(Davomi, 1-qism, 2-qism, 3-qism)
Shavkat Mirziyoev prezidentlik lavozimida ish boshlaganlaridan keyin mo'min-musulmonlarning iymon e'tiqodlariga kattagina e'tibor va erkinlik berildi. Yurtboshimizning Samarqand viloyatiga qilgan tashriflari chog'i “Madaniyat va ma'rifat” telekanali orqali diniy-ma'rif yo'nalishda bir qator ko'rsatuvlar tayyorlash haqida topshiriq bergan ekanlar. Shu yig'ilishda qatnashgan muftiy hazrat ertasi kuni meni chaqirib: “Prezidentimiz shunaqa topshiriq berdilar, ijrosini ta'minlashimiz kerak”, – dedilar. Zudlik bilan ko'rsatuvlar loyihasini tayyorlashni buyurdilar. O'sha paytda idora kotibiyati boshlig'i Ulug'bek Sultonov edi. Mubashshir Ahmad domla esa matbuot bo'limida ishlardi. Loyiha ularga ma'qul keldi. To'rtta ko'rsatuv loyihasi tayyor bo'ldi: "Oltin silsila", "Qur'oni karimni o'rganamiz", "Bitiklar mutolaasi" va "So'ragan edingiz".
Loyiha hujjatlari bilan hazratning huzuriga kirdik. Loyihalarni tushuntirib, asosiy ish televideniye rahbariyatidan rozilik olish va dekoratsiya masalasida ko'mak so'rash lozimligini aytdik. Hazrat xursand bo'lib, shu kabi xayrli ishlar uchun barcha imkoniyatlarini ishga solishlarini bildirdi. Ulug'bekka TV rahbariyatiga xat tayyorlash topshirig'ini berdilar. Unda ko'rsatuvlarni tasvirga olish uchun maxsus pavil'onlar qurish va boshqa barcha tashkiliy ishlar sarf-xarajati diniy idora tomonidan qoplanishi ko'rsatib o'tilishi lozimligini ta'kidladilar. Ish boshqaruvchi Rustamga esa hozirdan dekoratsiya ishlarini boshlash kerakligini uqdirdilar. Mubashshir domlaga har bir ko'rsatuvning ishtirokchilari va boshlovchiligiga nomzodlar ro'yxatini tuzish va tasdiq uchun taqdim qilish vazifasini yukladilar. Mubashshir domla hazratning huzuridan chiqqanlaridan so'ng, xursand bo'lib: “Hazrat naqadar xolis odam-a?” – deb mamnun bo'lgan edi.
Diniy idora tomonidan barcha ishlar bajarildi. Kompaniya rahbariyati bu ishga rozilik berdi. To'rttala ko'rsatuv bir muddat efir yuzini ko'rdi. U yurtimiz aholisiga qanchalik ma'rifat tarqatgani, bilim bisotlarini boyitgani ayni haqiqat.
***
Prezidentimizning tashabbusi bilan diniy idora mamlakat miqyosida, Qur'oni karimni o'qish musobaqasini tashkillashtirdi. Tuman bosqichi g'olibi viloyat bosqichiga, viloyat bosqichi g'oliblari respublika final bosqichida o'z mahoratlarini sinovdan o'tkazishlari rejalashtirildi. Tashkiliy qo'mita, hakamlar hay'ati tashkil etildi. Barcha musobaqa bo'ladigan joylar aniqlanib, dizayn asosida dekoratsiyalar qurildi. Qorilarning ovozlarini sifatli yozish uchun barcha qulayliklar muhayyo qilindi. Ba'zi joylarda muxlislar uchun musobaqani bevosita onlayn tarzida kuzatish imkoniyati yaratildi.
Hullas, musobaqa ko'tarinki va chiroyli o'tishi uchun barcha zaruriyatlar qilinib, boshlash sanasi ham belgilandi. Shu asno kaminada bir fikr – musobaqani televideniye orqali namoyish qilish g'oyasi tug'ildi. Zotan, shu yo'l bilan biz bir talay maqsadga erishamiz. Birinchidan, Qur'on tilovatidan millionlab muxlislar bahramand bo'ladilar. Ikkinchidan, televideniyening reytingi oshadi. Uchinchidan, konstitutsiyamizda vijdon erkinligi haqidagi erkinliklarimiz amalda ekanini namoyish etamiz.
Shu kabi takliflarimni muftiy hazratga aytganimda, xursand bo'lib, qilinishi kerak bo'lgan ishlar kimlarga bog'liqligini va qaysi telekanalda uzatsak, yaxshi bo'lishini so'radilar. "Madaniyat va ma'rifat" telekanalining ruhiyati musobaqaga tushishi va bu sohani tushungan malakali kadrlar borligini aytdim. Ertasi kuni tegishli joylardan ruxsat bo'lganini va ishni hozirdan boshlayverishim mumkinligini aytib, duo berdilar. Televideniye rahbariyati "Madaniyat va ma'rifat" telekanalida har kuni yigirma besh daqiqalik efir ajratdi va uni to'ldirish, sifati bo'yicha javobgarlikni bo'ynimga qo'ydi. Sharafli, savobli ayni paytda mas'uliyatli ish edi bu. Shuning uchun shaxsiy montaj stolimni ham TVga ko'chirdim, harna-da! Ibrohim degan namozxon, Qur'oni karimning tilovat qilinishini xush ko'radigan ukamiz bilan qorilarimiz tomonidan o'qilgan tilovatlarni efirga berishni boshladik.
