Сайт тест ҳолатида ишламоқда!
24 Январ, 2026   |   5 Шаъбон, 1447

Тошкент шаҳри
Бомдод
06:19
Қуёш
07:42
Пешин
12:40
Аср
15:48
Шом
17:33
Хуфтон
18:49
Bismillah
24 Январ, 2026, 5 Шаъбон, 1447

Рамазон

10.05.2021   6487   3 min.
Рамазон

"Эй, яхшилик талабида юрган банда, шошил"

Рамазон ойи инсонларга қарата нидо қилади: "Эй яхшилик талабида юрган банда, шошил, Aллоҳнинг раҳмати, мағфирати ва дўзаҳдан озод қилишида ҳаммадан ўзиб кет. Насфингга қарши Раҳмон зотнинг ризосига етиш учун кураш. Эй, ёмонлик талабидаги банда, бу ишингни тўхтат, маъсиятлардан тийил. Aллоҳ таолога тавба қил. Мана шу ойда Aллоҳ таолога қарши бўлишни бас қил!"

Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам айтадилар: "Рамазон ойининг биринчи кечасида шайтонлар ва исёнкор жинлар кишанланади. Жаҳаннам эшиклари ёпилади, бирорта эшиги ҳам очиқ қолмайди. Жаннат эшиклари очилади, бирорта эшик ҳам ёпиқ қолиб кетмайди. Бир нидо қилувчи: "Эй яхшилик талабидаги (банда) шошил, эй ёмонлик талабидаги (банда) бас қил!", деб нидо қилади", дедилар.

Ҳақиқий рўза соҳибини савобли ишларга чорлайди, унга яхшиликларни чиройли қилиб кўрсатади. Уни маъсият ва гуноҳлардан узоқлаштиради. Шунинг учун ҳам Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам: "Рамазонга етиша туриб, мағфират қилинмай қолган банданинг бурни ерга ишқалансин", дедилар.

Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинган ҳадисда Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: "Кимки ёлғон, бўҳтон сўзни ва унга амал этишни тарк этмаса, унинг емай-ичмай тутган рўзасига Aллоҳнинг ҳожати йўқ", дедилар.

Баъзи салафи солиҳлар: "Энг осон рўза фақат ейиш ва ичишдан тийилишдир. Чунки буни ҳамма қила олади", дейишган.

Қалбни Aллоҳга боғлаш, тилни ғийбат, бўхтон ва ёлғондан тийиш, қулоқни бекорчи куй-қўшиқ ва бировлар ҳақида айтилган турли гапларни эшитишишган сақлаш, тилни гуноҳ ва фоҳиша сўзларни айтишдан асраш, қўлларни ҳаромни ушлаш ва мусулмонларга азият беришдан асраш, оёқларни ҳаромга боришдан асраш ила тутилган рўза Aллоҳ таоло Ўзининг каломида сифатлаган тақвога етиш учун бир васила бўлади.

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيَامُ كَمَا كُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ

"Эй иймон келтирганлар! Сизлардан аввалгиларга фарз қилганидек, сизларга ҳам рўза фарз қилинди. Шоядки тақводор бўлсангиз".

Демак, оятда талаб қилинган тақводорликка юқорида санаб ўтган амаллар ила етамиз.

Рамазон ойида мўмин банда учун нафсида икки нарса жамланади. Биринчи, кундузи рўза билан жиҳод қилишлик. Иккинчиси, кечаси "қиёмул лайл" билан жиҳод қилишлик. Кимдаки мана шу икки жиҳодни жамласа, ҳақларини адо қилса ва қийинчиликларига сабр қилса, унга беҳисоб ажр-ҳасанот ёзилади.

Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам айтдилар: "Одам боласининг барча амали ўзи учун. У амаллари учун ўнтадан етмиштагача ажр олади. Aллоҳ таоло айтади: "Рўза мен учундир. Уни ажрини ўзим белгилайман"".

Кимга Aллоҳ таоло раҳм қилса у раҳм қилинганлардан бўлибди. Ким рамазондаги яхшиликлардан маҳрум бўлса, у барча яхшиликлардан маҳрум бўлибди. Ким охират учун ҳеч нарса ғамлаб олмаган бўлса, у маломатга учраганлардан бўлибди.

Aллоҳ таоло ҳар куни жаҳаннамдан бандаларини озод қилади. Биз ҳам улардан бўла оламизми?!

