Bu haqida o‘n to‘rt asrdan beri aytib kelinadi
Bugungi kunda dunyo bo‘ylab koronavirus tarqalishi munosabati bilan sog‘liqni saqlash vazirligi tomonidan virus tarqalishining oldini olish bo‘yicha turli ko‘rsatmalar kelmoqda. Eng ko‘p ta’kidlanayotgan choralardan biri “Aksirish chog‘ida og‘izni qo‘l yoki salfetka bilan to‘sish” ekani eslatilmoqda.
Buni qarangki, aksirish chog‘ida og‘izni qo‘l yoki biror narsa bilan to‘sish haqida sevikli Payg‘ambarimiz Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning ko‘rsatmalari kelgan bo‘lib, u zot sollallohu alayhi vasallamning o‘zlari ushbu ko‘rsatmalariga amal qilib, bizga ibrat bo‘lganlar.
Abu Hurayra roziyallohu anhu rivoyat qiladi: “Rasululloh sollallohu alayhi va sallam agar aksa ursalar, og‘izlariga qo‘llarini yoki kiyimlarining bir uchini qo‘yardilar va ovozlarini pasaytirardilar yoki berkitardilar” Abu Dovud va Imom Termiziy rivoyati.
Ushbu hadisda Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning aksirganda bajaradigan odoblari zikr qilinmoqda. U zot sollallohu alayhi vasallam aksa ursalar qo‘llari yoki kiyimlarining bir uchi bilan og‘izlarini to‘sib, ovozlarini pasaytirar ekanlar.
Kishi aksirganda og‘zidan taom qoldiqlari, so‘lak va hokazo narsalar tashqariga otilishi, yaqinroqda turgan kishiga tegishi mumkin. Suhbatdoshingiz aksirib, qo‘li bilan og‘zini berkitmaganda, undan uchib chiqqan so‘lakning sizga tegishini tasavvur qilib ko‘ring. Qo‘lni qo‘yish yoki biror narsa bilan berkitish orqali o‘sha noqulay holatning oldi olinadi.
Agar aksirayotgan kishi biror kasallikka, jumladan, gripp, koronavirusga chalingan bo‘lsa, aksirish orqali turli zararli viruslar atrofga uchishi, suhbatdoshga yetib borishi, kasallik keng tarqalishiga bois bo‘lishi mumkin. Qo‘lni qo‘yish ana shu tarqalishning oldini oladi.
Inson bexosdan aksirganda ovozi balandlab ketadi. Bunday keskin va baland ovoz atrofdagilarni cho‘chitib yuborishi, keksalar, homilador ayollar va yosh bolalarning qattiq qo‘rqib ketishiga olib kelishi mumkin. Bordiyu o‘sha joyda kimdir uxlayotgan bo‘lsa, uning cho‘chib uyg‘onishi va boshqa holatlar kuzatilish mumkin. Ovozni pasaytirish orqali esa odamlar cho‘chib ketishining hamda aksiruvchining og‘iz bo‘shlig‘idagi ba’zi a’zolari shikastlanishining oldi olinadi.
Birgina nabaviy ko‘rsatmada shuncha foyda, odob bor. Salomatlikni saqlash, turli holatlar kelib chiqishining oldini olish uchun ushbu sunnatga amal qilishimiz lozim.
Olimlar, mutaxassislar, shifokorlar bugun insoniyatga kasalliklardan saqlanish chorasi sifatida e’lon qilayotgan ko‘rsatmalar bundan o‘n to‘rt asr oldin Islom dinida aytib qo‘yilgan va unga amal qilib kelinmoqda.
Alloh taolo barchamizni O‘zining hidoyatidan ayirmasin va xotimamizni chiroyli qilsin!
Nozimjon Hoshimjon tayyorladi
Bismillahir Rohmanir Rohiym
Inson shunday yaratilganki, u boshqalarning tabiati, kamoli va jamolidan ta’sirlanib, ularga muhabbat qo‘yadi, ularni sevadi. Alloh taolo Nabiyi kariym sollallohu alayhi va sallamga eng oliy kamolotlarni ato qilgan. Shuning uchun har bir mo‘min kishi o‘zining suyukli payg‘ambari Rasululloh sollallohu alayhi va sallamni soxtaliklarsiz, chin dildan sevadi, muhabbat qo‘yadi. Quyida u zotni sevishimizning sabablari keltiriladi.
