Сайт тест ҳолатида ишламоқда!
05 Апрел, 2025   |   7 Шаввол, 1446

Тошкент шаҳри
Бомдод
04:39
Қуёш
06:00
Пешин
12:31
Аср
16:59
Шом
18:55
Хуфтон
20:11
Bismillah
05 Апрел, 2025, 7 Шаввол, 1446

Ҳадис шарҳи: Мол – дунё фитнами?

02.08.2018   11573   4 min.
Ҳадис шарҳи: Мол – дунё фитнами?

“Каъб ибн Иёз (р.а.) ривоят қилади: «Расулуллоҳ (с.а.в.)­нинг бундай деб айтаётганларини эшитдим: “Ҳар бир уммат учун фитна бор, менинг умматим фитнаси мол-дунёдир” (Имом Термизий).

Шарҳ. Имом Термизий саҳиҳлигини айтган ушбу ҳадисда Пайғамбаримиз (а.с.) мол-дунё мавзусига эътибор қаратганлар. Шарҳчилар ҳадисдаги “фитна”ни залолат ва маъсият, яъни адашиш ва Ҳаққа осийлик деб изоҳлашган. Яъни, бу умматни ҳақ йўлдан оздириб, диндан узоқлаштирадиган энг муҳим омил моддият ва молдир. Ислом душманларининг ошкора ва махфий ташкилотлари мусулмонларни йўлдан тойдириш учун кўпинча моддият ва мол-дунёдан тузоқ сифатида фойдаланишмоқда. Буни кузатиб туриб, Аллоҳ таолонинг: “Кофир бўлганлар мол-мулкларини Аллоҳ йўлидан тўсиш учун сарфлайдилар” (Анфол, 36), деган огоҳлантирувининг амалдаги исботини кўрамиз. Пайғамбаримиз (а.с.)нинг юқоридаги ҳадислари билан ғайбдан хабар беришларига яна бир карра имон келтирамиз.

Айни пайтда, бу ҳадисни нотўғри талқин қилмаслик керак. Ислом дини аслида бойлик ва моддий куч-қудратга қарши эмас. Аксинча, мусулмонларни меҳнат қилишга ва пул топишга тарғиб этадиган кўплаб ҳадислар бор. Динимизнинг муҳим қисми бўлмиш закот, ҳаж, садақа каби фарз ва мандуб амалларни бажариш учун, албатта, мол-дунёга эга бўлиш керак. Шунингдек, “Берувчи қўл олувчи қўлдан яхшидир”, “Аллоҳнинг наздида кучли мўмин кучсиз мўминдан яхшироқ ва суюклироқдир”, “Тақводор кишига бойликнинг ҳеч бир зарари йўқдир” каби ҳадислар мусулмонларни меҳнатга, моддий жиҳатдан бақувват бўлишга ундайди.

Шундай экан, мол ва моддиятни ёмонлашдан мақсад, агар ҳушёр, сергак бўлинмаса, ахлоқий ва диний жиҳатдан тубанлашишга олиб келиши мумкинлигидан огоҳлантиришдир. Унутмайликки, тараққиёт, ривожланиш йўқчилик ва эҳтиёждан келиб чиққани каби, қолоқлик ва танбаллик ҳам бойлик келтирган тўкинлик, исроф сабабли юзага келади. Бунга энг ёрқин мисол Саодат асри ва ундан кейинги саҳобалар давридир. Ўша пайтда очликдан силласи қуриб, қорнига тош боғлаб юрган одамлар қисқа муддатда дунёнинг уч қитъасига Аллоҳнинг ҳақ динини етказишди. Замонлар ўтиб, бутун дунё хазиналари мусулмонларга қараб оқа бошлаганида эса, одамлар бамай­лихотирликка ва дангасаликка берилишди. Оқибатда илм-фан, давлат бошқаруви ва бошқа соҳаларда дунёга устозлик қилган мусулмон олами тараққиётдан орқада қолган, қарам ва боқиманда ҳолга тушиб қолди.

