Sayt test holatida ishlamoqda!
21 Yanvar, 2026   |   2 Sha`bon, 1447

Toshkent shahri
Tong
06:21
Quyosh
07:44
Peshin
12:39
Asr
15:44
Shom
17:29
Xufton
18:46
Bismillah
21 Yanvar, 2026, 2 Sha`bon, 1447

Samo va yer ahli uzra Ramazon

27.04.2020   3557   8 min.
Samo va yer ahli uzra Ramazon

Alhamdulillahi Robbil alamiyn, vassolatu vassalamu ’ala Nabiyyil amiyn va ala olihi va as'habihi ajma’iyn. Ammo ba’d. 

Ramazon oyi shunday oyki, uning istiqboliga chiqmoq uchun butun borliq: Samo o‘z ahli bilan, yer o‘z ahli bilan tayyorgarlik ko‘radi.

Samo va uning ahli Ramazon oyi istiqboliga  quyidagicha tayyorgarlik ko‘radi:

Birinchisi, Samo eshiklari Ramazon oyi kirishi bilan ochiladi va yopilmaydi.

Rasululloh sollallohu alayhi vasallam dedilar: “Qachonki, Ramazonning ilk kechasi kirsa, Osmon  eshiklari ochiladi va Ramazonning oxirgi tunigacha ulardan bitta ham eshik yopilmaydi”.

Ikkinchisi, Jannat eshiklari ochiladi, jahannam eshiklari yopiladi va shaytonlar kishanlanadi.

Rasululloh sollallohu alayhi vasallam dedilar: “Qachonki, Ramazon kelsa Jannat eshiklari ochib yuboriladi,  Do‘zax eshiklari yopib tashlanadi va shaytonlar zanjirband qilinadi”.

Uchinchisi, Jannat iymon va ro‘za ahli uchun ziynatlanib tayyorlanadi

Rasululloh sollallohu alayhi vasallam dedilar:

“Mening ummatimga Ramazonda mendan oldin biror ummatga berilmagan besh narsa berildi. Ulardan birida Jannatga: “Tayyorlan, mening bandalarim uchun bezangin, ular yaqindirlar, dunyo hayotidan toliqib kelib Mening huzurimda rohatlansinlar!”  deb amr qilinadi;

To‘rtinchisi, Ramazoning har tunida Samodan nido qiluvchi yer ahliga nido qiladi.  

Rasululloh sollallohu alayhi va sallam dedilar:

“Samodan bir nido qiluvchi yer ahliga  Ramazonning har tunida to tong otguniga qadar: “Ey yaxshilik talabgori, savob ishlarga kirish! Ey yomonlik talabgori, gunoh ishlardan tiyil!”, deb nido qilib turadi”.

Bu oyda istig‘for aytuvchi mag‘firat qilinadi, tavba qilguvchining tavbasi qabul qilinadi, duo qilguvchining duosi ijobat qilinadi, so‘raguvchining so‘ragani beriladi. 

Ya’ni Samo va ahli Samo Ramazon kelishiga barcha yaxshiliklar bilan tayyorgarlik ko‘radilar va uni kutib oladilar.

Yer va uning ahli uchun esa  Ramazon oyi quyidagi imkoniyatlar oyidir.

Salmon roziyallohu anhudan quyidagicha rivoyat qilinadi: «Rasululloh sollallohu alayhi vasallam Sha’bonning oxirgi kuni bizga xutba qilib bunday dedilar: «Ey odamlar! Darhaqiqat, sizlarga buyuk bir oy soya solmoqda. Muborak oy. Unda ming oydan yaxshi bir kecha bor. Alloh uning ro‘zasini farz qildi, kechasini ibodat bilan o‘tkazishni ixtiyoriy – nafl qildi. Kim unda ixtiyoriy ravishda bir yaxshi ish qilsa, xuddi bir farzni ado etgandek bo‘ladi. Kim unda bir farzni ado etsa, xuddi yetmishta farzni bajargandek bo‘ladi. U sabr oyi, sabrning savobi esa jannatdir. U ko‘ngil ovlash oyidir. U mo‘minning rizqi ziyoda qilinadigan oydir. Kim bir ro‘zadorga iftorlik bersa, bu uning uchun bir qul ozod qilish va gunohlari uchun mag‘firat bo‘ladi», dedilar. Shunda: «Ey Allohning Rasuli! Hammamiz ham ro‘zadorga iftorlik qilib beradigan narsa topa olmaymiz-ku?», deyildi. U zot: «Bu savobni Alloh ro‘zadorga bir tatim sut yo xurmo yoki bir qultum suv bilan iftorlik qilib bergan kishiga ato etadi. Ammo kim ro‘zadorni to‘ydirsa, bu uning gunohlari uchun mag‘firat bo‘ladi va Alloh unga mening Havzimdan ichimlik ichiradi, u to jannatga kirgunicha chanqamaydi. Unga ro‘zadorning ajricha ajr bo‘ladi, u(ro‘zador)ning ajridan hech narsani kamaytirilmaydi. 

