Ibn Mas’ud roziyallohu anhu rivoyat qiladilar: Rasululloh alayhissalom bunday dedilar: “Xaj mavsumida ummatlarni ko‘rdim. O‘z ummatimni ham ko‘rdim. Tog‘laru daraxtlarni to‘ldirib yuborishgandi. Ularning ko‘pligi va hay’ati meni taajjubga soldi. Mendan: “Mendan mamnun bo‘ldingizmi?” deb so‘rashdi. “Xa”, dedim. Aytishdiki: “Bular bilan yetmish ming kishi savolsiz-so‘roqsiz to‘g‘ri jannatga kiradi”. “Ular kim yo Allohni rasuli?” deb so‘raldi. Rasululloh alayhissalom dedilar: “O‘zidan mamnun bo‘lib kerilmaganlar, arzimas qiyinchilik, kulfatni baxtsizlik-omadsizlik deb atamaganlar, o‘g‘rilik qilmaganlar va Robbilariga tavakkal qilganlar”. Shu payt Ukosha o‘rnidan turib dediki: “Yo Allohning Rasuli, Allohga duo qiling, meni ham o‘shalardan aylasin”. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Yo Alloh, Ukoshani o‘shalardan ayla”, - dedilar. Boshqasi ham turib: “Yo Allohning Rasuli, Allohga duo qiling, meni ham o‘shalardan aylasin!” – dedi. Yana u zot alayhissalom aytdilar: “Kim Allohga tavakkal etib, suyansa, Alloh har qanday tanglik holida unga yetarli bo‘ladi, umid qilmagan joyidan unga rizq eshiklarini ochadi. Kim dunyoga o‘zini bag‘ishlasa Alloh uni dunyoga vakil (ya’ni, pul topib keluvchi va sarflovchi vazifasini bajaruvchi) qilib qo‘yadi. Yana u zot alayhissalom: Kim insonlarning eng badavlati bo‘lishni istasa, buning uchun qo‘lidagiga emas, Alloh huzuridagi narsaga ko‘proq ishonsin.
Rivoyat qilinishicha, Ibroxim alyhissalom manjaniq bilan olovga otilayotganlarida Jabroil alayhissalom uning yoniga kelib: “Biron ehtiyojing bormi?” – deya so‘radi. Ibroxim alyhissalom ilgari: “Menga Alloh kifoyadir. U naqadir go‘zal vakildir”, deb aytgan so‘ziga sodiq qolish uchun Jabroilga ushbu javobni berdi: “Bor, ehtiyojim bor, lekin senga emas”. Ibroxim alayhissalomni olovga otish uchun qo‘lga tushirishganda: “Menga Alloh kifoyadir. U naqadir go‘zal vakildir”, - degandi. Manjaniq ila olovga otilayotganda shu so‘ziga, ya’ni Allohga bo‘lgan tavakkaliga sodiq qoldi va o‘zini faqat Robbi qutqarishini kutdi.
Abdulloh PARPIYEV,
Xalqaro aloqalar bo‘limi xodimi
Bismillahir Rohmanir Rohiym
Oqil kishi biror narsaga jasadidan oldin aqli bilan erishadi
Muvaffaqiyatli talabaning muvaffaqiyat siri nimada? Albatta, imtihon lahzasi uni hargiz tark etmagan talabaning muvaffaqiyat va ijtihod siri uning e’tiborli ekanidadir. Ammo, dangasa talaba esa, imtihon vaqtini unutadi, har kunligini boshqa kunlargidek o‘tkazadi, do‘stlari bilan birga xursandchilik qiladi, ya’ni imtihondan sustkashlik qiladi.
Muvaffaqiyatli talaba hech qachon imtihon paytini yodidan chiqarmaydi.
Umrning qiymati uni mazmunli bo‘lishligida. Muddatida emas!
Inson umrining qiymati solih amallar va mazmunli bo‘lishligidadir. Muddatini uzun bo‘lishligida emas! Gohida hayot juda mazmunli bo‘ladi, gohida esa teskarisi.
Imom Shofe’iy rahimahulloh ellik yildan ozroq vaqt umr kechirdilar. Ammo, u kishi hisobini Alloh taologina biladigan yaxshiliklarni tark etdilar.
Imom Navaviy rahimahulloh ham ellik yildan ozroq vaqt umr kechirdilar va u kishi ham juda ko‘p yaxshiliklarni tark etdilar. Bularning hisob-kitobini Allohning o‘zi biluvchidir.
Ba’zi insonlar to‘qson yil va undan ham ko‘p umr kechiradilar. Biror narsaga qo‘l urmaydilar. Ayni shu – mazmunsiz umrdir. Shu bois ham ulamolar “Umrning qiymati solih amallar bilan” degan fikrga to‘xtalishgan.
Haqiqiy umr – solih amallarga boy bo‘lganidir.
Inson umrini zamondan iborat desa, u qadr-qiymati yo‘q umrdir.
Inson umrini solih amallarda desa, u umrlarning eng ulug‘idir.
Alloh taolo o‘rganayotgan ilmimizga amal qiladigan va uni boshqalarga yetkazadiganlardan qilsin!
Doktor Muhammad Rotib Nabulsiy ma’ruzalaridan
Abdussami’ Xayrulloh tarjimasi