Сайт тест ҳолатида ишламоқда!
03 Феврал, 2026   |   15 Шаъбон, 1447

Тошкент шаҳри
Бомдод
06:12
Қуёш
07:33
Пешин
12:42
Аср
16:00
Шом
17:46
Хуфтон
19:00
Bismillah
03 Феврал, 2026, 15 Шаъбон, 1447

Бу ҳақида ўн тўрт асрдан бери айтиб келинади

17.03.2020   7004   2 min.
Бу ҳақида ўн тўрт асрдан бери айтиб келинади

Бу ҳақида ўн тўрт асрдан бери айтиб келинади

 

Бугунги кунда дунё бўйлаб коронавирус тарқалиши муносабати билан соғлиқни сақлаш вазирлиги томонидан вирус тарқалишининг олдини олиш бўйича турли кўрсатмалар келмоқда. Энг кўп таъкидланаётган чоралардан бири “Аксириш чоғида оғизни қўл ёки салфетка билан тўсиш” экани эслатилмоқда.

Буни қарангки, аксириш чоғида оғизни қўл ёки бирор нарса билан тўсиш ҳақида севикли Пайғамбаримиз Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг кўрсатмалари келган бўлиб, у зот соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ўзлари ушбу кўрсатмаларига амал қилиб, бизга ибрат бўлганлар.

Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳу ривоят қилади: “Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам агар акса урсалар, оғизларига қўлларини ёки кийимларининг бир учини қўярдилар ва овозларини пасайтирардилар ёки беркитардилар” Абу Довуд ва Имом Термизий ривояти.

Ушбу ҳадисда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг аксирганда бажарадиган одоблари зикр қилинмоқда. У зот соллаллоҳу алайҳи васаллам акса урсалар қўллари ёки кийимларининг бир учи билан оғизларини тўсиб, овозларини пасайтирар эканлар.

Киши аксирганда оғзидан таом қолдиқлари, сўлак ва ҳоказо нарсалар ташқарига отилиши, яқинроқда турган кишига тегиши мумкин. Суҳбатдошингиз аксириб, қўли билан оғзини беркитмаганда, ундан учиб чиққан сўлакнинг сизга тегишини тасаввур қилиб кўринг. Қўлни қўйиш ёки бирор нарса билан беркитиш орқали ўша ноқулай ҳолатнинг олди олинади.

Агар аксираётган киши бирор касалликка, жумладан, грипп, коронавирусга чалинган бўлса, аксириш орқали турли зарарли вируслар атрофга учиши, суҳбатдошга етиб бориши, касаллик кенг тарқалишига боис бўлиши мумкин. Қўлни қўйиш ана шу тарқалишнинг олдини олади.

Инсон бехосдан аксирганда овози баландлаб кетади. Бундай кескин ва баланд овоз атрофдагиларни чўчитиб юбориши, кексалар, ҳомиладор аёллар ва ёш болаларнинг қаттиқ қўрқиб кетишига олиб келиши мумкин. Бордию ўша жойда кимдир ухлаётган бўлса, унинг чўчиб уйғониши ва бошқа ҳолатлар кузатилиш мумкин. Овозни пасайтириш орқали эса одамлар чўчиб кетишининг ҳамда  аксирувчининг оғиз бўшлиғидаги баъзи аъзолари шикастланишининг олди олинади. 

Биргина набавий кўрсатмада шунча фойда, одоб бор. Саломатликни сақлаш, турли ҳолатлар келиб чиқишининг олдини олиш учун ушбу суннатга амал қилишимиз лозим.

Олимлар, мутахассислар, шифокорлар бугун инсониятга касалликлардан сақланиш чораси сифатида эълон қилаётган кўрсатмалар бундан ўн тўрт аср олдин Ислом динида айтиб қўйилган ва унга амал қилиб келинмоқда.

Аллоҳ таоло барчамизни Ўзининг ҳидоятидан айирмасин ва хотимамизни чиройли қилсин!

 

Нозимжон Ҳошимжон тайёрлади

 

 

Мақолалар
Бошқа мақолалар
Мақолалар

Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламни нима учун севамиз? - 1 далил

03.02.2026   351   3 min.
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламни нима учун севамиз? - 1 далил

Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм

Инсон шундай яратилганки, у бошқаларнинг табиати, камоли ва жамолидан таъсирланиб, уларга муҳаббат қўяди, уларни севади. Аллоҳ таоло Набийи карийм соллаллоҳу алайҳи ва салламга энг олий камолотларни ато қилган. Шунинг учун ҳар бир мўмин киши ўзининг суюкли пайғамбари Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламни сохталикларсиз, чин дилдан севади, муҳаббат қўяди. Қуйида у зотни севишимизнинг сабаблари келтирилади.