Ey birodar. Ro‘zaning samarasi – taqvodir. Alloh taolo marhamat qiladi:

 

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمْ الصِّيَامُ كَمَا كُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ

 

«Ey iymon keltirganlar! Sizlardan oldingi (ummat)larga farz qilingani kabi sizlarga ham ro‘za tutish farz qilindi. Shoyad (u sababli) taqvoli bo‘lsangiz» (Baqara,183).

Bilingki, albatta, Ramazon oyi yangi hayot boshlash uchun  ulug‘ imkoniyatlar oyidir. Chunki kim bu oyni g‘animat bilib, mag‘firat so‘rasa mag‘ifirat  qilinadi, Alloh va Uning Rasuliga qurbat qilaman degan odam maqsadiga erishadi.

Abu Hurayra roziyallohu anhudan qilingan rivoyatda Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam bunday degan ekanlar: “Kimki Ramazon ro‘zasini iymonu ixlos bilan tutsa, o‘tgan jami gunohlari mag‘firat qilinadi”.

Rasululloh sollallohu alayhi vasalam bunday deydilar: “Mening ummatimga Ramazonda mendan oldin biror ummatga berilmagan besh narsa berildi:

  1. Ramazon oyining birinchi tuni bo‘lganida Alloh bandalariga nazar soladi. Kimga Allohning nazari tushsa, u hech qachon azoblanmaydi;
  2. Ro‘zadorning og‘zidagi noxush hid Allohning huzurida mushki-anbar hididan ham yaxshiroq bo‘ladi;
  3. Farishtalar Alloh taolodan tunu kun bandalari uchun istig‘for so‘raydilar;
  4. Alloh taolo Jannatga: “Tayyorlan, mening bandalarim uchun bezangin, ular yaqindirlar, dunyo hayotidan toliqib kelib Mening huzurimda rohatlansinlar!” – deb amr qiladi;
  5. Ramazonning oxirgi kuni bo‘lganida esa ularning barcha gunohlari mag‘firat etiladi!”

Bir kishi Rasululloh sollallohu alayhi vasallamdan: “Bu Laylatul-Qadr tunida bo‘ladimi?”  deb so‘radi. U zot alayhissalom: “Yo‘q, bu xuddi ishchilar ishini tugatganidan keyin ish haqi olishiga o‘xshaydi”,  dedilar (Imom Bayhaqiy rivoyati).

Bu hali hammasi emas. Hali oldimizda ming oydan afzal kecha bo‘lmish Laylatul Qadr kechasi ham bor.

Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam: «Kimki Laylatul Qadr kechasini iymon bilan va savob umidida bedor o‘tkazsa, uning barcha gunohlari kechiriladi», deganlar. 

Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: «Ro‘za qalqondir», deganlar. Chunki ro‘za o‘z sohibini shahvatdan. gunohdan to‘sadi. Unga zararli bo‘lgan narsalardan to‘sadi. Ro‘za – qalqondir, u o‘z sohibini do‘zax olovidan to‘sadi.

