Sayt test holatida ishlamoqda!
01 Mart, 2026   |   12 Ramazon, 1447

Toshkent shahri
Tong
05:40
Quyosh
06:58
Peshin
12:40
Asr
16:29
Shom
18:17
Xufton
19:29
Bismillah
01 Mart, 2026, 12 Ramazon, 1447
Maqolalar

Ramazondagi islomiy xonadon

19.02.2026   5964   5 min.
Ramazondagi islomiy xonadon

Alloh taolo aytadi: “Binosini Allohga bo‘lgan taqvo va Uning roziligi asosida qurgan kimsa yaxshimi yoki binosini yemirilayotgan jar yoqasini asos qilib qurib u bilan birga jahannam o‘tiga qulagan kimsa yaxshimi? Va Alloh zolim qavmlarni hidoyat qilmas” (Tavba surasi, 109-oyat).
Islomiy xonadon taqvo ustiga bino qilingan bo‘ladi. Uning ustunlari Allohga taqvo qilish, solih amallar va Allohning amriga bo‘ysunish bo‘ladi.
Alloh taolo aytadi: “Ey iymon keltirganlar! O‘zingizni va ahli ayolingizni yoqilg‘isi odamlaru toshdan bo‘lgan o‘tdan saqlang. Uning tepasida qo‘pol, darg‘azab farishtalar bo‘lib, ular Allohning amriga isyon qilmaslar va nimaga buyurilsalar, shuni qilurlar” (Tahrim surasi, 6-oyat).

Xonadon omonat va mas’uliyatdir. Har bir oila boshlig‘i bu omonatni munosib saqlashi va ishonchli mas’ul bo‘lishi lozim. 
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam aytadilar: “Har biringiz boshliqsiz va har biringiz raiyati (qo‘l ostidagilari haqida) dan so‘raluvchisiz”.
Xonadonni boshqarish – ahlini namozga buyurish bilan bo‘ladi. Alloh taolo Ismoil alayhissalom haqlarida bunday marhamat qiladi: “U ahlini namozga va zakotga buyurar edi va Robbi nazdida rozi bo‘lgan edi” (Maryam surasi, 55-oyat).
Xonadon eng muhtoj bo‘ladigan narsa bu ahli-oilani tarbiyasi bilan shug‘ullanadigan yaxshi, solih ota va mo‘mina onadir. 
Alloh taolo aytadi: “Albatta, Alloh sizlarga omonatlarni o‘z ahliga erishtirishni va agar odamlar orasida hukm qilsangiz, adolat ila hukm qilishni amr qiladir. Alloh sizlarga qanday ham yaxshi va’z qilur! Albatta, Alloh eshituvchi va ko‘ruvchi Zotdir” (Niso surasi, 58-oyat).

Albatta, omonatlarning eng kattasi xonadon va ularni to‘g‘ri tarbiya qilish omonatidir. Islomiy xonadon Ramazonda zikr, tilovat va taqvo uzra yashaydi. Ular taomlanishda, ichkariyu tashqarida, uyg‘oqligu uyquda Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning sunnatlariga amal qilishadi.
Bugungi kunda ko‘plab xonadonlar musiqaga o‘rganishdi. Shu sababdan bu xonadon ahllarining qalblari buzildi, kelajaklarini zoye qilishdi va kuch-quvvatlari parchalanib ketdi. Ko‘plab xonadonlarga behuda narsalar kirishi bilan undan sakinat, zikr, odob va viqor chiqib ketdi.

Alloh taolo aytadi: “Odamlar orasida ilmsiz ravishda Allohning yo‘lidan adashtirish uchun va u(yo‘l)ni istehzo qilish uchun behuda so‘zni sotib oladigan kimsalar ham bor. Ana o‘shalarga o‘zlariga xorlovchi azob bordir” (Luqmon surasi, 6-oyat).
Islomiy oila bekorchi va safsatalardan uzoq bo‘lib, Allohni zikr qilib uyg‘onadi hamda Uning zikri ila uyquga ketadi. Alloh taolo aytadi: “Ular behuda narsalardan yuz o‘girguvchilardir” (Mo‘minun surasi, 3-oyat).

Islomiy oila Alloh taolodan hayo qiladi. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam aytadilar: “Ey, insonlar! Allohdan haqiqiy hayo qilinglar! Allohdan haqiqiy hayo qilish boshni va u o‘z ichiga olgan narsa (ko‘z, quloq, va og‘iz kabi)larni hamda qorinni va u o‘z ichiga olgan narsa (farj, qo‘l-oyoq va qalb kabi)larni (haromdan) saqlamog‘ingdir. Kim chirigan suyak (bo‘lish)ni o‘ylasa hayot va dunyoning ziynatini tark etadi”.
Oila ko‘plab muhim ishlarga muhtoj bo‘ladi. Ularning eng katta va keraklilari besh vaqt namozni to‘liq va mukammal ado etish, Qur’oni karimni tilovat qilish, doimo Allohning zikrida bo‘lish hamda katta va kichik sunnatlarni tiriltirishdir. Shuningdek, ular behuda narsalar va yomon ishlarni xonadondan yo‘qotishga va ulardan chetlashishga ham muhtoj bo‘lishadi.

