Sayt test holatida ishlamoqda!
29 Yanvar, 2026   |   10 Sha`bon, 1447

Toshkent shahri
Tong
06:16
Quyosh
07:37
Peshin
12:41
Asr
15:54
Shom
17:39
Xufton
18:54
Bismillah
29 Yanvar, 2026, 10 Sha`bon, 1447

Yaxshilik qilishdan charchamaylik!

12.10.2016   11503   5 min.
Yaxshilik qilishdan charchamaylik!

Dinimizda yaxshi amallar savobli ishlar deb yuritiladi. Har bir qilingan yomon ish gunohining katta-kichigi bo‘lgani kabi yaxshi amallarni ham savobli, ko‘proq savobli va hattoki juda katta savob ish, deb talqin qilinadi. Kundalik hayotimizda har kuni qilib yurgan ishlarimiz savob yoki gunoh ekanini farqlasak, savob bo‘ladigan arzimas ishlarni ham qilishga sa’yu harakat qilishimizga sabab bo‘ladi.

Abu Dardo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilingan hadisi sharifda, Payg‘ambarimiz (sollallohu alayhi va sallam): “Yaxshilik zoye ketmaydi, gunoh unitilmaydi, “Dayyon” (ismli Alloh) o‘lmaydi. Hoxlaganingni qil! Bir kun hisob berasan!” dedilar (Bayhaqiy rivoyati).

Demak, yaxshilikning savobi uzilmaydi va zoye bo‘lmaydi balki, u Alloh taoloning nazdida abadiy va boqiydir. Ezgu amallarning iroda qilgan va uni amalga oshirgan kishi uchun albatta savob beriladi. Dunyoda ham oxiratda ham izsiz ketmaydi. Shuningdek, gunoh ishlar ham unitilmaydi. Albatta qilingan gunoh ishga ham loyiq jazo muqarrar. Zotan, Alloh taolo kalomida eslatganidek,

(Muso) aytdi: “Ular haqidagi ma’lumot Rabbim huzuridagi Kitob (Lavhul-mahfuz)dadir. Rabbim adashmas va unutmas”.

Alloh taolo Muso alayhissalomga Ey, Muso! Sen o‘zing va birodaring Horun Mening oyatlarimni odamlarga yetkazinglar va Meni zikr qilishda sustlik qilmanglar! Ikkingiz Fir’avnning oldiga boringlar, chunki u “Men – xudoman”, deb haddidan oshdi. Unga yumshoq so‘z aytinglar! Shoyad, u eslatma olsa yoki halok qilishimdan qo‘rqsa”-deganida, Muso va Horun alayhissalomlar: “Ey, Rabbimiz! Darhaqiqat, biz da’vat etsak u bizga g‘azab qilishidan yoki battar haddan oshib ketishidan qo‘rqamiz”-dedilar.  Shunda Alloh taolo  aytdi: “Qo‘rqmanglar! Albatta, Men sizlar bilan birgaman – eshitaman va ko‘raman. Bas, sizlar uning oldiga borib: “Biz Parvardigoringning elchilaridirmiz. Isroil avlodini biz bilan birga qo‘yib yuborgin, ularni azoblamagin! Biz senga Rabbing tomonidan hujjat keltirdik. Hidoyatga ergashganlarga salom omonlik bo‘lur. Bizga shunday vahiy qilindi: “Allohning payg‘ambarlarini yolg‘onchi qilgan va imon keltirishdan yuz o‘girgan kimsalarga azob bo‘lur” deb Fir’avn oldiga kelib, Allohning so‘zlarini yetkazganlarida u: “Ikkingizning Rabbingiz kim, ey, Muso?” deb so‘ragan. Shunda shu oyati karima nozil bo‘lgan.

Darvoqe, ba’zi gunohlarni Alloh taolo banda astoydil, chin dildan tavba qilishi yoki yaxshi amalni ado etishi orqali o‘chirib yuborishi ham bor. Ammo bir haqiqatni unitmaslik kerak, har qanday gunoh o‘zidan iz qoldirishi yoki ta’siri bo‘lishi aniqdir.  Banda bunga ko‘pda e’tiborsiz qaraydi. Oxir oqibatda gunohlardan saqlanishdan uzoqlashib boraveradi.

