Sayt test holatida ishlamoqda!
03 Aprel, 2025   |   5 Shavvol, 1446

Toshkent shahri
Tong
04:42
Quyosh
06:03
Peshin
12:31
Asr
16:58
Shom
18:53
Xufton
20:08
Bismillah
03 Aprel, 2025, 5 Shavvol, 1446

O‘zbekiston musulmonlari idorasining karantin davrida masjidlar faoliyatini tashkil etish yuzasidan BAYONOTI

05.06.2020   5657   4 min.
O‘zbekiston musulmonlari idorasining karantin davrida masjidlar faoliyatini tashkil etish yuzasidan  BAYONOTI

 

Hurmatli yurtdoshlar!

Allohga shukrki, mamlakatimizda koronavirus kasalligi bilan bog‘liq vaziyat ijobiy tomonga o‘zgarib borishi barobarida hududlarni «yashil», «sariq» va «qizil» toifaga ajratilgan holda karantin mezonlari yumshatib borilmoqda.

Xalqimiz pandemiya sharoitida mehnat qilish va yashash sharoitiga asta-sekin o‘rganmoqda. Respublika maxsus komissiyasi xabarida karantin talablariga amal qilish asosida ayrim faoliyat turlariga ruxsat berildi. Jumladan, masjidlar 2020 yil 8 iyundan boshlab faqat «yashil» hududlarda faoliyatini boshlashi, ushbu maskanlarda 5–8 iyun kunlari sanitar choralar ko‘rilishi e’lon qilindi.

Haqiqatan, barcha mo‘min-musulmonlarimiz masjidlarda namoz o‘qishni juda sog‘inishdi, buni ilhaqlik bilan kutayotgandilar. Alhamdulillah, masjidlar eshiklari mo‘min-musulmonlarimizga yana ochildi, karantin mezonlariga amal qilgan holda “yashil” hududlarda fayzli ibodatlarni boshlaymiz. Qolgan «sariq» va «qizil» hududlarda yana bir oz sabr qilsak, ushbu kasallik xavfi kamaysa, u yerlarda ham masjidlar faoliyatiga ruxsat etiladi, insha Alloh.

Respublika maxsus komissiyasi qaroriga muvofiq, O‘zbekiston musulmonlari idorasi tasarrufidagi masjidlar faoliyatini karantin davrida tashkil etish, masjid ish faoliyatini sanitariya-epidemiologik qoidalarga muvofiq yuritish va ibodatlarni ado etish uchun zarur shart-sharoitlarni hozirlash borasida quyidagi tavsiyalar ishlab chiqildi.

  1. Respublika maxsus komissiyasi tomonidan tuman-shahar kesimida “yashil” hudud sifatida toifaga ajratilgan mintaqalardagi masjidlarda 2020 yil 8 iyun, dushanba kuni bomdod namozidan boshlab, kunlik besh vaqt farz namozlarini ijtimoiy masofalanishni saqlagan holda (1,5-2 metr) ado etish.
  2. Masjidlarda ibodatlarni tashkil etish bo‘yicha quyidagi talablar belgilandi:

- masjidning kirish joyini dezinfeksion “to‘shak”lar bilan jihozlash, birlamchi dezinfeksiyalash vositalari bilan ta’minlash;

- har bir namozxon tibbiy niqobda bo‘lishi, masjidga kirishda qo‘llarini dezinfeksiyalash vositasidan foydalanishi;

- masjidga tashrif buyurgan har bir shaxsning kasallik alomatlarini tekshirish, tana harorati 37ºS va undan yuqori bo‘lgan holatda fuqarolarni alohidalash va 103 telefon raqami orqali tez tibbiy yordamga xabar berish;

- tahoratxonadan faqat zarur sharoitlar yaratilgan (bir martalik sochiq-salfetka, antiseptik vositalar, suyuq sovinlar bilan ta’minlash, qisqa muddatlarda dezinfeksiya qilish), ijtimoiy masofalanish saqlangan hollarda foydalanish;

- masjidda qo‘l berib yoki quchoqlashib salomlashish taqiqlanishi;

- masjid binolari va hududini har kuni dezinfeksiya qilish, xonalarni shamollatish;

- masjid hududida har qanday ko‘rinishdagi savdo-sotiqni tashkil etmaslik, hadya va sovg‘alar tarqatmaslik;

- rasman ruxsat berilgunga qadar juma namozlari tashkil etilmaydi;

- masjid xodimlari va ko‘ngilli namozxonlardan yordamchi guruhlar tuzilib, ular tomonidan masjid hududida karantin talablariga rioya etilishini nazorat qilish;

- masjidlar faoliyati joylardagi Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik markazlari talablariga muvofiq tashkil etilishini ta’minlash kabi tavsiyalar joriy etiladi.