Har kuni 6–7 soatlik material olardik. Uni eshitib, efirga loyiqlarni yana bir bor ko'rib, hakamlar tuzatgan joylarini to'g'rilab, Qur'oni karimga qarab, to'g'riligiga ishonch bo'lgandan so'ng efirga berardik. Tushunarsiz hollarda mashhurroq qorilardan so'rardik. Chunki bu jarayonni ahli ilmlar, ko'plab hofizi Qur'onlar kuzatib borayotgani bor gap edi. Qolaversa, Qur'oni karimga muhabbat hammasidan ustun edi. Tilovatlar ajoyib tarzda efirga uzatildi. Jarayon musobaqaning respublika bosqichi yakunlanguncha davom etdi. Olti oy teleekranda uzluksiz tilovat berildi. Tabriklar, tashakkurlar bo'ldi.
Bir kuni efirga mas'ullardan biri – Muqaddas singlimiz kaminaga minnatdorchilik bildirgan bo'lib, Qur'on tilovatini juda ko'p muxlislar tomosha qilayotganini, telekanal mutasaddilari va xodimlariga rosa savob yog'ilayotganini to'lqinlanib-to'lqinlanib gapirdi. Shunda men: “Muqaddas, buni biz tayyorlab efirga berayapmiz, xolos. Ammo bir narsani anglangki, kimdir shu ish ustida himoya bo'lib turmasa, bu narsa umuman efirga ketmasligi aniq. Qarshiliklar bo'lishi tabiiy, avvalo, Prezidentimiz tashabbusi, qolaversa, muftiy hazratlarining qat'iyatligi tufayli shu martabaga erishib turibmiz, dedim. Keyin duoga qo'l ochib, butun O'zbekiston xalqiga, mo'min-musulmon qavmiga rahnamo bo'lib turgan insonlar haqiga duoi xayrlar qildik.
Alloh ularning xizmatlaridan rozi bo'lsin!
***
Qur'oni karim oyatlarini to'liq yod olgan kishilarni elda qori, hofizi Qur'on, deb e'zozlashadi. Muborak hadislarda esa mana shu vazifani to'la ado etgan farzandning ota-onasiga ajr-mukofot borligi, bir qorini dunyoga keltirgan ota-ona boshiga ziyosi quyoshnikidan ham charog'on toj kiydirilishi marhamat qilingan.
Yuqorida nomini zikr etganim Ibrohim: “Dilmurod aka, qorilarning ota-onalari Allohning nazdida yuksak martaba tutar ekanlar-a, axir jannatda toj kiyishdek mukofotning bahosi bo'lmasa kerak, – deb qoldi. U bu gapni chin yurakdan, havas bilan so'zladi. Chunki Ibrohim namozga, ro'zaga haris yigit. Taqvosi takabburlikdan yiroq, ibodati namoyishkorlik g'arazidan xoli, o'zi kamsuqum, vijdonli inson ekanidan rahbarlar ham uning bu ishiga monelik qilmasdi. Ibrohimdagi mas'uliyat, ahloq-odob mo'minlik odati bo'lganidan televideniye ishlarini ham maromiga etkazib bajarardi. Uning yurishi, turishi boshqalar uchun ibrat edi.
– Ibrohim, – dedim uning savoliga javoban, – men ham diniy ta'lim olganman. Azhardek nufuzli universitetda o'qiganman. Qur'oni karimni yodlashga ko'p harakat qildim, biroq uddalay olmadim. Farzandlarimdan hofizi Qur'on chiqishini Allohdan duolar qilib so'rayman, so'rayapman. Umidim albatta bor. Bu iztirob va umidlar men va men kabi minglab ahli ilmlarning, mo'min-musulmonlarning qalbidagi eng buyuk orzu aslida. Orzular ro'yobini farzandlaring kamolida ko'rish – bundan ortiq baxt bo'lmasa kerak!