“Dayyon” Alloh taoloning go‘zal ismlaridan biri bo‘lib, ma’nosi “Qahhor”, “Qoziy”, “Hokim”, “Sa’is”, “Hosib” va “Mujaziy” ma’nolariga ma’nodoshdir. Ya’ni, bandadan sodir etilgan biror bir amalni zoye qilmaydi. Balki, yaxshisiga mukofot, yomoniga jazo beruvchi Zot deganidir. Payg‘ambarimiz (sollallohu alayhi va sallam) aytganlaridek: “Qiyomat kuni bandalar mahshargohga jamlanganlarida, barcha huddi yonida turgan odam gapirayotgandek “Men “”Dayyon”man, Men “Malik”man”, degan nidoni eshitishadi” (Muslim rivoyati).

Xalqimizda bir maqol bor: “Yaxshilik qil suvga sol. Bilsa baliq, bilmasa Xoliq biladi”. Yaqinda bir yigit aytib qoldi. “Bizni uyimizda bir mushuk bo‘lardi, ayolim uni yoqtirmasdan har ko‘rganida quvib solardi, zulm yetkazib, ozor berardi. Ayolimni shu ishlarini ko‘rganimda “Qo‘y unga ozor berma, bu ham axir Yaratganning bandasi. Unga ozor berishdan ko‘ra unga yegulik ber”,  deb koyirdim. Mushukga rahmim kelib tanavvul qilishiga narsalar berib, silab qo‘yardim. Bir kecha mushukning ovozini eshitib uyg‘onib ketdim, turib qarasam derazani oldida o‘sha mushuk miyovlayotgan ekan. Oldiga borishim bilan meni ko‘rib, derazadan sakrab tushib ketib qoldi. Xayron bo‘ldim derazadan nazar solsam hovlida qattiq shamol bo‘lyapti. Shunda ko‘zim kiyimlar osilgan dorga tushdi, tezda ayolimni uyg‘otdimda “tur tezda yuvgan kirlaringni yig‘ib ol”, dedim. Ayolim kiyimlarni yig‘ib bo‘ldiyu yomg‘ir tezlab sharroz yog‘ib yubordi, shunda ayolimni chaqirib “qara mushuk seni bir kunlik mehnatingni saqlab qoldi, sen esa uni quvib yurasan. Kim ehtirom ko‘rsatsa, hurmat topadi, biror yaxshi amal Xudo uchun qilinsa, bekor ketmaydi. Yaratgan hatto hayvonlarga qilingan yaxshiliklarga ham ajr mukofot bitadi”, deb yigit hikoyasini yakunladi.    

Xulosa qilib shuni ta’kidlash lozim, ezgu amallar bajargan insonlarga dunyoda ham oxiratda ham faqat yaxshilik bo‘lib qaytadi. Yomon fasod ishlarni qilgan odamlarga faqatgina qilgan amallariga yarasha yomon oqibat nasib bo‘ladi. Yaratgan barchalarimizni oqibatlarimizni xayrli qilsin deya duo qilib qolamiz.  

 

Jaloliddin Hamroqulov,

TII “Tahfizul Qur’on” kafedrasi mudiri,

“Novza” jome masjidi imom xatibi

Boshqa maqolalar
Maqolalar

Sukut saqlashning 703 ta eng muhim foydasi (5-qism)

27.01.2026   2359   8 min.
Sukut saqlashning 703 ta eng muhim foydasi (5-qism)

1-qism2-qism3-qism, 4-qism

faqat ASOSIYLARIni sanab o‘tamiz 

ULUG‘  USTOZ  ULAMOLARIMIZ  bayon  qilib  berganlar:  

SUKUT saqlashning

703 ta eng muhim XISLATI (faqat ASOSIYLARI)

 

 

 

  1. Sukut — TILNING QALQONI.
  2. Sukunat til gunohlaridan saqlaydi.
  3. Qulf — eshik uchun, sukut — til uchun.
  4. Ortiqcha so‘z — ko‘p gunohning eshigi.
  5. Tilga eng yaxshi tarbiyachi — sukut.
  6. Sukunat — tilni tozalovchi omil.
  7. Xatoli qarordan asraydi.
  8. Har bir gapning o‘rni borligini anglatadi.
  9. Insonni haddan tashqari gaplardan saqlaydi.
  10. Shoshmaslikni o‘rgatadi.
  11. Ortiqcha so‘zdan asraydi.
  12. So‘zning qudratini his qildiradi.
  13. So‘zga qiymat beradi.
  14. Yaxshi o‘ylashga sharoit yaratadi.
  15. Farosatni kuchaytiradi.
  16. Ortiqcha ehtiroslarni tartibga soladi.
  17. Mulohaza qilishni o‘rgatadi.
  18. So‘z va amalni birlashtiradi.

 

 

  1. Sukut — NIZOLARNING YECHIMI.
  2. Janjalni sukut o‘chiradi.
  3. Sukunat — totuvlik kaliti.
  4. G‘iybatdan sukut bilan qochiladi.
  5. Sukunat — har bir nizoning eng yaxshi yechimi.

 

 

  1. Sukut — GUNOHDAN SAQLOVCHI QALQON.
  2. Sukut til gunohlarini kamaytiradi.
  3. Sukut behuda gapdan asraydi.
  4. Sukut — nojo‘yalikdan uzoqlashtiradi.
  5. Sukut — tilni poklaydi.
  6. Sukut — taqvoga yetaklaydi.
  7. Qiyinchiliksiz ibodat.
  8. Gunohdan asraydi.
  9. Tafakkurni kuchaytiradi.
  10. Zikrga sharoit yaratadi.
  11. Niyatni tozalaydi.
  12. Sukunat ibodatni samimiy qiladi.
  13. Bilimsizlik ayblaridan to‘siq.
  14. Sukut — havo va hasadga qarshi.
  15. Ko‘p so‘z hasadni qo‘zg‘aydi, sukut uni o‘chiradi.
  16. Sukunat nafsni tarbiyalaydi.
  17. Sukunat — ichki poklik.
  18. Sukunat — hasadga qarshi qalqon.

 

 

Sukutning RUHIY FAZILATLARI:

  1. Sukut — qalbning oromgohidir.
  2. Sukut — ruhni poklaydi.
  3. Sukut — g‘ashlikni ketkazadi.
  4. Sukut — fikrni sokinlashtiradi.
  5. Sukut — munosiblikka yetaklaydi.
  6. Sukut — ruhiy quvvat manbai.
  7. Sukut — ehtirom belgisi.
  8. Sukut — hayotni chuqur anglashga yordam.
  9. Sukut — shoshma-shosharlikda qalqon.
  10. Sukut — qalb ravshani.

 

 

  1. Sukut — RUHIY BAQUVVATLIKNING BЕLGISI.
  2. Sukut his-tuyg‘ularni boshqaradi.
  3. Sukut qahru-g‘azabni nazorat qiladi.
  4. Sukut irodani mustahkamlaydi.
  5. Sukut — botiniy kuch.
  6. Sukut — qalbning ozuqasi.

 

 

  1. Sukut — RUHIY POKLIK VA ILOHIY YAQINLIK.
  2. Sukut ibodatni mukammal qiladi.
  3. Sukut — zikrga tayyorlov.
  4. Sukut — qalbni Parvardigori olamga yaqinlashtiradi.
  5. Sukut — ruhning soflashuvi.
  6. Sukut — imon va ixlosning nishoni.
  7. Sukut — taqvo ramzi.
  8. Sukut — ixlosning isboti.
  9. Zikrga kuch sukutdan keladi.
  10. Sukunat — imonning suyanchig‘i.
  11. Gap foydasiz bo‘lsa — sukut buyuk ibodat.

 

 

RUHIY FOYDALAR:

  1. Ichki xotirjamlikni oshiradi.
  2. Asabni tinchlantiradi.
  3. Qalbni yengil qiladi.
  4. Ruxiy iztirobni kamaytiradi.
  5. Vahimani pasaytiradi.
  6. Qo‘rquvni nazorat qiladi.
  7. Ichki muvozanat yaratadi.
  8. Sabrni mustahkamlaydi.
  9. G‘azabni bosadi.
  10. Sukunat insonda bardosh tuyg‘usini kuchaytiradi.
  11. Norozilikni kamaytiradi.
  12. Havas va hasadni so‘ndiradi.
  13. Ruhiy xastaliklarni yengillashtiradi.
  14. Hadikni bartaraf qiladi.
  15. O‘z-o‘zini nazorat qilib borishni kuchaytiradi.
  16. Qalb tozaligiga xizmat qiladi.
  17. Fazilatli xislatlarni uyg‘otadi.
  18. Ixlosni oshiradi.
  19. Qalbda ortiqcha g‘ovurni yo‘q qiladi.
  20. Tavakkulni mustaxkamlaydi.
  21. Imonni mustahkamlashga yordam beradi.
  22. Go‘zal xulqni charxlaydi.
  23. Befoyda xayollarni kamaytiradi.
  24. Vujudga yengillik baxsh etadi.
  25. Ichki quvvatni tiklaydi.
  26. Yo‘qotilgan ruhiy resurslarni to‘ldiradi.
  27. Salbiy emotsiyalarni yuvib tashlaydi.
  28. Ildam otilishdan saqlaydi.
  29. Ichki gaplar yukini yengil qiladi.
  30. Baquvvat ruhiy energiyaga sabab bo‘ladi.
  31. Befoyda ehtiroslarni so‘ndiradi.
  32. Ichki quvvatni boshqarishga o‘rgatadi.
  33. Og‘riq hissini yengillashtiradi.
  34. Ruxiy chorasizlikni pasaytiradi.
  35. Sevimli ishlarga motivatsiyani oshiradi.
  36. Hovliqmaslikni o‘rgatadi.
  37. Ichki totuvlikni paydo qiladi.
  38. Qanoatni oshiradi.
  39. Bandlikni qisqartiradi.
  40. Uyat tuyg‘usini qo‘llab-quvvatlaydi.
  41. To‘siqsiz qo‘rg‘on.
  42. Sukunat insonni ruhan baquvvat qiladi.

 

 

 

DONOLARNING HIKMATLI XULOSALARI:

 

