Sayt test holatida ishlamoqda!
02 Noyabr, 2026   |   22 Jumadul avval, 1448

Toshkent shahri
Tong
05:35
Quyosh
06:55
Peshin
12:12
Asr
15:36
Shom
17:20
Xufton
18:35
Bismillah
02 Noyabr, 2026, 22 Jumadul avval, 1448

Munosib kelin (ikkinchi qism)

11.12.2024   9984   5 min.
Munosib kelin (ikkinchi qism)

Bismillahir Rohmanir Rohiym.
Alloh taologa bitmas-tuganmas hamdu sanolar bo‘lsin.
Payg‘ambarimizga mukammal va batamom salavotu durudlar bo‘lsin.

5. Muhabbatli va serfarzand bo‘lishi.

عَنْ مَعْقِلِ بْنِ يَسَارٍ قَالَ: جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ فَقَالَ: يَا رٍَسُولَ اللهِ، أَصَبْتُ امْرَأَةً ذَاتَ جَمَالٍ وَحَسَبٍ، وَإِنَّهَا لَا تَلِدُ أَفَأَتَزَوَّجُهَا؟ قَالَ: لَا، ثُمَّ أَتَاهُ الثَّانِيَةَ فَنَهَاهُ، ثُمَّ أَتَاهُ الثَّالِثَةَ، فَقَالَ: تَزَوَّجُوا الْوَدُودَ الْوَلُودَ، فَإِنِّي مُكَاثِرٌ بِكُمُ الْأُمَمَ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَالنَّسَائِيُّ وَالْحاَكِمُ وَصَحَّحَهُ.

Ma’qal ibn Yasor roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi:

«Bir kishi Nabiy sollallohu alayhi vasallamning huzurlariga kelib:

«Ey Allohning Rasuli! Bir jamolli va hasabli ayol topdim. Ammo tug‘mas ekan. Unga uylanaveraymi?» dedi.

«Yo‘q», dedilar. Keyin u zotga ikkinchi marta keldi. Yana qaytardilar. So‘ngra uchinchi marta kelganida:

«Eriga muhabbat qiladigan va ko‘p tug‘adigan ayolga uylaninglar. Men boshqa ummatlarga sizlarning ko‘pligingizni ko‘z-ko‘z qiluvchiman», dedilar».

Abu Dovud, Nasaiy rivoyat qilganlar. Hokim sahih, degan.

Bu hadisi sharifdan eriga muhabbat qiladigan va ko‘p tug‘adigan ayolga uylanish kerakligi anglanadi.

Kelinlikka nomzodning bu kabi sifatlari unga yaqin qarindosh bo‘lgan ayollarning holini o‘rganish bilan bilinadi. Unga yaqin qarindosh ayollar odatda eriga muhabbat qiladigan, ko‘p tug‘adigan bo‘lsalar, ularning zotida bo‘lgan yoshlar ham ko‘pincha o‘sha sifatlarga ega bo‘ladilar.

Ushbu hadisdan olinadigan foydalardan eng asosiysi uylanishdan oldin ahli fazl, ilmli kishilardan maslahat so‘rashning yaxshiligidir.

6. Surur bag‘ishlash, itoatkor bo‘lish va xilof qilmaslik.

Abu Hurayra roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi:

«Yo Rasulalloh, ayollarning qandog‘i eng yaxshisidir», – deyildi.

«Qachon nazar solsa, surur bag‘ishlaydigani. Qachon amr qilsa, itoat qiladigani va eriga o‘z jonida va molida u yoqtirmaydigan narsa ila xilof qilmaydigani», – dedilar».

«Sunan» egalari rivoyat qilganlar.

Ushbu hadisi sharifda er uchun eng yaxshi xotinning ba’zi sifatlari haqida so‘z ketmoqda:

1. «Qachon nazar solsa, surur bag‘ishlaydigani».

Demak, er nazar solsa, ko‘nglini xursand qiladigan ayol eng yaxshi ayollarda bo‘ladigan sifatlarga ega bo‘lar ekan.

Bu ta’rif ayolning tashqi qiyofasi, kiyinishi, o‘zini tutishi va axloq-odobi kabi narsalarni o‘z ichiga oladi. Eng yaxshi ayol bo‘lish umididagi qizlarimiz, ayollarimiz ushbu narsaga alohida e’tibor berishlari kerak. Kuyov va erlarining ko‘ziga doimo xursand qiladigan ravishda ko‘rinishga harakat qilishlari lozim.

2. «Qachon amr qilsa, itoat qiladigani».

Erga itoatkor bo‘lish ayollarning eng go‘zal, eng yaxshi sifatlaridan biridir.