Alloh taolo aytadi: «Albatta, “Robbimiz Alloh” degan, so‘ngra mustaqiym bo‘lganlarning ustilaridan farishtalar: “Qo‘rqmanglar, mahzun ham bo‘lmanglar, o‘zingizga va’da qilingan jannat xushxabarini qabul qilinglar”… (deydilar)» (Fussilat surasi, 30-oyat).
Boshqa bir oyatda esa Alloh taolo bunday marhamat qiladi: “Alloh iymon keltirganlarni bu dunyo hayotida ham, oxiratda ham sobit so‘z ila sobitqadam qilur. Alloh zolimlarni zalolatga ketkazur. Alloh xohlaganini qilur” (Ibrohim surasi, 27-oyat).

Ramazon oyi musulmon xonadoniga o‘zgacha ruh va xotirjamlik kiritadi. Xonadon ahlini tunlari qoim bo‘lish uchun uyg‘otadi, kunduzlari ro‘za tutmoqqa chorlaydi va Alloh taoloni zikr qilishga targ‘ib qiladi. Alloh taolo aytadi: “Albatta, Allohning kitobini tilovat qiladiganlar, namozni to‘kis ado etib, Biz ularga rizq qilib bergan narsalardan maxfiy va oshkora infoq qilganlar, hargiz kasodga uchramaydigan tijoratdan umidvor bo‘lurlar. Chunki U zot ularga ajrlarini to‘liq qilib berur va O‘z fazlidan ziyoda ham qilur. Albatta, U o‘ta mag‘firatli va o‘ta shukr qilguvchidir” (Fotir surasi, 29-30-oyatlar).

Yo, rahmlilar Rahmlisi, biz Sendan xonadonimizni iymon nuri, hikmat va sakinat ila to‘ldirishingni so‘raymiz!

Doktor Oiz al-Qarniyning
"Ro‘zadorlar uchun darslar" kitobidan

Boshqa maqolalar
Maqolalar

Hissiyotga emas, aqlga ergashing

27.02.2026   7746   2 min.
Hissiyotga emas, aqlga ergashing

Bugungi axborot asrida inson ongi va qalbi uchun kurash yangi bosqichga chiqdi. Ayniqsa, diniy qadriyatlarga hurmat kuchli bo‘lgan jamiyatlarda kishilarning muqaddas tuyg‘ularidan g‘arazli maqsadlarda foydalanish, ya’ni manipulyatsiya holatlari tez-tez bo‘y ko‘rsatmoqda. Ijtimoiy tarmoqlar bunday ta’sir o‘tkazishning eng qulay maydoniga aylanib qoldi.

Diniy hissiyotlar orqali ommani junbushga keltiruvchilar, odatda, xolis tahlil va ilmiy asoslarga emas, balki insonning ehtiroslariga urg‘u beradilar. Ularning asosiy quroli emotsional chaqiriqlardir. Masalan, biror ijtimoiy muammoni diniy bo‘yoqlar bilan bo‘rttirish orqali odamlarda himoyalanish yoki agressiya instinktini uyg‘otishadi.

Bunday vaziyatda inson aql bilan fikrlashdan to‘xtaydi va o‘zi bilmagan holda fitnachilarning qo‘lidagi qurolga aylanadi. Vaholanki, Islom dini har bir xabarni tekshirishga va aql bilan ish tutishga chaqiradi: “Ey iymon keltirganlar! Agar fosiq xabar keltirsa, aniqlab ko‘ringlar...” (Hujurot surasi, 6-oyat).

Bugungi kunda yetarli ilmi bo‘lmay, ammo notiqlik mahorati bilan ommani ergashtirayotgan qatlam shakllandi. Ular ko‘pincha murakkab fiqhiy yoki aqidaviy masalalarni yuzaki va populistik tarzda talqin qiladilar. Buning natijasida jamiyatda ixtilof paydo bo‘ladi, ulamolarga nisbatan ishonchsizlik uyg‘otiladi.

Diniy hissiyotlarni suiiste’mol qilish jamiyatni ichdan yemiradi. Birinchidan, bu jarayon yoshlarni manipulyatsiya qiladi. Ikkinchidan, jamiyat muvozanatini buzishga qaratilgan xurujlarga yo‘l ochadi. Eng yomoni, bunday harakatlar dinning asl mohiyati tinchlik, bag‘rikenglik va ma’rifat ekanini chetga surib, uni nizolar manbai sifatida ko‘rsatishga xizmat qiladi.

Bunday xavflarga qarshi eng samarali raddiya, bu savodxonlikdir. Har bir musulmon axborot gigiyenasiga amal qilishi, internetda eshitgan har qanday ta’sirli gapni mutlaq haqiqat deb qabul qilmasligi lozim.

Din najot va sakinat manbai bo‘lib, kimlarningdir g‘arazli yoki shaxsiy manfaatlari yo‘lida qo‘llaniladigan boshqaruv vositasi emas. Muqaddas tuyg‘ularimizni virtual firibgarlardan himoya qilish bugungi kunning eng dolzarb vazifasidir.

Shermuhammad Boltayev,

Xorazm viloyati Shayx Qosim bobo

masjidi imom-xatibi

MAQOLA