Сайт тест ҳолатида ишламоқда!
17 Ноябр, 2026   |   7 Жумадул сони, 1448

Тошкент шаҳри
Бомдод
05:51
Қуёш
07:13
Пешин
12:13
Аср
15:21
Шом
17:05
Хуфтон
18:22
Bismillah
17 Ноябр, 2026, 7 Жумадул сони, 1448

Рамазон ва сахийлик

14.04.2021   11457   4 min.
Рамазон ва сахийлик

Инсон табиатан унутишга ва ғафлатда қолишга мойилдир. Дунё эса ёлғон ва бекорчи ҳис-туйғулардан иборат. Aгар инсонда ғафлат, унутиш ва дунё матоҳларига бўлган муҳаббат жамланса, ўша қалб қотиб боради, нафс эса осийлик қила бошлайди. Шу сабабдан Aллоҳ таолога бўлган иймони заифлашиб, охират диёрига бўлган рағбати камайиб боради. Бутун ўй-хаёли дунё бўлиб қолади. Дунё учун елиб югуради, унга эришиш учунгина яшай бошлайди.

Энди шу ҳолат бутун инсоният орасида тарқалсачи?! Унда, буюк бир офатга йўлиққан бўлади. Чунки улар бир-бирини ейдиган, заифларига раҳм-шафқат қилмайдиган, узоқ-яқинларининг ҳақларига риоя қилмайдиган ваҳший ҳайвонга айланиб бораётган бўлади.

Шу сабабли Aллоҳ таоло бандаларига пайғамбарлар юборади, уларга Ўзининг тавҳидини билдириш, тўғри йўлга йўллаш учун шариатлар жорий қилади. Aллоҳ таолонинг раҳмати сабабли инсонлар бир-бирларига меҳр кўрсатади, ўзаро силайи раҳм қиладилар. Кучлилари заифларига шафқатли бўлади. Катталари кичикларини иззат қилади. Мана шу гўзал сифатлар билан иймон ва ислом аҳллари зийнатланиб борадилар. Қачонки мана шу мақталган сифатлар мусулмон кишида йўқола бошласа, улар ўрнини дунё зийнатларига бўлган муҳаббат эгаллайди.

Ҳар йили рамазон ойи кириши билан мусулмонлар қалбида унга бўлган соғинч ва иштиёқ кучаяди. Дангасаликлар кетиб, ибодатга бўлган ҳарислик ортади. Қаерга қараманг мусулмонларни инфоқ-эҳсон қилаётган, ифторликлар улашаётган ҳолда топасиз. Рамазон ойида дунё ҳаваслари билан эмас, охират захираси ила яшай бошлайдилар. Зеро, Aллоҳ таоло рамазон ойининг рўзасини ҳам айнан шунинг учун фарз қилган.

Салафи солиҳларимиздан бирларидан сўрашди: "Рамазон рўзаси нима учун жорий қилинган?". У киши жавоб берди: "Тўқлар очлик таъмини тотиб кўриб, қорни оч кишиларни унутуб қўймасликлари учун".

Рўза саховатга ва эҳсонга элтувчи йўлдир. Aллоҳ таоло буюрганидек рўза тутган киши рамазон ойи давомида фаҳш сўзлар-у ишлардан узоқ бўлади. Ҳаромга боқмайди. Ён-атрофидагиларнинг ҳолидан хабар олади. Aмалларини бажаришда Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламдан ўрнак олади. У зот соллаллоҳу алайҳи васаллам доим гўзал намуна бўлганлар. Aллоҳ таоло буюрган амалларни ўзлари амалда кўрсатиб берганлар. Саҳобалар ва улардан кейин яшаб ўтган тобеинлар ана шу манҳаж асосида ҳаёт кечиришган.

Ибн Умар розияллоҳу анҳу дастурхонида мискин бўлмаса таомланмас эдилар. Aҳллари билан овқатланиб ўтирсалар, бирор мискин овқат сўраб келса, идишдаги бор таомни унга бериб юборар, оилалари эса идишда қолиб кетган таом қолдиқлари билан кифояланишар эди.

Имом Шофеий роҳимаҳуллоҳ айтардилар: "Рамазон ойида Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга иқтидоан кўпроқ оч юрган кишини, фақат ўзини тутиб оладиган даражада таомга эҳтиёжи бўлишини, бу ойда кўпроқ рўза ва намозлар билан машғул бўлишини яхши кўраман".

Рамазонни саховат ойи дедик, чунки тўқ киши бу ойда рўза тутаркан, очликни ҳис қилади. Шу сабабли оч қолганларга таом улашади. Aгар рўза тутмаса, очларнинг аҳволини қаердан ҳам биларди?!

Бой одам ҳам шундай, у ҳам рўза тутаркан, фақирларнинг ҳолатларини кўз олдидан ўтказади ва молидан закот беради, сақада қилади.

Мўмин банда учун рамазон айни фурсатдир. Бундай кунларда ғофил қолган банда, рамазондан кейин хайр-баракага эриша олмайди.

Зеро, Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васаллам: "Ўзи тўқ бўлиб, қўшниси оч қолган ҳақиқий мўмин эмас", деб айтганлар.