Respublika hududlarini «yashil», «sariq» va «qizil» toifaga ajratilishidagi o‘zgarishlar rasmiy matbuotda va O‘zbekiston musulmonlari idorasining muslim.uz saytida e’lon qilib boriladi.

Masjidlar faoliyati hududlar toifalari o‘zgarishiga qarab, muvofiqlashtirilib boriladi. Xususan, hududga “qizil” yoki “sariq” toifa berilishiga ko‘ra undagi masjidlar faoliyati vaqtinchalik to‘xtatiladi.

Qoraqalpog‘iston musulmonlari qoziyoti qozisi, Toshkent shahar va viloyatlar bosh imom-xatiblari ushbu tavsiyalarni amalga oshirilishini ta’minlaydi va belgilangan vazifalarning bajarilishiga masjid imom-xatibi mas’ul hisoblanadi.

Ma’lumki, hozirgi kunda butun dunyo ahli kabi biz ham koronavirus pandemiyasi bilan bog‘liq mushkul vaziyatni boshimizdan o‘tkazmoqdamiz. Hali xotirjamlikka o‘rin yo‘qligini ta’kidlagan holda “qizil” va “sariq” hududlarda karantin qoidalariga qat’iy amal qilish shartligini yana bir bor ta’kidlaymiz.

O‘z navbatida, yana bir haqiqatni eslatib o‘tishni zarur, deb bilamiz. Alloh taolo Qur’oni karimda insonlarni sinovli kunlarida sabr-qanoatli bo‘lishga da’vat etib, “Albatta, qiyinchilik bilan birga yengillik ham bordir”, deb marhamat qilgan.

Chindan ham, har qanday tashvish ortida yengillik va yorug‘lik bor. Muhtaram Prezidentimiz boshchiliklarida koronavirus kasalligining oldini olish borasida amalga oshirilgan chora-tadbirlar tufayli Haq taoloning yordami ila bu ofat jilovlanib, ommaviy yoyilib ketishining oldi olinyapti.

Shu ma’noda, bugungi qiyinchiliklar albatta o‘tib ketadi, hali masjidlarni to‘ldirib jamoatlar bo‘ladi, xatmi Qur’onlar o‘qiladi va ulug‘ ayyomlarni barchamiz birgalikda nishonlaymiz, insha Alloh.

Zero, Alloh taoloning uyida qilingan ibodatlar va duoyu tazarrular boisidan yurtga fayzu baraka kiradi va baloyu ofatlar uzoq bo‘ladi.

Vassalomu alaykum va rohmatullohi va barakotuhu.

 

O‘zbekiston musulmonlari idorasi,

2020 yil 4 iyun, Toshkent shahri

 

 

O'zbekiston yangiliklari
Boshqa maqolalar

Moturidiylik ta’limoti bibliografiyasi: yangi marralarga yangi nashrlar bilan

03.04.2025   1320   4 min.
Moturidiylik ta’limoti bibliografiyasi: yangi marralarga yangi nashrlar bilan

Islom olamining buyuk mutafakkirlaridan biri – Abu Mansur Moturidiyning ilmiy-ma’rifiy merosi nafaqat bizning, balki butun insoniyatning ma’naviy xazinasidir. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning Imom Moturidiy tavalludining 1155 yilligini keng nishonlash to‘g‘risidagi qarori bu bebaho merosni yanada chuqur o‘rganish va jahonga keng tanitish uchun ulkan imkoniyatlar eshigini ochadi.

Mazkur qaror buyuk mutafakkir ajdodimizning ilmiy-ma’rifiy merosini chuqur tadqiq etish, uning ta’limotidagi insonparvarlik va bag‘rikenglik g‘oyalarini keng yoyish uchun dasturilamal vazifasini o‘tashi shubhasiz. Qaror Imom Moturidiy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi uchun ham o‘ziga xos quvonch va g‘urur nishonasiga aylandi.