  1. Sukut — donolik kaliti.
  2. Sukut — qalb va aqlni uyg‘unlashtiradi.
  3. Sukut — hayotdagi har lahzani qadrlash imkoni.
  4. Sukut — fikr va xulqni tartibga soladi.
  5. Sukut — bahs va ziddiyatlarni tinch qiladi.
  6. Qulf — eshik uchun, sukut — til uchun.
  7. Sukut — insonga sabr va o‘zaro hurmatni o‘rgatadi.
  8. Sukut — ruhiy tinchlik va energiya manbai.
  9. Sukut — fikrlarni chuqur anglashga yordam beradi.
  10. Sukut — falsafaning cho‘qqisi.
  11. Sukut — odob va madaniyatning ajralmas qismi.
  12. Sukut — hayotdagi xayol va amalni uyg‘unlashtiradi.
  13. Sukut — so‘zsiz ham ta’sir ko‘rsatadi.
  14. Sukut — tafakkur va his-tuyg‘ularni uyg‘unlashtiradi.
  15. Sukut — shoshma-shosharlikdan qalqon.
  16. Sukut — bahsda g‘alaba hamda ehtirom ramzi.
  17. Sukut — insonning ichki qudrati va zehnini boyitadi.
  18. Sukut — ortiqcha gapdan va xayoldan asraydi.
  19. Sukut — oila va jamiyatda barqarorlikka yordam.
  20. Sukut — hayotdagi sinovlardan omon qolish kaliti.
  21. Sukut — har daqiqada hikmat va ma’no uyg‘otadi.
  22. Sukut — yuksak xulosa.
  23. Sukut — insonning eng oddiy, eng qimmat xislati.
  24. Sukut — insonni inson qiladigan sifatlardan biri.
  25. Sukut — har bir so‘zning qiymatini ko‘rsatadi.
  26. Sukut — qalbga olib boruvchi yo‘l.
  27. Sukut — insofning hamrohi.
  28. Sukut — haqiqiy donolik va baxt belgisi.
  29. Sukut — donolik qasrining eshigi.
  30. Aql ravshan bo‘ladi. Ortiqcha gapdan qochgan insonning fikri tozalanadi, aqli yig‘iladi.
  31. Qalb xotirjam bo‘ladi. Sukut insonni ichki tinchlikka olib boradi, asablarni tinchlantiradi.
  32. Xatolar kamayadi. Ko‘p gapda ko‘p xato bo‘ladi. Kam gapirgan odam kam adashadi.
  33. Hikmat eshitishga yordam beradi. Sukut qilgan inson yaxshi eshitadi, yaxshi eshitgan odam esa yaxshi anglaydi.
  34. Odob va kamtarlik belgisi. Sukut ‒ aql, odob, vazminlik va kamtarlikning alomati.
  35. Munosabatlarni yaxshilaydi. Sukut ayrim hollarda nizolarni oldini oladi, ehtiromni oshiradi.
  36. Gunohdan asraydi. Til gunohlarining ko‘pi ortiqcha va befoyda gapdan keladi. Sukut esa uni to‘sadi.
  37. Diqqatni oshiradi. Kam gapirgan inson ko‘proq kuzatadi ‒ natijada fikrlash tezligi ortadi.
  38. Ruhiy quvvatni tiklaydi. Sukut qalbdagi “ortiqcha yuk”ni tashlab, insonni yengillashtiradi.
  39. Kim “Muhammad sallallohu alayhi vasallamga ummatman, U Zotga ergashaman, U Zotdan o‘rnak olaman”, desa, hech ham talashib-tortishuvchi bo‘lmasin!
  40. So‘zga qiymat beradi. Kam gapirgan odamning har bir so‘zi ta’sirli va qabul qilinadi.
  41. Sukut — hikmat manbai.
  42. Sukut — qalbga orom, aqlga nur, tilga tarbiya.
  43. Sukut — nur, tozalik va baraka manbai.
  44. Sukut — oilada baraka.
  45. Sukut — insonning eng buyuk tarbiyachisi va donolikka yetaklovchi yo‘ldir.

 

 

 

DONOLAR tavsiyalari:

 

  1. Gapirishdan oldin o‘ylanmoq darkor.
  2. His-tuyg‘ular kuchli bo‘lsa ham sabr bilan sukut saqlash — aqlli insonning yo‘li.
  3. Muhim muloqotlarda avvalo tinglash, keyin so‘zlash — oltin qoida.
  4. Bahs va ziddiyatlarda so‘z ortiq bo‘lmasin, sukut bilan hal qilishga harakat qilish lozim.
  5. Kim “Muhammad sallallohu alayhi vasallamga ummatman, U Zotga ergashaman, U Zotdan o‘rnak olaman”, desa, hech ham talashib-tortishuvchi bo‘lmasin!
  6. Har kuni bir lahza sukut — ruh va aql uchun mashq bo‘ladi.
  7. Sukut — insonni inson qiladigan sifatlardan biri.
  8. Sukut — insonning eng oddiy, eng qimmat xislati.
  9. Sukut — kichiklikda ulug‘lik.
  10. Sukut — qalbga olib boruvchi yo‘l.
  11. Sukut — hayotdagi sinovlardan omon qolish kaliti.
  12. Sukutni o‘z vaqtida, o‘z paytida, o‘z o‘rnida va o‘z me’yorida qo‘llashlik — hikmat, aql va haqiqiy donolik belgisidir.

 

Mehribon Parvardigorimiz o‘zlarimizni ham, farzand-zurriyotlarimizni ham O‘zi buyurgan, Janobi Payg‘ambarimiz sallallohu alayhi vasallam tavsiya etgan, o‘tmishda o‘tganlarimizning ruhlari shod bo‘ladigan, xalqimiz xursand bo‘ladigan, ota-onalarimiz rozi bo‘ladigan yo‘llardan yurishimizni nasib etsin!

 

Ibrohimjon domla Inomov.

 

Maqolalar