Mana shu so'zlarimning tasdig'i sifatida bundan o'n–o'n besh yillar avval sodir bo'lgan bir voqea yodimga tushdi. Ramazon oyi tarovih namozida Qur'oni karimning xatmi bo'ladigan kun. Hazrati Imom masjidida namozxonlar tumonat. Hatmni to'liq tasvirga olish uchun tasvirchi Fayzulloxon bilan ishni boshladik. Hatm tugagandan keyin duolar boshlandi. Masjid imomi, ustoz Karimulloh domla qorilar va ularning ota-onalari haqiga duolar qildi. Namozxonlar joyi kelgan vaqtida baralla “omin” deb turishardi. Fayzulloxon meni oldiga chaqirib, kamera ob'ektividan safning birinchi qatoriga e'tibor bilan qarashimni so'radi. Qaradim. Muftiy hazratning ko'zlarida yosh ko'rdim, yig'idan elkalari silkinib-silkinib ketayotganini ilg'ash qiyin kechmadi. Hazratni to'lqinlantirgan narsa nima ekanini darrov angladim. Ko'zlaridan sizib chiqayotgan yosh nimaning hosilasi ekanini his etdim. Bu – orzular ro'yobi edi. Axir, bugungi xatmi Qur'onni u kishining hofizi Qur'on farzandi – Ahmadxon ado etdi-da!
Bir hadis mazmunida Alloh rizosi uchun yig'lagan ko'z jahannam olovida yonmaydi, deb Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning xitobi bor edi.
Biz barcha qorilar va ota-onalariga bu martabalar muborak bo'lsin, deya bizlarga ham nasib bo'lishini Allohdan so'rab qolamiz.
(davomi bor)
Dilmurod Qo'shoqov
AQSH Davlat kotibining Janubiy va Markaziy Osiyo ishlari bo‘yicha yordamchisi Samir Pol Kapur O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markaziga tashrif buyurdi, xabar bermoqda iccu.uz.
Islom sivilizatsiyasining ko‘p asrlik tarixi, uning ilm-fan, madaniyat va ma’rifat taraqqiyotiga qo‘shgan ulkan hissasi O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi ekspozitsiyalarida yaxlit va ta’sirchan tarzda namoyon etilgan. Tashrif davomida Samir Pol Kapur islomgacha bo‘lgan davr sivilizatsiyalaridan tortib, Yangi O‘zbekiston davriga qadar bo‘lgan tarixiy jarayonlarni aks ettiruvchi galereyalar, buyuk allomalarning ilmiy-ma’rifiy merosi, noyob qo‘lyozmalar, muqaddas yodgorliklar hamda zamonaviy raqamli texnologiyalar asosida yaratilgan interaktiv ekspozitsiyalar bilan yaqindan tanishdi.
Mehmon ekspozitsiyalarning mazmunan izchilligi va tarixiy jarayonlarni bir-biri bilan uzviy bog‘liq holda namoyon etish usuliga alohida e’tibor qaratdi. Uning qayd etishicha, bu yerda muzey eksponatlari orqali o‘tmish haqida ma’lumot olish bilan cheklanib qolmay, tarixiy davrlar ruhini his qilish, ular o‘rtasidagi bog‘liqlikni anglash imkoni ham mavjud.
Samir Pol Kapur o‘z taassurotlarini quyidagicha ifodaladi:
«Bu muhtasham maskan. Islom tarixi va madaniyatining asrlar davomidagi taraqqiyoti bilan yaqindan tanishish men uchun unutilmas tajriba bo‘ldi. Bu yerda tarixni shunchaki kitob sahifalari orqali emas, balki o‘z ko‘zingiz bilan ko‘rasiz, uni his qilasiz va go‘yo o‘sha davrlarning ichida bo‘lasiz. Shu bois ushbu noyob maskanni barpo etishga hissa qo‘shgan barcha insonlarga samimiy minnatdorchilik bildiraman.
Yoshlarga ham bu yerga kelishni albatta tavsiya qilaman. Chunki bu maskan nafaqat tarixni o‘rganish, balki o‘tmish bilan kelajak o‘rtasidagi uzviy bog‘liqlikni anglash imkonini beradi. Men uchun eng esda qolarli lahzalardan biri Qur’oni karimga bag‘ishlangan golografik namoyish bo‘ldi. U menda katta taassurot va hayajon uyg‘otdi.
Menimcha, bu dargoh islom sivilizatsiyasining jahon tamadduniga qo‘shgan ulkan hissasini butun dunyoga namoyon etishga xizmat qiladi. Shuning uchun har bir inson bu yerga tashrif buyurib, ana shu boy va bebaho meros bilan shaxsan tanishishi lozim».
Pol Kapurning fikricha, Markazning ahamiyati uning tarixiy merosni namoyon etish bilangina cheklanmaydi. Ushbu maskan yosh avlod uchun o‘tmish saboqlarini anglash, ilm-fan va ma’rifatning sivilizatsiya taraqqiyotidagi o‘rnini his etish, milliy va umuminsoniy qadriyatlarga hurmat ruhini shakllantirish uchun ham muhim ma’naviy-ma’rifiy maydon vazifasini o‘taydi.
Tashrif yakunida AQSH Davlat kotibining Janubiy va Markaziy Osiyo ishlari bo‘yicha yordamchisi Samir Pol Kapur Islom sivilizatsiyasi markazidan olgan taassurotlari yuksak ekanini qayd etib, ushbu maskan boy tarixiy merosni zamonaviy muzey texnologiyalari va ta’sirchan taqdimot usullari orqali jahon jamoatchiligiga yetkazishda muhim ahamiyat kasb etishini ta’kidladi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati