04 Феврал, 2026, 16 Шаъбон, 1447
04 Феврал, 2026, 16 Шаъбон, 1447
ОЗ-ОЗ ЎРГАНИБ ДОНО БЎЛУР...
* * *
Заҳируддин Муҳаммад Бобур хазиналари
* * *
МУБАЙЯН ВА НАСРИЙ БАЁНИ
* * *
ИЙМОН-ЭЪТИҚОД КИТОБИ
* * *
НАЗМ
Даража жаннат ичрадур секкиз,
Тенгри гар лутф қилса, еткайсиз.
Тенгри жаннатқа кимниким тергай,
Амалиға яраша ер бергай.
Анда ҳуру қусуру ғилмондур,
Неча лаззатки, ақл ҳайрондур.
Ҳар фароғатки эл хаёл этар,
Андин ортиқ биҳишт элига етар.
Жовидон ерларида бўлғайлар,
Ғам била ғуссадин қутулғайлар.
Барчадин яхши лаззати дийдор,
Бизга қилғай насиб, ё Ғаффор!
НАСРИЙ БАЁН
Жаннат (ҳақлиги) баёни
Жаннат ичида саккизта даража бор, агар Аллоҳ лутфу карам қилса, унга етгайсизлар. Аллоҳ жаннат учун кимни танласа, унга амалига яраша (жаннатдан) жой беради. У ерда ҳурлар, қасрлар, ғилмонлар бор, яна ақл ҳайрон қоладиган неча лаззатлар бор.
Одамлар хаёл қилган ҳар неки фароғат – роҳат-ҳаловат бор бўлса, жаннат аҳлига ундан ортиқроғи тегади. (У мўъминлар) жаннат ерларида абадий қоладилар, ғам ва ғуссадан (мангу) қутуладилар.
Ҳаммасидан яхшиси Аллоҳнинг дийдори лаззатидир. Эй Ғаффор – мағфирати чексиз бўлмиш кечиримли Зот! Бизга ҳам у неъматни насиб айла!
ИЗОҲ. Аҳли суннат эътиқодига кўра, мўъминлар охиратда Аллоҳни кўрадилар, кофирлар кўрмайдилар (Байзовий). “Барчадин яхши лаззати дийдор” сатрига далил ушбу ояти карималардир:
Қиёмат сураси, 22-23-оятлар Маъноси: «Бир қанча юзлар у кун Раббилари (жамоли)га боқиб, ял-ял яшнаб тургувчидир».
Юнус сураси, 26-оят маъноси: «Яхшилик қилувчилар ва гўзал ҳаракат этувчилар учун янада гўзалроғи ва зиёдаси (Аллоҳнинг жамоли) бордир».
“Бу ояти каримадаги «зиёда» сўзи Аллоҳни (охиратда) кўз билан кўрмоқ деган маънода тафсир қилинган” (Муҳаммад Зоҳид Қўтқу ибн Иброҳим ал-Бурсавий: «Аҳли суннат вал-жамоат ақоиди», 1-китоб, с. 39).
Насрий баён ва шарҳ муаллифи:
Мирзо КЕНЖАБЕК.
Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм
Аллоҳ таоло бутун борлиқда Ўзининг борлигини исботловчи мўжизаларни яратган. Жамики мавжудот, жонзотлар, ўсимликлар Аллоҳнинг ягона Зот эканини исботлайди. Бу ҳақда чуқур фикрлаб, ўйлаб кўрсак кифоя.
Аллоҳ таоло доимо ақл эгалари учун Ўзининг борлигини исботловчи далилларни зоҳир қилган. Инсоният тараққиётга илдамлагани сари Аллоҳ таоло ҳам уларга бундай далилларни янада ёрқинроқ қила бошлади. Ҳар бир замон эгаларининг ақлига яраша муомала қилиш ҳам Аллоҳ таолонинг адолатли ва ҳикматли Зот эканини кўрсатади.
Аллоҳ таоло борлиқни Ўзининг борлигига энг биринчи далил қилиб кўрсатди. Оддий инсон ҳам ақлини озгина ишлатиб кўрса Аллоҳнинг ягоналигини англай олади.
Аллоҳ таолонинг борлигига бу дунёда моддий далиллардан ташқари, ақлий далиллар ҳам мавжуд. Аллоҳнинг борлигини исботловчи бирламчи восита ҳам аслида ақл бўлади. Ақл туфайли Аллоҳнинг борлигини исботлай оламиз ва бунга борлиқда етарлича далиллар бор.
Шундай бўлсада ақлнинг ўзи бизга барча ҳақиқатларни очиб бера олмайди. Яъни, ақл билан ягона Яратувчи Зот борлигини англай оламиз. Бироқ ўша Яратувчи Зот биздан талаб қилган нарсани ва вазифамиз нимадан иборат эканини ақлимиз орқали топа олмаймиз. Қандай ибодат қилишни, нималар қилиш керак ва нималар қилмаслигимиз лозим, жазо ёки мукофотларни фақатгина ақл билан идрок этиб бўлмайди. Айни шу сабабдан Яратган Зот башариятга Ўз элчилари, яъни пайғамбарларини юборди.
Нима учун яратилдик? Бу борлиқ нега яратилган? Шу каби саволларнинг барчасига пайғамбарлар алайҳимуссалом жавоб берадилар. Ушбу саволларга ақлимизни қанча ишлатиб кўрмайлик бирор жавоб топишимиз мушкул.
Башарият пайдо бўлиши билан уларни Яратган Зот буйруқларидан огоҳ этиш учун пайғамбарларини ҳам юборди. Пайғамбарлар одамларга турли мўжизаларни, ақлбовар қилмас ҳодисаларни кўрсатиб, инсонларни ўзларига эргашишга даъват этдилар. Лекин биз бу китобимизда мўжизалар ҳақида гапирмоқчи эмасмиз. Ушбу китобимизда фақатгина ақлий далилларни ўрганамиз. Яъни бизнинг оламимиздан бошқа олам ҳам бор эканини исботловчи ақлий далилларни ўрганиб чиқамиз.
Шайх Муҳаммад Мутавалли Шаъровий раҳимаҳуллоҳнинг
"Аллоҳнинг борлигига ақлий далиллар" китобидан
Иймон 
Намоз 
Рўза 
Закот 
Ҳаж 
Қуръон 
Ислом сабоқлари 
Aлоқа 