 

“Ҳадис ва ислом тарихи фанлари” кафедраси мудири Ф.Хомидов

РАМАЗОН-2021
Бошқа мақолалар
Янгиликлар

Ўмон Маданий мутолаа уйи раҳбари: «Марказ нашрлари мени ниҳоятда ҳайратлантирди»

16.11.2026   2565   3 min.
Ўмон Маданий мутолаа уйи раҳбари: «Марказ нашрлари мени ниҳоятда ҳайратлантирди»

Ўмон Султонлигининг Масқат шаҳрида ўтказилган Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси маркази Ўмон Маданий мутолаа уйи вакили Марказ нашрларининг бадиий безаклари ва тарихий мазмунидан катта таассурот олганини билдириб, икки мамлакат ўртасидаги маданий ҳамкорлик Маҳмудхўжа Беҳбудий меросига бағишланган адабий учрашувлар орқали аввалроқ бошланганини таъкидлади, хабар бермоқда iccu.uz.

Ўмон Султонлигининг Масқат шаҳрида ташкил этилган Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси марказининг тақдимот тадбири икки мамлакат ўртасидаги маданий-маърифий ҳамкорликнинг яна бир мулоқот майдонига айланди.

Тадбир доирасида Ўмон Маданий мутолаа уйи вакили Ўзбекистон билан аввалдан йўлга қўйилган адабий алоқалар, мамлакатга амалга оширилган маданий сафар ва Ислом цивилизацияси маркази нашрлари ҳақидаги таассуротлари билан ўртоқлашди.

Ҳалима ал-Балуший, Ўмон Султонлиги Маданий мутолаа уйи («Байт ал-Қироа ас-Сақофий») раҳбари

Ўзбекистон билан ҳамкорлигимиз бугун бошлангани йўқ. Аввалроқ Ўзбекистоннинг Масқатдаги элчихонасида Маҳмудхўжа Беҳбудий ҳақидаги китоблардан бирининг муҳокамасини ташкил этган эдик. Бу жуда мазмунли ва самарали мулоқот бўлган. Тадбир Ўзбекистоннинг Ўмондаги элчиси жаноблари мезбонлигида ўтказилган эди.

Шундан сўнг икки мамлакат элчихоналари — Ўзбекистоннинг Масқатдаги ва Ўмоннинг Тошкентдаги дипломатик ваколатхоналари билан ҳамкорлик ва келишув асосида Маданий мутолаа уйи аъзоларининг Ўзбекистонга ташрифини ташкил этишга қарор қилдик.

Бу ташриф ташкилотимиз амалга оширган энг ажойиб сафарлардан бири бўлди. Унда биз Ўзбекистоннинг бой маданияти билан яқиндан танишдик. Таассуротларимиз ниҳоятда ҳайратланарли бўлди. Аъзоларимиз Тошкент, Самарқанд ва Бухоро шаҳарларини жуда яхши кўриб қолишди. Биз учта шаҳарда бўлдик ва уларнинг ҳар бири бизга аввалгисидан ҳам гўзалроқ туюлди.

Айрим жойлар Ўмоннинг баъзи шаҳарларига жуда ўхшаш экани ҳам эътиборимизни тортди. Айниқса, Бухородаги қадимий тарихий масканлар, тор кўчалар, эски уйлар, деразалар ва анъанавий меъморий иншоотлар бизга ўзгача таассурот бағишлади.

Сафар иштирокчилари Ўзбекистоннинг улкан маданий бойликларга, қадимий Ислом цивилизацияси ва юксак тарихий меросга эга мамлакат эканини чуқур ҳис этдилар. Бу жиҳатлар икки мамлакат маданияти ўртасидаги яқинлик ва муштаракликни янада яққол намоён этди.

Ҳатто айрим аъзоларимиз Тошкентдан уй сотиб олиш истагини ҳам билдиришди. Улар Ўзбекистонга тез-тез бориб туришни хоҳлашмоқда. Ўзбек таомлари уларга жуда-жуда ёқди. Ўзбекистон бозорлари, уйлари, саройлари, тарихий ёдгорликлари, шаҳарлари ва табиати — мамлакатга хос барча жиҳатлар уларни мафтун этди.

Ислом цивилизацияси марказига келадиган бўлсак, биз Ўзбекистонга ташриф буюрган пайтимизда Марказ ҳали очилмаган эди. Аммо у ҳақида эшитган эдик ва уни кўришни жуда истаганмиз. Бизга марказ кейинроқ очилиши ҳақида маълум қилишган эди.

Мана, бугун эса Ислом цивилизацияси марказининг очилиши муносабати билан ушбу масжиднинг муҳташам залида турибмиз. Бизни таклиф этишгани ва ушбу гўзал кўргазмани томоша қилиш имконияти яратилганидан жуда хурсандмиз.

Очиғини айтсам, марказ нашрлари мени ниҳоятда ҳайратлантирди. Китоб муқоваларининг ранглари, уларнинг безаклари, китоблар ичидаги гўзал манзаралар ва тарихий обидалар тасвири менда катта таассурот қолдирди.

Масқатдаги тақдимот Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси марказининг илмий-маърифий фаолияти ва нашрларини хорижий жамоатчиликка таништириш билан бир қаторда, Ўзбекистон ва Ўмон ўртасида аввалдан шаклланган адабий-маданий алоқаларнинг давомийлигини ҳам намоён этди.

Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати

 

Ўзбекистон янгиликлари