 

1. У ЗОТ – АЛЛОҲ ТАОЛОНИНГ МАҲБУБИДИР

Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламни севишимизнинг энг биринчи ва асосий сабаби шуки, У зот Аллоҳ таолонинг маҳбуби (суюклиси)дирлар. Бутун оламларнинг Робби Аллоҳ таоло у зотни севар экан, биз уммат нима учун севмайлик? Қуръони карим у зотнинг камоллари ва жамолларига энг катта гувоҳдир.

Қуръони каримнинг амалий тафсири – Набийимиз соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг ҳаётларидир. Қуръони каримнинг илмий ажойиботлари тугамаганидек, сийрати набавийянинг ҳам амалий ажойиботлари тугамайди.

Бу муборак зотга муҳаббат қилиш – туғма ва табиий ҳолатдир. Аллоҳ таоло Ўз маҳбуби Набий соллаллоҳу алайҳи ва салламга жуда кўплаб иззат-икром ва қадр-қиммат кўрсатди. Қуръони каримнинг бир неча ўринларида улар очиқ-ойдин келтирилган. Қуйида ана шу далилларни санаб ўтамиз.

 

БИРИНЧИ ДАЛИЛ

Алллоҳ таоло Қуръони каримда бир неча ўринда Ўзининг набийлари билан бўлиб ўтган суҳбатини келтириб, уларга ўз исми билан хитоб қилади:

يَا آدَمُ – «Эй Одам» (Аъроф сураси, 19-оят).

يَا نُوحُ – «Эй Нуҳ» (Ҳуд сураси, 46-оят).

يا زَكَرِيَّا – «Эй Закариё» (Марям сураси, 7-оят).

يَا اِبْرَاهِيْمُ – «Эй Иброҳим» (Соффаат сураси, 104-оят).

يَا دَاوُودَ – «Эй Довуд» (Сод сураси, 26-оят).

يَا عِيْسَى – «Эй Ийсо» (Оли Имрон сураси, 55-оят).

يَا مُوسَى – «Эй Мусо» (Тоҳа сураси, 17-оят).


Лекин Ўз маҳбубига ҳеч қачон у зотнинг исми билан мурожаат этмади, балки қуйидаги лафзлар билан хитоб қилди:

يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ – «Эй Набий» (Аҳзоб сураси, 1-оят).

يَا أَيُّهَا الرَّسُوْلُ – «Эй Расул» (Моида сураси, 67-оят).

يَا أَيُّهَا الْمُزَمِّلُ - «Эй ўраниб ётган» (Муззаммил сураси, 1-оят).

يَا أَيُّهَا الْمُدَثِّرُ – «Эй бурканиб ётган» (Муддассир сураси, 1-оят).

Маълумки, шарқда фарзандлар отани, шогирдлар устозни, аёллар эса эрни исми билан чақирмайдилар. Ўзимиздан ёш жиҳатдан катта бўлган кишиларни ҳам ҳурмат юзасидан исмини тилга олиб чақирмаймиз. Бундан шу нарса ойдинлашадики, Аллоҳ таоло Ўз маҳбубини ниҳоятда икром билан эъзозлайди, уни севади.

Аллоҳ таоло бундай марҳамат қилади:

﴿اِنَّ أَوْلَى النَّاسِ بِاِبْرَهِيْمَ لَلَّذِيْنَ اتَّبَعُوْهُ وَهَذَ النَّبِيُ﴾

«Одамларнинг Иброҳимга ҳақлироғи – унга эргашганлардир ва мана бу Набийдир» (Оли Имрон сураси, 68-оят).

Бу оятда Аллоҳ таоло Иброҳим алайҳиссаломнинг зотий исмларини келтирди, лекин Набий соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг зотий исмлари ўрнига «Набий» лафзини келтириб, у зотга муҳаббатини ифода этди. Аллома Саховий раҳматуллоҳи алайҳ бу оятни мана шу мазмунда шарҳлаганлар.

"Илоҳий Расул" китобидан
Нодир Одинаев таржимаси

Мақолалар