1. U ZOT – ALLOH TAOLONING MAHBUBIDIR
Rasululloh sollallohu alayhi va sallamni sevishimizning eng birinchi va asosiy sababi shuki, U zot Alloh taoloning mahbubi (suyuklisi)dirlar. Butun olamlarning Robbi Alloh taolo u zotni sevar ekan, biz ummat nima uchun sevmaylik? Qur’oni karim u zotning kamollari va jamollariga eng katta guvohdir.
Qur’oni karimning amaliy tafsiri – Nabiyimiz sollallohu alayhi va sallamning hayotlaridir. Qur’oni karimning ilmiy ajoyibotlari tugamaganidek, siyrati nabaviyyaning ham amaliy ajoyibotlari tugamaydi.
Bu muborak zotga muhabbat qilish – tug‘ma va tabiiy holatdir. Alloh taolo O‘z mahbubi Nabiy sollallohu alayhi va sallamga juda ko‘plab izzat-ikrom va qadr-qimmat ko‘rsatdi. Qur’oni karimning bir necha o‘rinlarida ular ochiq-oydin keltirilgan. Quyida ana shu dalillarni sanab o‘tamiz.
BIRINCHI DALIL
Allloh taolo Qur’oni karimda bir necha o‘rinda O‘zining nabiylari bilan bo‘lib o‘tgan suhbatini keltirib, ularga o‘z ismi bilan xitob qiladi:
يَا آدَمُ – «Ey Odam» (A’rof surasi, 19-oyat).
يَا نُوحُ – «Ey Nuh» (Hud surasi, 46-oyat).
يا زَكَرِيَّا – «Ey Zakariyo» (Maryam surasi, 7-oyat).
يَا اِبْرَاهِيْمُ – «Ey Ibrohim» (Soffaat surasi, 104-oyat).
يَا دَاوُودَ – «Ey Dovud» (Sod surasi, 26-oyat).
يَا عِيْسَى – «Ey Iyso» (Oli Imron surasi, 55-oyat).
يَا مُوسَى – «Ey Muso» (Toha surasi, 17-oyat).
Lekin O‘z mahbubiga hech qachon u zotning ismi bilan murojaat etmadi, balki quyidagi lafzlar bilan xitob qildi:
يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ – «Ey Nabiy» (Ahzob surasi, 1-oyat).
يَا أَيُّهَا الرَّسُوْلُ – «Ey Rasul» (Moida surasi, 67-oyat).
يَا أَيُّهَا الْمُزَمِّلُ - «Ey o‘ranib yotgan» (Muzzammil surasi, 1-oyat).
يَا أَيُّهَا الْمُدَثِّرُ – «Ey burkanib yotgan» (Muddassir surasi, 1-oyat).
Ma’lumki, sharqda farzandlar otani, shogirdlar ustozni, ayollar esa erni ismi bilan chaqirmaydilar. O‘zimizdan yosh jihatdan katta bo‘lgan kishilarni ham hurmat yuzasidan ismini tilga olib chaqirmaymiz. Bundan shu narsa oydinlashadiki, Alloh taolo O‘z mahbubini nihoyatda ikrom bilan e’zozlaydi, uni sevadi.
Alloh taolo bunday marhamat qiladi:
﴿اِنَّ أَوْلَى النَّاسِ بِاِبْرَهِيْمَ لَلَّذِيْنَ اتَّبَعُوْهُ وَهَذَ النَّبِيُ﴾
«Odamlarning Ibrohimga haqlirog‘i – unga ergashganlardir va mana bu Nabiydir» (Oli Imron surasi, 68-oyat).
Bu oyatda Alloh taolo Ibrohim alayhissalomning zotiy ismlarini keltirdi, lekin Nabiy sollallohu alayhi va sallamning zotiy ismlari o‘rniga «Nabiy» lafzini keltirib, u zotga muhabbatini ifoda etdi. Alloma Saxoviy rahmatullohi alayh bu oyatni mana shu mazmunda sharhlaganlar.
"Ilohiy Rasul" kitobidan
Nodir Odinayev tarjimasi