Шундай экан, азалий ва абадий ҳақиқатларни етказувчи бўлган Пайғамбаримиз (а.с.)нинг мол-дунё борасидаги тутум­ларини ушбу ҳадисдан билиб олсак бўлади: «Одамлар мол-дунё борасида тўрт қисмдир: бир банда бор, Аллоҳ унга мол ва илм берган, у моли хусусида Аллоҳдан қўрқади ва уни силаи раҳм учун сарфлайди. Молидаги Аллоҳнинг ҳаққини билади ва уни адо этади. Мана шу одам энг юксак мартабага эришади.

Яна бир банда бор, Аллоҳ унга илм бергану аммо мол бермаган. У яхши ниятда: “Агар молим бўлса эди, фалончига ўхшаб хайрли йўлларга сарфлардим”, деб орзу қилади. Аллоҳ унинг ниятини қабул қилади ва олдингилар билан тенг ажр беради.

Учинчи (хил) банда бор, моли етарли, лекин Аллоҳ унга илм бермаган. У молини шаҳват ва бузуқлик-фитна йўлларига сарфлайди. На Раббидан қўрқади ва на силаи раҳм қилади. Молидаги Аллоҳнинг ҳаққини ҳам билмайди. Бу энг ёмон мартабадир.

Тўртинчи (хил) кимса бор, Аллоҳ унга мол ҳам, илм ҳам бермаган. Аммо у исрофчиларга ҳасад қилиб: “Қанийди, менинг ҳам пулим бўлсайди, фалончига ўхшаб сарфлаб, унга ўхшаб яшардим”, дейди. У ҳам нияти сабаб ўша исрофгарлар билан гуноҳда тенг шерик бўлади».

Манба:irfon.uz

 

Ҳадиси шариф
Бошқа мақолалар

Озор бермаслик ҳам садақа

04.04.2025   13275   1 min.
Озор бермаслик ҳам садақа

Бугун, 4 апрель куни Ўзбекистон мусулмонлари идораси раиси, муфтий Шайх Нуриддин Холиқназар ҳазратлари жума намозини Самарқанд шаҳридаги "Намозгоҳ" жоме масжидида адо этдилар. 

Жамоат намозидан олдин Муфтий ҳазратлари жомега йиғилганларга қадим Самарқанд шаҳрида бўлаётган "Марказий Осиё – Европа Иттифоқи" биринчи саммити халқаро иқлим форумининг аҳамияти ҳақида сўзлаш баробарида “Ўзгаларга озор бермаслик – динимиз талаби” мавзусида суҳбат қилиб бердилар. 

Муфтий ҳазрат маъруза давомида аҳиллик, биродарлик, ўзаро ҳамжиҳатлик бўлган юртда тараққиёт, равнақ ва эл-юрт осойишталиги-ю фаровонлиги ҳукм суриши, аксинча қай бир жамиятда муросасизлик, ўзаро хусумат кучайса, бундай жамиятларда уруш ва можаролар авж олиб, юрт вайрон, эл пароканда бўлишини баён этдилар. Шунингдек, ўзга дин вакилларига ҳам озор бермаслик, улар билан жамиятда тинч-осуда, аҳил-иноқ бўлиб яшаш зарурлиги ҳақида сўз юритдилар.  

Мавъиза асносида ўзгаларга озор бериш динимизда катта гуноҳлардан бири саналиши, Қуръони каримдаги: “Мўмин ва мўминаларга қилмаган гуноҳлари билан озор берадиган кимсалар бўҳтон ва аниқ гуноҳни ўзларига олган бўлурлар” (Аҳзоб сураси, 58-оят), деган мазмундаги ояти каримани шарҳлаб, унда ўзгаларга озор етказиш ножоизлиги, бу озор етказишнинг ҳар қандай кўринишини ўз ичига олиши, ўзгаларга озор бермаслик садақанинг бир тури эканини ҳаётий мисоллар билан сўзлаб бердилар. 

Мазмунли суҳбат якунида Муфтий ҳазратлари Ҳақ таоло барчага икки дунё саодатини насиб қилишини сўраб, элу юртимиз ҳаққига хайрли дуолар қилдилар. 

Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати

Озор бермаслик ҳам садақа Озор бермаслик ҳам садақа Озор бермаслик ҳам садақа Озор бермаслик ҳам садақа Озор бермаслик ҳам садақа Озор бермаслик ҳам садақа Озор бермаслик ҳам садақа Озор бермаслик ҳам садақа Озор бермаслик ҳам садақа