Musulmonning tavakkulga ehtiyoji kuchli bo‘ladi. Xususan “Rizq” masalasida. Chunki rizq insonning aqlini va qalbini mashg‘ul qilib qo‘yadi. Kechani bedor, uxlamasdan hamda kunduzini mehnat va mashaqqat bilan o‘tkazish natijasida insonning jismi charchaydi.
Ko‘pincha inson rizqni o‘ziga o‘xshash yaratilgan insonning qo‘lida deb, hayot luqmasini topish uchun nafsini xorlaydi, laganbardorlik qiladi, boshini egadi, sha’ni va qadr-qimmatini sarflaydi. U o‘ziga o‘xshash yaratilgan inson xohlasa beradi, xohlasa bermaydi hamda uning va bolalarining hayoti uning qo‘lida deb o‘ylaydi. Huddi Namrud Ibrohim alayhissalomga aytgan gaplaridek, Alloh taolo jonni olish va qaytarishga qodir Zotdir.
Ba’zi insonlar o‘zlariga haromni yeyishga, pora olishga, riboni muboh deb sanashga va botil yo‘llar bilan mollarni yeyishga fatvo beradilar. Sababi, yoshlikdan keyin qarilik, salomatlikdan keyin kasalilk, lavozimidan bo‘shab yoki undan keyin zurriyoti kuchsiz bo‘lib qolishidan qo‘rqadilar.
Abdulloh Muborak rahimahulloh: “Kimda kim kambag‘allik sababli harom narsani yesa, u tavakkul qiluvchi emas”, deganlar. Bularning barchasidan chiqish yo‘li Alloh taologa tavakkul qilishni mahkam tutmoqlikdir.
Musulmon kishi agar vo’iz, din tarqatuvchi va isloh qiluvchi bo‘lsa tavakkul qilishga ko‘proq muhtoj bo‘ladi. Albatta u, tavakkul qilishda mustahkam ustunni va mustahkam qo‘rg‘onni topadi hamda kufr, zulm, bog‘iy va fasod mustabidlariga yuzlanganda tavakkul qilishga suyanadi. U Alloh bilan nusrat topadi va Alloh bilan aziz bo‘ladi.
Kimga Alloh nusrat bersa, aslo mag‘lub bo‘lmaydi, kimni behojat qilsa, faqirlik ko‘rmaydi va kimni Alloh aziz qilsa xorlikka yuz tutmaydi.
﴿إِنْ يَنْصُرْكُمُ اللَّهُ فَلَا غَالِبَ لَكُمْ وَإِنْ يَخْذُلْكُمْ فَمَنْ ذَا الَّذِي يَنْصُرُكُمْ مِنْ بَعْدِهِ وَعَلَى اللَّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ﴾
“Agar sizga Alloh nusrat bersa, sizdan g‘olib keluvchi yo‘q. Agar sizni tashlab qo‘ysa, Undan o‘zga kim ham yordam berar edi. Mo‘minlar faqat Allohgagina tavakkul qilsinlar”[1].
Islom sivilizatsiyasi markazida nufuzli xalqaro anjuman doirasida tarixiy va madaniy ahamiyatga ega voqea yuz berdi. TURKSOY tomonidan Markazning Islom sivilizatsiyasi markazi “Turkiy dunyodagi eng yaxshi muzey” deb e’tirof etildi. Sertifikat TURKSOY bosh kotibi Sulton Rayev tomonidan tantanali ravishda taqdim etildi. Bu e’tirof Markazning qisqa vaqt ichida xalqaro maydonda yuqori baholanayotganidan dalolat beradi.
Shuningdek, TURKSOY nomidan Shavkat Mirziyoyev tashabbusi bilan chop etilgan “Turk dunyosi adabiyoti durdonalari” 100 jildlik kitoblar to‘plami ham sertifikatga sazovor bo‘ldi. Bu kabi keng qamrovli nashr turk dunyosida ilk bor amalga oshirildi va “dunyodagi eng yaxshi adabiy loyiha” sifatida e’tirof etildi.
— Bugun biz TURKSOY xalqaro tashkiloti nomidan uchta sertifikat taqdim etdik. Birinchi sertifikatimiz O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev tashabbusi bilan chop etilgan “Turk dunyosi adabiyoti durdonalari” nomli 100 jildlik kitoblar to‘plamiga berildi. Ta’kidlash joizki, bu kabi keng qamrovli 100 jildlik nashr hozirgacha turk dunyosida amalga oshirilmagan. Bu, albatta, O‘zbekistonning katta tashabbusi bo‘ldi. Bugungi kunda Qozog‘iston, Ozarbayjon va Qirg‘iziston kabi davlatlar ham ushbu tashabbusni qo‘llab-quvvatlab, turli hajmdagi — 20, 30, 40, 50 jildlik kitoblar nashr etmoqda. Shuning uchun biz ushbu to‘plamni turk dunyosidagi o‘ziga xos adabiy durdona sifatida e’tirof etib, “dunyodagi eng yaxshi adabiy loyiha” deb baholab, sertifikat taqdim etdik. Ikkinchi sertifikat esa Islom sivilizatsiyasi markaziga “Turkiy dunyodagi eng yaxshi muzey” nominatsiyasi bo‘yicha berildi. Buni TURKSOY ning yuksak e’tirofi, deb aytish mumkin. Shuningdek, mazkur muzey TURKSOYning Turk dunyosi muzeylari assotsiatsiyasiga ham qabul qilindi, - dedi TURKSOY bosh kotibi Sulton Rayev.
Anjumanda Turkiya, Fransiya, Italiya, Germaniya, AQSH, Buyuk Britaniya, Rossiya, Xitoy, Hindiston, Eron va Qozog‘istondan kelgan yetakchi olimlar ishtirok etdi. Ular Temuriylar davri tarixi, siyosiy tizimi, shaharsozlik an’analari, ilm-fan va madaniyat rivoji bo‘yicha o‘z tadqiqot natijalarini taqdim etdilar.
– TURKSOYning bu e’tirofi hurmatli Prezidentimiz tashabbuslari bilan qurilgan markazimizga berilgan munosib baho bo‘ldi deb o‘ylayman. Xalqaro turkiy madaniyat tashkiloti – TURKSOY Islom sivilizatsiyasi markazining doimiy va ishonchli hamkorlaridan biri. Biz bu tashkilot bilan uzoq vaqtdan beri hamkorlik qilib kelamiz. Joriy yilda ham TURKSOY bilan hamkorlikda xalqaro yoshlar forumi, turkiy davlatlar hunarmandlari festvali singari bir qator tadbirlarni o‘tkazishga kelishib oldik, - dedi markaz direktori Firdavs Abduxoliqov.
Xorijiy ishtirokchilar ham Temuriylar merosining global ahamiyati, Yevropa va Osiyo sivilizatsiyalari o‘rtasidagi madaniy aloqalardagi o‘rni va xalqaro ilmiy hamkorlikdagi ahamiyatini alohida ta’kidladilar.
Turkiy dunyodagi eng yaxshi muzey va dunyodagi eng yaxshi adabiy loyiha sifatida e’tirof etilgan ushbu Markaz va nashrlar, O‘zbekistonning madaniy va ma’naviy rivojlanishidagi katta yutuq sifatida tarixda qoladi.
iccu.uz