 

“Ҳадис ва ислом тарихи фанлари” кафедраси мудири Ф.Хомидов

РАМАЗОН-2021
Бошқа мақолалар
Мақолалар

Таслимият ва таваккул

16.01.2026   6794   3 min.
Таслимият ва таваккул

Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм

Аллоҳнинг барча хоҳиш-иродасига розилик ва Унга бутунлай таслим бўлиш Парвардигор наздидаги бандалик ва ибодатнинг энг олий даражаси ҳисобланади. Айнан шу икки сифат – таслимият ва таваккулда Исломнинг камолоти мужассамдир. Таслимият сифатига эга бўлган киши, дейлик, Иблис каби Аллоҳнинг лаънатига учраган тақдирида ҳам, Парвардигори унга муносиб кўрган бундай қазои қадарга худди ўзининг иймону исломига рози бўлгани каби рози бўлиши керак. Шунинг учун ҳам ҳақиқий банда Аллоҳнинг қазои-қадаридан рози бўлади, ўзининг феълидан эмас. Агар инсон бирор нохуш вазиятга тушиб қолиб, бундан безовталанадиган бўлса, демак, бу ҳолда у ўз нафсининг қулидир. Агар яхшими-ёмонми, қандай ҳолга тушмасин, унинг унга ҳеч қандай фарқи бўлмаса, демак, у Яратганнинг ҳақиқий бандасидир. Худди мана шу нарса ҳар бир ишнинг асоси ва илдизидир. Шунинг учун ҳам, эй толиб, Аллоҳ ҳақ субҳонау ва таоло сизнинг мудом парвардигорингиз бўлиб қолганидек, сиз ҳам мудом унинг бандаси бўлишликка интилинг. Бу ҳақда қуйидаги байт қандай яхши битилган:

“Олқиш, эътирозни гар билмасанг тенг,
Қасамки, олиҳанг бут экан сенинг!”

Бу масалада Исломдаги барча тариқатларнинг улуғлари иттифоқ қилган эканлар.

Бир кун имом Шаъроний қуддиса сирруҳу ўзларининг шайхлари Али Хаввос қуддиса сирруҳудан сўрадилар:

– Камбағал кимсаларга нисбатан қандай муносабатда бўлмоғимни маслаҳат берасиз, уларга инъому икром қўрсатиб, аҳволларини ўзгартирганим яхшироқми ёхуд азбаройи Яратганнинг улар учун муносиб кўрган қисматига одобу эҳтиром юзасидан ўз ҳолларича қолдирганим дурустроқми?

Шайх Али Хаввос қуддиса сирруҳу шундай жавоб бердилар:

– Менинг фикримча, адабни сақлаганинг маъқулроқдир. Аллоҳ таолонинг бир бойни фақирга айлантириб қўйиши, аввало, унга Ўзининг ҳикмати ва иродаси изҳори учун бўлади. Зеро, борлиқдаги бирор бир мавжудот Унинг назари ва эътиборидан четда қолган эмас. Уни ўзига дўст тутган ҳар бир киши, одоб юзасидан, бу борлиқдаги У кузатиб турган барча нарсани ўз ҳолича қўйгани маъқулроқ. Яъни мавжуд ҳолатни Парвардигордан тайинли бир кўрсатма бўлмагани ҳолда ўзингча ўзгартиришга шошилма! Шундай ҳам бўлиши мумкинки, ўзингча бир фақирни бойга айлантиришни хоҳлаб қолсанг Аллоҳ таоло унинг ҳолини сенинг бошинга солиб қўяди. Ўзи асрасин-у, мабодо шундай бўлиб қолгудай бўлса, сен ўша ўзинг учун яхши ва рози бўлган ҳолингдан айрилиб, сен учун яхши бўлмаган ва сен ундан рози бўлмаган бир ҳолга тушиб қолишинг мумкин. Бу ҳам худди сенинг бир бандани Аллоҳ таоло яхши кўрган ва ундан рози бўлган ҳолидан айириб қўйганингга ўхшашдир. Бордию Аллоҳ таоло сени шу жазо билан жазоламай, афв этган тақдирда ҳам бу нарса Унинг макридан холи эмас. У сени сен кутмаган томондан ғафлатда қолдириб, бошқа ҳалок бўлганлар қатори ҳалок этишни ирода этган бўлиши мумкин.

“Ахлоқус солиҳийн” (Яхшилар ахлоқи) китобидан
Йўлдош Эшбек, Даврон Нурмуҳаммад
таржимаси.

Мақолалар