Albatta, bu yerda shar’iy ruxsat berilgan ishlar doirasidagi itoatkorlik haqida so‘z ketmoqda. Gunoh ishlarda itoat qilish mumkin emas. Chunki Xoliqqa ma’siyat bo‘ladigan ishlarda maxluqqa itoat qilinmaydi.

Er oila boshlig‘i bo‘lganidan keyin, oila a’zolari, jumladan, ayol kishi unga itoat qilishi kerak. Eriga itoatkor ayol eng yaxshi sifatlardan biriga ega bo‘lgan ayoldir.

Eriga itoat qilmaydigan ayolni yaxshi ayollar qatoriga mutlaqo qo‘shib bo‘lmaydi.

3. «Eriga o‘z jonida va molida u yoqtirmaydigan narsa ila xilof qilmaydigani».

Boshqacha qilib aytganda, eng yaxshi ayol sifatiga sohiba bo‘lishni istagan ayol eriga yoqmaydigan ishlarni qilmasligi kerak. Chunki shu xilof tufayli oilada urush-janjal chiqishi, er‑xotinning halovati yo‘qolishi, hatto oila buzilib ketishi ham mumkin.

Yana, ayol kishi o‘z molini eri yomon ko‘radigan narsalarga sarflamasligi kerak. Ana shunda eng yaxshi ayollarning yana bir sifatiga ega bo‘ladi.

Ushbu hadisda zikr qilingan uch sifatni o‘zida mujassam qilgan ayol eng yaxshi ayollardan bo‘lishiga shubha yo‘q.

Mo‘mina-muslima ayol-qizlarimiz ushbu hadisi nabaviyda zikr etilgan oliymaqom sifatlarni o‘zlarida mujassam qilishga harakat etishlari lozim. Shu bilan birga, jajji qizchalarimizni yoshliklaridan ana shunday go‘zal sifat sohibalari etib tarbiya qilmog‘imiz zarur.

Ulamolarimiz barcha hujjat va dalillarni o‘rganib chiqib hamda boshqa omillarni hisobga olib, munosib kelin tanlashda quyidagi narsalarga e’tibor berish kerakligini ta’kidlaganlar:

1. Dindorlik.
2. Serfarzandlik. Bu sifat qarindosh-urug‘ ayollarga qarab bilinadi.
3. Avval turmush qurmagan bo‘lishi.
4. Dindor va qanoatli oiladan bo‘lishi.
5. Nasabi yaxshi bo‘lishi.
6. Husnli bo‘lishi. Shunda erning ko‘ngli to‘q bo‘ladi, muhabbat qo‘yadi, boshqalarga qaramaydi.
7. Qarindoshlardan bo‘lmasligi. Qarindoshga uylansa, bolalari zaifhol bo‘lish ehtimoli kuchli. Yana, Alloh ko‘rsatmasin, kelishmovchilik bo‘lib qolsa, qarindoshlik aloqalariga zarar yetishi ham mumkin. Begonadan bo‘l-sa, bolalar zaifhol bo‘lmaydi. Kuyov-kelinning bahonasi bilan ularning qarindosh-urug‘lari ham quda-anda bo‘ladilar, ijtimoiy aloqalar rivo-jlanadi.
8. Bir xotindan ziyoda qilmaslik. Chunki ko‘pxotinlilikning mashmashasi ham ko‘p bo‘ladi, shartlarini bajo qilish ham oson emas.

«Baxtiyor oila» kitobidan

Boshqa maqolalar
Maqolalar

Is gazi ofatidan saqlanish bo‘yicha dinimiz ko‘rsatmasi qanday?

02.11.2026   2228   4 min.
Is gazi ofatidan saqlanish bo‘yicha dinimiz ko‘rsatmasi qanday?

Ayni kunlarda internet va ijtimoiy tarmoqlarda turli hududlardagi is gazidan zaharlanish oqibatida vafot etgan hamyurtlarimiz haqidagi xabarlarni o‘qib, chuqur o‘yga tolasan kishi.


Favqulodda vaziyatlar vazirligi statistik ma’lumotlariga ko‘ra, 2024 yilda 9,9 mingta, 2025 yilning 9 oyida 7,1 mingta yong‘in holati qayd etilgan. Shu bilan birga, yong‘inlarda halok bo‘lganlar soni ham 2024 yildagi 151 kishidan 2025 yilning 9 oyida 43 kishigacha kamaydi.

 

Ushbu noxush holatlarning barchasini o‘ziga xos sabablari bor. Sovuq kunlarda har bir oila xonadonini isitish maqsadida turli moslamalaridan foydalanadi. Ularning orasida qo‘lbola, nosoz yoki yaroqsiz holatdagi uskunalardan foydalanayotganlar ham bor. Bu esa noxush vaziyatlar kelib chiqishiga sabab bo‘layotgani achinarli hol.

