Xonamga bir yigit kirib keldi. Nimadandir juda xijolat, iymanibgina:
– Sizdan bir narsani so‘rasam maylimi? Xotinim bilan bir ish qilmoqdamizki, ko‘nglimizda xotirjamlik yo‘q! Bu qilayotgan ishimiz uchun Alloh jazolamasmikan, shundan tashvishdamiz, – dedi yerga qarab. Xayolimga bu inson katta bir gunohga qo‘l urdimikan, shu darajada xijolat chekmoqda, degan fikr keldi.
– Qanday ish ekanki, sizlarni bunchalik tashvishga solibdi? – dedim.
– Men ko‘p qavatli uyda yashayman. Qo‘shnim keksa rus kampir, farzandlari Rossiyaga ketib qolishgan, hech holidan xabar olishmaydi. Shu kampir betob, farzandlariga onalari kasalligi to‘g‘risida bir necha bor xabar jo‘natdim, ular kelishmadi. Xotinim ikkalamiz kampirga ovqat beramiz, uyini tozalaymiz, xotinim kirlarini yuvadi. Bu kampir boshqa dindan bo‘lsa, unga xizmat qilayotganimiz to‘g‘rimi, shuni bilmoqchi edim, – deb gapini yakunladi.
– Bu xizmatni uy-joyiga ega chiqish yoki biror dunyoviy narsa ilinjida qilmoqdasizlarmi? – dedim.
– Xudo asrasin! Uyimiz o‘zimizga yetarli, uning uyiga hech ehtiyojimiz yo‘q. Qolaversa, bu yordamni astoydil, kampirning qiyinchiliklarini yengillatish uchun qilyapmiz, tama uchun qilmayapmiz, shu ishimiz to‘g‘rimi yoki yo‘qmi? G‘ayridinga xizmat qilib, gunoh qilmayapmizmi? – deb savolini yana qaytardi.
– Bechora, g‘arib, kasal, keksa kampirning farzandlari tuqqan onasiga xizmat qilishdan qochishsa, sizdek yetti yot begonalar, ulug‘ savob ishga qo‘l urib, gunoh ish qilmayapmizmi, deyishingizning o‘zi ulkan savob. Sizlar eng olijanob, haqiqiy odamiylik burchingizni ado qilyapsizlar, buning uchun esa mukofot va ajr bor, deb qo‘shni va boshqa dindagilarga yaxshilik qilish, yordam berish to‘g‘risidagi hadislardan tushuntirdim.
Yigit: “Xudoga shukr!” deb qilayotgan savob ishlaridan mamnun bo‘lib, tashakkur aytib ketdi.
Aziz qardoshlarim! Bizning xalqimiz mana shunday ajoyib xalq. Ikkinchi jahon urushida ota-bobolarimiz millionlab yetimlar, uy-joyidan judo bo‘lgan turli millat xalqlariga yordam bergan. Ularning ichida rus, nemis, yapon, koreys, mesxeti turk, tatar, dog‘istonlik, chechenlar va boshqa ko‘plab millatlar bo‘lgan. Bizning otalarimiz ularga o‘zlari yeb turgan bir bo‘lak nonini yarmini berishgan. Ularning boshini silashgan. Biz avlodlar ham ularning go‘zal amallarini davom ettirayotganimizga yuqoridagi hikoyamiz yaqqol dalildur.
“Qasamini buzgan qiz” kitobidan
Bismillahir Rohmanir Rohiym
Oqil kishi biror narsaga jasadidan oldin aqli bilan erishadi
Muvaffaqiyatli talabaning muvaffaqiyat siri nimada? Albatta, imtihon lahzasi uni hargiz tark etmagan talabaning muvaffaqiyat va ijtihod siri uning e’tiborli ekanidadir. Ammo, dangasa talaba esa, imtihon vaqtini unutadi, har kunligini boshqa kunlargidek o‘tkazadi, do‘stlari bilan birga xursandchilik qiladi, ya’ni imtihondan sustkashlik qiladi.
Muvaffaqiyatli talaba hech qachon imtihon paytini yodidan chiqarmaydi.
Umrning qiymati uni mazmunli bo‘lishligida. Muddatida emas!
Inson umrining qiymati solih amallar va mazmunli bo‘lishligidadir. Muddatini uzun bo‘lishligida emas! Gohida hayot juda mazmunli bo‘ladi, gohida esa teskarisi.
Imom Shofe’iy rahimahulloh ellik yildan ozroq vaqt umr kechirdilar. Ammo, u kishi hisobini Alloh taologina biladigan yaxshiliklarni tark etdilar.
Imom Navaviy rahimahulloh ham ellik yildan ozroq vaqt umr kechirdilar va u kishi ham juda ko‘p yaxshiliklarni tark etdilar. Bularning hisob-kitobini Allohning o‘zi biluvchidir.
Ba’zi insonlar to‘qson yil va undan ham ko‘p umr kechiradilar. Biror narsaga qo‘l urmaydilar. Ayni shu – mazmunsiz umrdir. Shu bois ham ulamolar “Umrning qiymati solih amallar bilan” degan fikrga to‘xtalishgan.
Haqiqiy umr – solih amallarga boy bo‘lganidir.
Inson umrini zamondan iborat desa, u qadr-qiymati yo‘q umrdir.
Inson umrini solih amallarda desa, u umrlarning eng ulug‘idir.
Alloh taolo o‘rganayotgan ilmimizga amal qiladigan va uni boshqalarga yetkazadiganlardan qilsin!
Doktor Muhammad Rotib Nabulsiy ma’ruzalaridan
Abdussami’ Xayrulloh tarjimasi