroh bo‘ladi. Aynan shu jihati bilan Navro‘z ayyomi tinchlik-osoyishtalik, totuvlik, do‘stlik, muhabbat tuyg‘usini baxshida etadi.
Shukrlar bo‘lsinki, O‘zbekistonimizda Navro‘z kuni umumxalq bayramlaridan biri sifatida nishonlanmoqda. Har yili shu kuni bayram sayillari tashkil qilinadi. Bayram kuni erta tongdan karnay-surnaylar chalinadi. Sayilgohlarda kurashchilar, baxshilar, chavandozlar, qo‘shiqchi-hofizlar o‘z mahoratlarini namoyish etishadi. Joylarda Navro‘zga bag‘ishlab sumalak, halim va boshqa tansiq taomlar tayyorlanadi. Xayriyalar tashkil etilib, imkoniyati cheklanganlar holidan xabar olinadi. “Mehribonlik”, “Saxovat” va “Muruvvat” uylari, yolg‘iz keksalar, urush va mehnat faxriylariga sovg‘a-salomlar olib boriladi.
Bahor bayrami Navro‘zi olam haqidagi bayramona tomoshalar, tadbirlar xalqimizning qadim tarixi va ruhiyati bilan uzviy bog‘liqdir. Bu borada muhtaram yurtboshimiz Shavkat Mirziyoyevning 28 fevraldagi “2017 yilgi Navro‘z umumxalq bayramiga tayyorgarlik ko‘rish va uni o‘tkazish to‘g‘risida”gi qaroriga binoan bu yilgi Navro‘z bayrami Toshkent, Qoraqalpog‘iston va viloyatlar markazlari, shahar, tuman va qishloqlarda umumxalq sayillari shaklida nishonlanadi.
Furqat JUMAYEV,
Qarshi shaharidagi “Qum qishloq” jome masjidi imom-xatibi
Ba’zida dunyoning turli mintaqalarida chigirtkalar ko‘payib, shahar va qishloqlarni, ekin maydonlarini qoplaydi. Sonini aniqlab bo‘lmaydigan darajada ko‘p bo‘lgan chigirtkalar galasi odamlar ongida turli fikrlarni paydo qiladi.
Chigirtkalar Alloh taolo tomonidan yuborilgan “alamli azob” yoki Qiyomat alomati” emasmi degan fikrlar ham bo‘ladi. Tabiatning bunday hodisasi tarixda ko‘plab kuzatilgan bo‘lsa-da, bugungi avlod uchun yangilik bo‘lishi mumkin. Ma’lumki, avvalgi qavmlarning ba’zilari “chigirtka balosi” bilan jazolangan.
Alloh taolo Qur’oni karimda chigirtkalar haqida shunday marhamat qiladi:
“...Qabrlardan ko‘zlari qo‘rqinchga to‘lgan holda, xuddi yoyilgan chigirtkaga o‘xshab chiqib kelurlar.” (Qamar surasi, 7-oyat).
Bundan tashqari, ularning harakat yo‘nalishi keyingi oyatda bayon qilingan:
“Chaqiruvchiga qarab bo‘yinlarini cho‘zib, shoshilib borurlar...” (Qamar surasi, 8-oyat).
Qiyomat kunidagi qayta tirilishni tushuntirish uchun Alloh taolo tomonidan chigirtka misolining keltirilishi bejiz emas. Zero, bu hasharotlar yerdan ko‘tarilganda so‘ng ulkan galalarga aylana boshlaydilar. Birgina chigirtka to‘dasi 1200 kvadrat kilometr maydonga yoyilish xususiyatiga ega. Shundan so‘ng, ular yagona bir yo‘nalishni tanlab, birgalikda ucha boshlaydilar.
Ularning ulkan jamoasi butun osmonni qoplab olishga qodir. Bu holat Qiyomat kunidagi manzarani eslatadi. O‘sha kuni vafot etgan behisob insonlar xuddi shu kabi yer ostidan chiqib keladilar va muayyan bir yo‘nalish bo‘ylab gala-gala bo‘lib yuguradilar.
Xulosa qilib aytganda, bu voqeani Qiyomatning ko‘rinishlaridan bir lahza deb tafakkur qilish mumkin.
Mo‘minlar uchun Qiyomat qoim bo‘lmasdan avval o‘z amallarini qayta taroziga tortib ko‘rish uchun Alloh taolodan berilgan bir ibratdir. Garchi chigirtka bir hashorat bo‘lsa-da, aqlli odamlarni tafakkurga chorlaydi.
Toshkent islom instituti
katta o‘qituvchisi Po‘latxon Kattayev