Sayt test holatida ishlamoqda!
05 Fevral, 2026   |   17 Sha`bon, 1447

Toshkent shahri
Tong
06:10
Quyosh
07:30
Peshin
12:42
Asr
16:02
Shom
17:48
Xufton
19:02
Bismillah
05 Fevral, 2026, 17 Sha`bon, 1447
Maqolalar

Dinlarda zinoga munosabat

21.11.2024   8785   4 min.
Dinlarda zinoga munosabat

Bismillahir Rohmanir Rohiym.
Alloh taologa bitmas-tuganmas hamdu sanolar bo‘lsin.
Payg‘ambarimizga mukammal va batamom salavotu durudlar bo‘lsin.

Zino nihoyatda og‘ir gunohdir. Barcha samoviy shariatlar bu gunohning yomonligi va og‘irligiga ittifoq qilgan. Yahudiy, Nasroniy va Islom shariatining ta’limoti bu borada ochiq-oydindir. Quyida ularning xulosasi taqdim qilinadi.

Yahudiy dinida zinoning yomonligi va uning jazosi

Yahudiy shariatida zinoning hukmi haromdir va uni nihoyatda og‘ir jinoyat deb qaror qilingan. Zino eng nopok va iflos qiluvchi amal deb tasdiqlangan. Tavrotda Allohning azobi zinokorlarga bo‘lishi aytilgan.

Alloh taolo juda ko‘p ummatlar va qavmlarni zinoga mubtalo bo‘lganlarida halok qilgan. Alloh taoloning Bani Isroilga, zino qilmanglar, yo‘qsa, sizlarni halok etib, barbod qilamiz, degan amri bor edi. Yahudiy shariatida zinoga og‘ir jazolari tayin qilingan. Tavrot hukmiga ko‘ra zinokorga qatl, toshbo‘ron va yoqib yuborish jazolari tayin etilgan. Zinoning yomonligi nazarda tutilib, nafaqat zino harom deb aytilgan, balki, uning sabab va vositalaridan ham qaytarilgandir. Shunga ko‘ra, badnazarlik, begona ayollar bilan hamsuhbat bo‘lish va hokazo ishlar man etilgan.


Nasroniy dinida zinoga munosabat

Nasroniy dinida ham zino gunohi kabiradir. Injilning juda ko‘p o‘rinlarida bu jinoyatdan qaytarilgan.

Insonlarga qilingan o‘n muhim vasiyatdan biri zino qilmaslik bo‘lgan. Unda zino Allohning g‘azabiga sabab bo‘ladi deyilgan. Nafaqat zinoning o‘zi, balki uning yo‘llari va sabablaridan ham voz kechish ta’kidlangan. Zinokorlar ila aloqa o‘rnatishlikdan qaytarilgan. Nasroniy dini ta’limotida bu mavzuga batafsil va jiddiy e’tibor qilingan.


Islom dinida zinoga munosabat

Dinimizda zino qat’iy harom deb aytilgan. Qur’on va hadis dalillarida zinoning shar’iy va aqliy yomonliklari oshkora bayon qilingan. Masalan, aroq (xamr) ba’zi maslahat (foyda)lar sababidan turli xil bosqichlarda harom qilingan. Lekin zinoni avval-boshdanoq, hech qanday rioyasiz, qat’iy va ochiq tarzda harom, behayolik, yo‘ldan chiqish va yomonlik deb hukm qilingandir. Isro surasining 23-oyatida avval zinodan, undan keyin nohaq qatl etishdan qaytarilgan. Bu tartibning hikmatini bayon qilar ekan. Imom Roziy rahmatullohi alayh shunday yozganlar: «Kufrdan keyin eng katta gunoh nohaq qatldir. Keyin zinodir. Lekin shunga qaramasdan, bu oyatda zinoning zikri qatldan avval keldi. Hikmati shuki, qaysi jamiyatda zino eshiklari ochilsa, unda qatl va talon-toroj keng tus oladi. Zino tufayli qotillik ochiq va oson bo‘ladi. Shuning uchun zino qatldan oldin zikr qilingan» («At-tafsirul kabiyr», 2/199).

