ОЗ-ОЗ ЎРГАНИБ ДОНО БЎЛУР...
* * *
Заҳируддин Муҳаммад Бобур хазиналари
* * *
МУБАЙЯН ВА НАСРИЙ БАЁНИ
* * *
ИЙМОН-ЭЪТИҚОД КИТОБИ
* * *
НАЗМ
Яна билгилки, Ҳавзи Кавсардур,
Анда юлдузча зарфлар бордур.
Пулдин ўтиб, бу суда турғайлар,
Халқни бу суға чўмурғайлар.
То юйулғай томуғ ғуборидин,
Кўнгли тинғай бу лаҳза боридин.
Тинибон кўнгли, борғай учмоққа,
Юз туман шукрлар дегай Ҳаққа.
НАСРИЙ БАЁН
Ҳавзи кавсар ҳақлиги баёни
Яна билгинки, Ҳавзи Кавсар ҳақдир, унда юлдузларча қадаҳлар – сув идишлари бордир. Сирот кўпригидан ўтгандан кейин бу сув ёқасида турадилар. Халқни – инсонларни бу сувда чўмдирадилар. Токи дўзах ғуборлари ювилиб, шу лаҳза инсоннинг кўнгли барчасидан тинади – таскин топиб, хотиржам бўлади. Кўнгли тиниб – таскин-тасалли топиб, сўнг жаннатга киради, Ҳақ таъолога юз минг шукрлар айтади.
ИЗОҲ. Далил – Кавсар сураси, 1-оят маъноси: “(Эй Расулим!) Шубҳасизки, Биз сизга Кавсарни ато этдик”.
Ҳазрати Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам меърожда ўзларига охиратда ато этиладиган Кавсар анҳори кўрсатилганини айтганлар (Забидий, “Саҳиҳи Бухорий” шарҳи, XI, 1761-1762-ҳадислар).
Имом Бухорий (раҳматуллоҳи алайҳ), “Ал-Жомиъ ас-саҳиҳ” (“Саҳиҳи Бухорий)дан ҳадислар:
4964-ҳадис. Ҳазрати Анас розияллоҳу анҳу айтдилар: «Жаноб Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва саллам осмонга (меърожга) чиқарилганларидан кейин, бундай деб ҳикоя қилдилар: «Бир дарё (сув) олдига келдим. Унинг икки қирғоғи ичи ғовак марвариддан ишланган. Мен ҳазрат Жаброилдан: «Бу нима?» – деб сўраганимда, у киши: «Бу (Ҳавзи) Кавсар», – деб жавоб бердилар».
1196-ҳадис. Ҳазрати Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳу ривоят қиладилар: «Жаноб Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: «Менингг уйим билан минбарим ораси жаннат боғларидан бир боғдир! (Охиратда) минбарим Ҳавзи Кавсарим устида (ёқасида) бўлади», – дедилар».
1344-ҳадис. Ҳазрати Уқба ибн Омир ривоят қиладилар: «Бир куни Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам Уҳуд жангида шаҳид бўлганларга ўз ажали билан ўлган майитга ўқигандек жаноза ўқидилар. Сўнг, минбарга чиқиб: «Мен сизлардан аввал бориб (жаннатдан жой) тайёрлаб турувчиман ва мен сизларга (иймонларингиз ва яхши амалларингизга) гувоҳман. Аллоҳга қасамки, ҳозир мен Ҳавзи Кавсарни кўриб турибман, менга Ер хазиналарининг калитлари (ёки «Ер калитлари», – дедилар шекилли) топширилди. Аллоҳ ҳаққи, мен вафотимдан кейин сизлардан хотиржамман, фақат, мол-дунё кетидан қувмасангизлар, деб қўрқаман», – дедилар».
Насрий баён ва шарҳ муаллифи:
Мирзо КЕНЖАБЕК
#xabar #muftiy #misr #matbuot
Ўзбекистон мусулмонлари идораси раиси, муфтий Шайх Нуриддин Холиқназар ҳазратларининг сунъий интеллект ҳақидаги мақоласи Миср Араб Республикасидаги бир неча юз минглаб кузатувчиларга эга see.news (https://see.news/artificial-intelligence-between-technical-evolution-and-sharia-responsibility-a-contemporary-islamic-vision), darelhilal.com (https://darelhilal.com/News/3164420.aspx), aldiplomasy.com (https://www.aldiplomasy.com/en/?p=42807) ва safqa.news (https://www.safqa.news/137466) каби интернет нашрларида араб ва инглиз тилларида кенг ёритилиб, жамоатчилик эътиборини тортди.
Мақолада сунъий интеллект бугунги кунда иқтисод, таълим, тиббиёт, хавфсизлик ва давлат хизматларида улкан имкониятлар яратаётгани алоҳида таъкидланган. Замонавий технологиялар ақлли шаҳарлар қуриш, хизматлар сифатини ошириш ва жамият ривожига хизмат қилаётгани қайд этилган.
Шу билан бирга, Муфтий ҳазратлари тараққиёт билан бир қаторда инсоний қадриятлар ва диний меъёрлар устувор бўлиши лозимлигини уқтирган. Сунъий интеллект инсон ақлининг маҳсули экани, технология инсонни эмас, инсон технологияни бошқариши кераклигига эътибор қаратилган.
Мақолада сунъий интеллектни ҳаётга тўғри татбиқ этиш, уни назорат қилиш ва айниқса дин ва фатво билан боғлиқ нозик масалаларда эҳтиёткорлик зарурлиги таъкидланган. Фиқҳий манбаларга кўра, сунъий интеллект маълумот таҳлилида ёрдамчи бўлиши мумкин, аммо фатво бериш фақат малакали ва масъул фақиҳлар зиммасида экани очиқ баён этилган.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси
Матбуот хизмати