 

Musulmon odam o‘zini va ahlini xavfdan asrashi va buning uchun e’tiborsizlik qilmay oldini olish choralarini puxta qilmog‘i lozim. Zero, Nabiy sallollohu alayhi va sallam: “Alloh birortangiz biror ishni qilganda uni puxta qilishini yaxshi ko‘radi”, deganlar (Abu Ya’lo rivoyati, “Majma’u-z-zavoid”; Suyutiy, “Al-jome’ as-sag‘ir”).

 

Agar kishi o‘z ehtiyot choralarini ko‘rmasa va unga zarar yetsa, mazkur holatda boshqa kimsa aybdor bo‘lmaydi. Chunki bu haqda Rasululloh sallollohu alayhi vasallam shunday marhamat qilganlar:

“Kimki uyning atrofi panjara bilan o‘ralmagan tomida yotsa va unga biror kor-hol bo‘lsa, boshqalar bunga javobgar bo‘lmaydi” (Imom Abu Dovud rivoyati, Sunan, 5041, Sahihul Jome’, 6113, uning Avnul Mabuddagi sharhi, 13/384). Buning sababi uxlab yotgan kishi uyqusida ag‘darilishi mumkin va agarda panjara bo‘lmasa, yiqilib tushib, o‘lishi mumkin.

 

Bunday holatda uning o‘limida hech kim aybdor bo‘lmaydi yoki uning loqaydligi shunga olib keldiki, Alloh uni O‘z himoyasidan mahrum etdi, chunki u oldindan kerakli ehtiyot choralarni ko‘rmadi.

 

Rasululloh sallollohu alayhi vasallam: “Quyosh botgandan so‘ng bolalaringizni uyda tutib turinglar, chunki shaytonlar shu paytda qo‘zg‘aladilar. So‘ngra kechqurundan bir soat o‘tsa, bolalaringizni qo‘yib yuboring, eshiklaringizni berkiting va Alloh nomini zikr qiling, bir cho‘p qo‘yib bo‘lsada xumdonlaringiz og‘zini berkiting va Alloh nomini zikr qiling, chirog‘laringizni o‘chiring” (Imom Buxoriy rivoyati, Fatx, 10/88-89).

 

Imom Muslim rivoyatida esa Rasululloh sallollohu alayhi vasallam bunday deganlar: “Eshiklaringizni berkiting, idishlaringiz ustini yoping, chirog‘laringizni o‘chiring va bog‘ichlaringizni mahkam tugunlang (ya’ni xumdonlaringizni ustini yoping – u zamonlarda odamlar xumdon og‘ziga matoh yopib, uni tugunlab bog‘lashardi), chunki shayton berkitilgan eshikni ocholmaydi, usti yopilgan narsani ocholmaydi, siz bog‘lagan tugunni yecholmaydi. Va sichqon yong‘in chiqarolmaydi (ya’ni chirog‘ni ag‘darib, uyda yong‘in chiqarish ma’nosida)” (Imom Ahmadning Musnaddagi rivoyati, 3/103; Sahihul Jome’, 1080).

 

Yana bir hadisda esa Payg‘ambar sallollohu alayhi vasallam shunday dedilar: “Uxlashga yotayotganingizda uydagi olovni yoniq holda qoldirmang” (Imom Buxoriy rivoyati, Fatx, 11/85).

 

Demak, musulmon odam har bir ishda avvalo ehtiyot choralarni ko‘rib, o‘zi va o‘zgalarga zarar yetmaydigan tarzda sabablarini qilib so‘ngra Allohdan panoh so‘rashi lozim.

 

Anas roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: “Bir kishi “Yo Rasululloh, (ulovimni) tushovlab turib tavakkal qilaymi yoki qo‘yvorib tavakkal qilaymi?” dedi. Bas, u zot: “Uni tushovlab turib keyin tavakkal qil” dedilar” (Imom Termiziy rivoyati).

 

Bu hadisi sharifdan tavakkal qilish bilan birga sabab bo‘ladigan ishlarni ham puxta ravishda olib borish lozimligi kelib chiqadi. Chunki tavakkal qalb ishi, bu narsa bandaning qalbiga, niyati va e’tiqodiga bog‘liq amal. Voqelikdagi ishlarning yuzaga kelishi esa Alloh taolo tomonidan jismga va uning a’zolarining amaliga bog‘liq qilingan.

 

O‘zbekiston musulmonlari idorasi

Matbuot xizmati

 

Maqolalar