Dinimizga ko‘ra, zino shunchalar yomonki, bu ishni qilgan odam iymon nuri va lazzatidan mahrum deb hukm qilingan. Uning duolari maqbul bo‘lmasligi aytilgan. Zino natijasida paydo bo‘ladigan ijtimoiy va shaxsiy musibatlar hamda mushkulliklarni zikr qilish bilan bu gunohning naqadar qabihligi ochiq- oydin ko‘rsatib berilgan.

Erkaklar zimmasiga oilasining obro‘yini saqlash yuklatilgandir. Iffat muhofazasi uchun hatto jon fido etishga ijozat berilgan va unga shahidlik maqomi va’da qilingandir. Oilasining sha’nini rashk qilmaydiganlar esa, dayus va gunohkor sanalgan.

Shuningdek, ayollarning zimmasiga farjlarini qat’iy muhofaza qilish yuklangan.

Jamiyatni zino balosidan saqlash uchun har bir erkak va ayolning zimmasiga aniqlamasdan turib birovni buzuqlikda ayblamaslik, tuhmat qilmaslik amri yuklangan. Tuhmat qilib, isbot taqdim eta olmaydiganlarga qattiq jazo tayinlangan. Shuningdek, zinoning barcha holatlari, ko‘rinishlari, omil va sabablaridan hamda unga bog‘liq har qanday katta-kichik ishlardan nihoyatda qattiq va ochiq-oydin qaytarilgan. Maqsad shuki, jamiyat zinodan butkul pok va omonda bo‘lsin.

Yuqoridagi tafsilotlardan anglash mumkinki, zino juda halokatli, xatarli va og‘ir jinoyat ekan. Uning zararlari ko‘pligidan barchasini bayon qilishning imkoni yo‘q.

Aslida, zinoning zarar doirasi nihoyatda kengdir. U zararlar oxirat va barzax olamigacha ham yetib boradi. Insonning jasadidan oshib o‘tib, qalbi, botini va ruhiga, dini, axloq-odobi va siyratiga ta’sir qiladi. Oila va jamiyatlarni buzadi. Dunyolarni alg‘ov-dalg‘ov qiladi.

«Badnazarlik va zinodan saqlanish» kitobi asosida tayyorlandi

MAQOLA
Boshqa maqolalar
Maqolalar

Alloh Rasululloh ﷺni tavakkul qilishga buyurdi

04.02.2026   2020   5 min.
Alloh Rasululloh ﷺni tavakkul qilishga buyurdi

Bismillahir Rohmanir Rohiym

QUR’ONI KARIMDA TAVAKKUL QILISHNING FAZLI

Qur’oni karimni tavakkul qilishga undashi, uning ahlini madh etishi hamda dunyo va oxiratda foydasi, fazlini bayon qilishi xayratlanarli narsa emas.

 

ALLOH TAOLO RASULULLOH SOLLALLOHU ALAYHI VASALLAMNI TAVAKKUL QILISHGA BUYURDI

Alloh taolo Rasululloh sollallohu alayhi vasallamga tavakkul qilishga Qur’oni karimning to‘qqiz oyatida buyurgan.

Makkiy oyatlarda:

  1. Va barhayot, o‘lmaydigan Zotga tavakkul qil hamda Uni hamdu sano ila poklab yod et[1].
  2. Bas, Unga ibodat qil va Ungagina tavakkul qil[2].
  3. Va aziz va mehribon zotga tavakkul qil. Seni qoim bo‘lganingda ko‘radigan. Va sajda qilguvchilar ichida harakatlanishingni (ko‘radigan) zotga. Albatta, Uning O‘zi o‘ta eshitguvchi va o‘ta bilguvchi zotdir[3].
  4. Bas, sen Allohga tavakkul qil. Albatta, sen ochiq-oydin haqdadirsan.[4]

 

Madaniy oyatlarda:

5. Bas, ularni afv et. Ularga istig‘for ayt va ular bilan ishlarda mashvarat qil. Azmu qaror qilganingdan so‘ng Allohga tavakkul qil. Albatta, Alloh tavakkul qiluvchilarni sevadir.[5]

6. Ular, itoat, derlar. Huzuringdan chiqqach esa, bir toifalari aytganingdan boshqaga xufyona til biriktiradilar. Alloh xufyona til biriktirgan narsalarini yozib qo‘yadi. Bas, ulardan yuz o‘gir va Allohga tavakkul qil. Vakillikka Allohning O‘zi kifoya qilur.[6]

7. Agar ular tinchlikka moyil bo‘lsalar, sen ham moyil bo‘l. Va Allohga tavakkul qil. Albatta, U eshitguvchi va bilguvchi zotdir.[7]

8. Va faqat Allohga tavakkul qil. Vakillikka Alloh kofiydir.[8]

9. Kofir va munofiqlarga itoat etma. Ularning ozorlariga parvo qilma. Allohga tavakkul qil. Vakil bo‘lishga Allohning O‘zi kifoyadir[9].

Shuningdek, Rasuli akram sollallohu alayhi vasallamning tavakkul qilishlariga farmon “vakil tut” ko‘rinishida ham kelgan:

﴿رَبُّ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ فَاتَّخِذْهُ وَكِيلًا﴾

U mashriqu mag‘ribning Robbisidir. Undan o‘zga ibodatga sazovor iloh yo‘q. Bas, Uni o‘zingga vakil tut[10].

Qur’ondagi ushbu oyatlar ne’mat egalarini kazzoblarga yo‘liqqanda Allohga tavakkul qilish bilan yordam so‘rashga, aytgan so‘zlariga sabr qilishga va ularni go‘zal tark qilishga undaydi.

Alloh taolo Rasuli akram sollallohu alayhi vasallamga tavakkul qilishlarini e’lon qilishga ham bir necha marta buyurgan:

﴿فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُلْ حَسْبِيَ اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَهُوَ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِيمِ﴾

«Bas, yuz o‘girib ketsalar, sen: Menga Allohning O‘zi yetarli. Undan o‘zga ibodatga sazovor zot yo‘q, Unga tavakkul qildim, U ulug‘ arshning Robbisidir, degin»[11].

Ma’lumki, Rasuli akram sollallohu alayhi vasallamga buyurilgan ushbu ishlarning hammasi mukallaf (voyaga yetgan, aqli raso) bo‘lgan ummatning barchasiga ta’luqlidir. Biz buni faqatgina xos insonlarga demaymiz, xuddiki:

﴿وَأَقِمِ الصَّلَاةَ طَرَفَيِ النَّهَارِ وَزُلَفًا مِنَ اللَّيْلِ إِنَّ الْحَسَنَاتِ يُذْهِبْنَ السَّيِّئَاتِ ذَلِكَ ذِكْرَى لِلذَّاكِرِينَ﴾

Kunduzning ikki tarafida va kechaning bir bo‘lagida namozni to‘kis ado qil! Albatta, yaxshiliklar yomonliklarni ketkazadi. Bu esa, eslovchilarga eslatmadir”[12] oyatini xos insonlarga demaganimizdek. Rasuli akram sollallohu alayhi vasallamga buyurilgan tavakkul barcha ummat uchundir.


Yusuf Qarazoviy rahimahullohning
"Tavakkul" kitoblaridan


[1] Furqon surasi, 58-oyat.
[2] Hud surasi, 123-oyat.
[3] Shu’aro surasi, 217-220-oyat.lar.
[4] Naml surasi, 79-oyat.
[5] Oli-Imron surasi, 159-oyat.
[6] Niso surasi, 81-oyat.
[7] Anfol surasi, 61-oyat.
[8] Ahzob surasi, 3-oyat.
[9] Axzob surasi, 48-oyat.
[10] Muzzammil surasi, 9-oyat.
[11] Tavba surasi, 129-oyat.
[12] Hud surasi, 114-oyat.

Maqolalar