Abdulloh ibn Umar roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: “Nabiy sollallohu alayhi vasallam shunday dedilar: “Ro‘za va Qur’on Qiyomat kuni banda uchun shafoatchi bo‘ladi. Ro‘za: “Ey Robbim, buni kunduzi taom va shahvatdan to‘sdim. Meni unga shafoatchi qilgin”, deydi. Qur’on: “Ey Robbim, buni tunda uyqudan to‘sdim. Meni unga shafoatchi qilgin”, deydi. Shunda ular shafoatchi bo‘lishadi

Rasululloh sollallohu alayhi vasallam aytadilar: “Uch kishining duosi qaytarilmaydi: adolatli imom, ro‘zador to iftor qilgunicha va mazlumning duosi” .

Abu Hurayra roziyallohu anhu rivoyat qilgan muttafaqun alayh hadisda Rasululloh sollallohu alayhi vasallam bunday dedilar: «Alloh taolo aytadiki: Odam bolasining hamma amali o‘zi uchun faqatgina ro‘zasi Myen uchun va Myen uning mukofotini beraman. Ro‘za qalqondir, agar birortangiz ro‘zador bo‘lsa, yomon gaplarni gapirmasin va so‘kinmasin. Agar birortasi so‘ksa yoki urushmoqchi bo‘lsa men ro‘zadorman desin. Jonim qo‘lida bo‘lgan zotga qasamki, ro‘zadorning ro‘zasi sababli og‘zidan keladigan noxush hid Allohning oldida miskdan ham xushbo‘yroqdir. Ro‘zadorning ikkita xursandchiligi bor: Iftor qilganda xursand bo‘ladi va Robbisiga yo‘liqqanda ro‘zasi borligidan xursand bo‘ladi», dedilar.

Aziz birodar! Albatta, bu oy ibodat oyidir.

«Nabiy sollallohu alayhi vasallam minbarga chiqayotib «Omiyn», «Omiyn», «Omiyn» dedilar. U zotga:

«Ey Allohning Rasuli! Nega bundoq dedingiz?» deyildi.

«Jabroil menga: «Ota-onasini yoki ikkisidan birini topib, jannatga kirmagan bandaning burni yerga ishqalansin», dedi. Men: «Omiyn», dedim.

Keyin u: Ramazonga yetisha turib, mag‘firat qilinmay qolgan bandaning burni yerga ishqalansin», dedi. Men: «Omiyn», dedim.

So‘ngra u: «Huzurida siz zikr qilinganingizda, sizga salovat aytmagan bandaning burni yerga ishqalansin», dedi. Men: «Omiyn», dedim» dedilar».

Shunday ekan bu oyni g‘animat bilaylik. Bu oydan onadan tug‘ilgandek gunohlardan mag‘firat holda chiqaylik. Omiyn. 

Abdumannon USMONOV,

"Hasanboy" jome masjidi imom xatibi

Ramazon-2020
Boshqa maqolalar
Maqolalar

Mus’ab ibn Umayr roziyallohu anhu

21.01.2026   425   4 min.
Mus’ab ibn Umayr roziyallohu anhu

Bismillahir Rohmanir Rohiym

Mus’ab ibn Umayr roziyallohu anhu, Qurayshning eng chiroyli yoshlaridan biri edi.

Mus’ab ibn Umayrga Alloh go‘zallik va zehn ato etgan edi. U Quraysh yoshlari orasida ajralib turardi. Rasululloh u haqida bunday deganlar: “Makkada Mus’ab ibn Umayrdan ko‘ra sochi chiroyli, ne’matda yashagan insonni ko‘rmadim. U eng yaxshi kiyimlarni kiyar, eng xushbo‘y atirlarni separ edi. Shu bois u Makkaning eng xushbo‘y va eng go‘zal kishisi sifatida tanilgan edi”.

Uning onasi Xannos bint Molik deb atalgan, Qurayshning eng boy ayollaridan edi. O‘g‘liga juda qattiq e’tibor berar, eng qimmat kiyimlar bilan bezar edi. Odamlar Mus’abni shunday onasi borligi uchun hasad qilar edilar. Ammo bu mehr va g‘amxo‘rlik bir kunda zulm va shafqatsizlikka aylandi.

Mus’ab ibn Umayr Rasululloh ning Arqam ibn Abi Arqam uyida Islomga da’vat qilayotganlarini eshitib, u zotning oldilariga kirdi va Islomni qabul qildi. Onasini va qavmining g‘azabidan qo‘rqib, Islomini yashirdi. Uch yil davomida yashirincha Rasulullohning huzurlariga kelib yurdi.