Zero, ushbu huquqiy hujjatda belgilangan asosiy maqsadlardan biri Imom Moturidiy va uning davomchilari ilmiy merosini chuqur o‘rganish va keng targ‘ib etish bo‘lib, bu Markaz faoliyatini yangi bosqichga olib chiqishga asos bo‘ladi.

Ta’kidlash lozimki, moturidiylik yuzlab olimlar va ularning bebaho asarlarini o‘zida jamlagan aqida maktabi sanaladi. X asrda Samarqandda shakllangan ushbu maktab Imom Moturidiyning izidan borgan Abu Muin Nasafiy, Abu Hafs Nasafiy, Nuriddin Sobuniy, Kamol ibn Humom va Kamoliddin Bayoziy singari olimlar faoliyati tufayli yanada rivojlanib, ommalashgan. Ular o‘z asarlari orqali “moturidiylik kutubxonasi”ni yanada boyitganlar. Bugun ushbu kutubxonaning nodir manbalarini aniqlash, ularni ilmiy jamoatchilik va xalqimizga yetkazish dolzarb vazifalardan biriga aylangan.

Bugungi kungacha yurtimiz va xorijda moturidiylik ta’limotiga oid ko‘plab fundamental manbalar o‘rganilib, bir qator kitob, risola, monografiya va maqolalar nashr yuzini ko‘rdi. Manba va adabiyotlar ko‘paygani sari, ularning umumiy ro‘yxatini shakllantirish – bibliografiya yaratish vazifasi ham kun tartibiga chiqdi.

Avvalroq bu borada yurtimiz va xorijlik olimlar tomonidan ba’zi urinishlar amalga oshirilgan bo‘lsa-da, ularda ma’lum asarlar yetishmasligi va so‘nggi yillarda yana yangi kitoblar chop etilgani tufayli keng qamrovli, nisbatan to‘liq ro‘yxatni o‘z ichiga oluvchi bibliografiyaga ehtiyoj sezildi. Shu maqsaddan kelib chiqqan holda, Imom Moturidiy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi tomonidan “Moturidiylik ta’limoti bibliografiyasi” kitobi nashr etildi. Bu moturidiylik bo‘yicha alohida kitob shaklida nashr qilingan ilk bibliografiya hisoblanadi.

Ushbu yangi nashr “Klassik manbalar”, “Zamonaviy adabiyotlar” va “Dissertatsiyalar” nomli uch bo‘limdan iborat. Birinchi bo‘limda Imom Moturidiydan XX asrgacha bo‘lgan olimlarning aqidaga oid asarlari, ularning qo‘lyozma va zamonaviy nashrlari qamrab olingan. Ikkinchi bo‘limda moturidiylik bo‘yicha yozilgan turli kitob, risola va monografiyalar, uchinchi bo‘limda esa O‘zbekiston va xorijda himoya qilingan magistrlik hamda doktorlik dissertatsiyalari ro‘yxati keltirilgan.

Bibliografiyada jami 1 ming 293 ta asar qamrab olingan bo‘lib, shundan 474 tasi klassik manbalar, 486 tasi zamonaviy adabiyotlar, 333 tasi dissertatsiyalardir. Kitobda moturidiylik aqidasiga oid eng keng tarqalgan asarlarning sharhlari ham alohida bobga jamlangan. Jumladan, butun musulmon olamida mashhur “Aqoidi Nasafiy” risolasining 100 ga yaqin sharh va hoshiyalari ro‘yxati o‘rin olgan.

Ingliz tiliga ham tarjima qilingan ushbu bibliografiya moturidiyshunos olimlar va aqida yo‘nalishidagi tadqiqotchilar uchun muhim qo‘llanma vazifasini o‘taydi, deb ayta olamiz. Bundan tashqari, bibliografiyalar tabiatan davriy yangilanishga muhtoj, shu sababli kelgusida ushbu bibliografiya ham yangi manba va adabiyotlar bilan to‘ldirib boriladi.

Umuman olganda, yurtimizda yaratilayotgan imkoniyatlar, ayniqsa, Imom Moturidiy va uning davomchilari merosini o‘rganishga davlat darajasida e’tibor qaratilishi sohaga doir yangi tadqiqot va nashrlar uchun ilhom va tayanch o‘laroq xizmat qilmoqda.

Oybek Sotvoldiyev,

Imom Moturidiy xalqaro

ilmiy-tadqiqot markazi bo‘lim boshlig‘i.