Бу қиш отамга жуда оғир келди. Оддийгина шамоллашни ҳам кўтара олмай, икки ой тўшакда ётди, дори-дармонларнинг кети узилмади. Аслида касаллик туфайли эмас, икки дўсти, яқин жўраларидан айрилгани оғир келди. Тенгдошларининг бирин-кетин қишлоқни ҳам, бу оламни ҳам тарк этаётгани уларни чўчитяпти. Ахир ҳар бир инсон ҳаётида фарзандлари қатори дўсту-оғайниларининг ҳам ўрни бор.
Қиш бўйи Қўқонга тез-тез отамни кўргани бориб турдим. Бораману тезда ортимга қайтаман. Бирор кун ётиб қол, дейишига кўнмайман. Болаларим, рўзғоримни кўзим қиймайди. Аммо ичимда виждон азоби бор. Отам, мен олиб борган нарсаларга муҳтожми? Ичса, бир қошиқ овқат ичади, қорни тўяди. Нега, отамдан вақтимни бунчалар қизғаняпман? Нега ишимни баҳона қиляпман? Укам парвариш қилаётган бўлса, унинг ўрни бўлак. Мен болаларимга она бўлсамда, дадам учун фарзандманку. Болаларимга вақт ҳам, муаммоларини ечиш учун имкон ҳам топяпманку. Бир пайтлар отам ҳам худди мендек оиласига фидойилик қилганку. Ахир, ота-онага қараш, ғамхўрлик қилиш, фақат ўғилнинг вазифаси эмаску. Қизлар ҳам бирдек масъулку!
Хуллас, шу каби саволлар мени ўйлантириб қўйди. Рамазон ойининг кириб келиши эса мени яна қишлоғим сари етаклади. Ота-онамни бу йилги Рамазон ойини биз билан ўтказишга кўндирдим. Улар келгач, хонадонимга янада файз кирди, худдики, баракам кўпайгандек. Эрталаб саҳарлигу, ифторликда уйимда дуогўйларим борлиги сабаб, руҳим анчайин тетик. Рамазон ойи ўзаро бирдамлик, меҳрибонлик кўрсатиладиган, инсонлар бир-бирлари ҳақида қайғуриб, хато-камчиликларини кечирадиган ой эканига иймон келтирдим.
Ўтган куни ишга келаётиб, имконияти чекланган бир танишим билан бироз суҳбатлашиб қолдим. Онахоннинг қувончини кўриб, кўнглим кўтарилди. Маҳалладошларидан бири иккинчи курсда ўқиётган ўғлининг икки йиллик шартнома пулини тўлаб берибди. Яна бир танишим эса тўнғич ўғли бева қолган опасига уч хонали уй совға қилгани, қизи ва неваралари янги уйга кўчиб ўтганини айтиб, хурсандчилигига шерик қилди.
Бу воқеаларни эшитиб, Рамазон ойи хайрли ишларда ҳамкорлик қилинадиган, мусулмонлар бир-бирини қўллайдиган ой эканига яна бир карра амин бўлдим. Бу ойда қариялар зиёрат қилиниб, беморлардан хабар олиниб, муҳтожларга ёрдам берилади.
Бошига мусибат тушган инсонлардан кўнгил сўралади.
Пайғамбаримиз саллаллоҳу алайҳи васаллам Рамазонни васф этиб, шундай марҳамат қиладилар: «Бу сабр ойи, унинг мукофоти эса – жаннатдир». Бу муборак ойда мусулмонларга Аллоҳ розилиги учун мислсиз имкониятлар ва баракотлар берилади. Шундай экан, Рамазон ойи мукофотидан бебаҳра қолмайлик.
Нигора Раҳмонова, ЎзА
Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм
Савол: Умрага борганда бир ҳолатга гувоҳ бўлдим. Мадинада ҳам, Маккаи мукаррамада, тавоф ва саъйларда ҳам айрим эр-хотинлар қўлларини ушлаб юришибди. Улар орасида ёши катталар ҳам, ёшлар ҳам бор. Бу нарса эҳромга таъсир қилмайдими?
Жавоб: Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм. Эҳромдаги эр ва хотин жинсий яқинлик ва унга олиб борувчи амаллардан сақланиши лозим. Бу ҳукм ояти карима ва ҳадиси шарифларга асосланган. Аммо эҳромдан ташқари вақтда рухсат берилади.
Саволда айтилгандек, эр ва хотин бир-бирларини қўлларини ушлаб юришгани кузатилади. Чунки у ерларда тумонат одам тўплангани учун бир-бирини йўқотиб қўйишдан қўрқишади ва шу боис қўлларини ушлаб олишади. Лекин бундай нарсаларга ҳожат бўлмай, қўл ушлашиб юриш яхши эмас.
Чунки муқаддас маконларга сайру саёҳатга, томоша қилишга борилмайди, балки тавба-тазарру ва Аллоҳ таолога янада қурбат ҳосил қилиш, улкан ажру-савобларга эришиш мақсадида борилади. Зиёратга отланиб турган инсон асосий мақсадни унутиб қўймаслик лозим.
Эҳромдалик вақтида бунга аҳамиятли бўлиш лозим. Чунки агар эр ва хотин эҳромда бир-бирларининг қўлларини ушлаганда шаҳват, жинсий яқинликка мойиллик пайдо бўлса, жонлиқ сўйиш лозим бўлади. Шаҳватсиз ушласа, жарима бўлмайди.
Уламолар мазкур масалага бир қанча ҳадислар ва ояти каримани далил қилганлар. Аллоҳ таолонинг: “Ҳаж маълум ойлардир. Кимки уларда ўзига ҳажни фарз қилса, ҳажда шаҳвоний нарсалар, фисқ ва жанжал йўқдир”, сўзидаги “шаҳвоний нарсалар” деб таржима қилинган сўз оятда “рафас” деб айтилган. Бу сўзнинг баъзи тафсирларида жинсий яқинлик ва ушлаш ва ўпиш каби унга олиб борувчи ишлар дейилган. Валлоҳу аълам.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси
Фатво маркази.