Bir kuni onasiga yaqin kishilardan biri uning Rasululloh bilan uchrashib yurganini ko‘rib, onasiga xabar qildi. Ana shunda mehr g‘azabga aylandi. Uni uylaridagi eng tor xonaga qamashdi, faqat tirik qolishi uchun yetarli ovqat berishar, har kuni uni dindan qaytarishga urinishar edi. Ammo Mus’ab rozi bo‘lmadi.

Keyin azob yanada kuchaydi: uni deyarli har kuni qattiq kaltaklashar, onasi xizmatkorlariga uni urib qonga belashni buyurar, so‘ng tuzalishiga qo‘yib, yana kaltaklatar edi. Shunga qaramay, Mus’ab imonda sobit qoldi.

Onasi uning sabrini sindirish uchun odamlar oldida xorlashga qaror qildi. Uni bozorlarga olib chiqib, qo‘yni sudragandek sudrab yurishni, ko‘z o‘ngida qamchilashni buyurdi. Bu holat uch yil davom etdi. Shu bois onasi Qurayshda eng qattiqqo‘l ona sifatida tanildi.

Nihoyat, bir kuni Mus’ab qochishga muvaffaq bo‘ldi va Rasululloh ning huzurlariga bordi. Ana shu paytda sahobalarga Habashistonga hijrat qilish amri berilgan edi. Mus’ab birinchi hijrat qilganlar orasida bo‘ldi.

Keyin Makkaga qaytdi, onasi bilan uchrashmaslikka harakat qildi. So‘ng yana Habashistonga ikkinchi bor hijrat qildi.

Rasululloh Ansorlar bilan bay’at qilganlarini eshitgach, Makkaga qaytdi. Bu safar onasi uni to‘sib chiqdi. Ammo Mus’ab unga: Allohga qasam, agar yana shunday qilsangiz, meni qamashga urinayotgan har kimni o‘ldiraman, dedi.

Onasi uning qat’iyatini ko‘rib, qo‘yib yubordi va: Bor, endi men sening onang emasman, dedi.

Mus’ab ketishidan oldin onasining qo‘llarini o‘pib: «Onajon, men sizga mehribonman va maslahatchingizman. Iltimos, “Laa ilaha illalloh, Muhammadun Rasululloh” deb guvohlik bering», — dedi.

Onasi esa kibr bilan: Yulduzlarga qasam, sening diningga kirmayman, dedi.

Mus’ab onasidan ayrildi, qalbi parchalangan holda ketdi.

Ansorlar Rasululloh ga yozib, Islom Madinada yoyilayotganini, ularga ta’lim beruvchi bir zot yuborishni so‘rashdi. Rasululloh Mus’ab ibn Umayrni tanladilar. U Islomning birinchi elchisi bo‘ldi.

Uning qo‘li bilan Sa’d ibn Muoz, Sa’d ibn Uboda, As’ad ibn Zurora kabi ulug‘ sahobalar Islomni qabul qildi. Minglab insonlar uning da’vati bilan musulmon bo‘ldi.

Zuhriy rahimahulloh aytadi: Ansorlar orasida Mus’ab ibn Umayrning qo‘lida shunchalik ko‘p inson Islomga kirdiki, deyarli butun Madina uning da’vati bilan musulmon bo‘ldi.

U Madinada jamoat bilan birinchi juma namozini o‘qigan zot edi.

Mus’ab ibn Umayr roziyallohu anhu Uhud jangida shahid bo‘ldi. U bayroqdor edi. O‘ng qo‘li kesildi — chap qo‘li bilan bayroqni ushladi. Chap qo‘li ham kesildi — bayroqni ko‘kragiga bosib turdi. Nihoyat, ko‘kragidan nayza bilan yaralanib shahid bo‘ldi.

Rasululloh uni ko‘rib qattiq yig‘ladilar va juda qattiq g‘am chekdilar.

Alloh undan rozi bo‘lsin.

 

Homidjon ISHMATBЕKOV

Maqolalar