19 Октябр, 2026, 8 Жумадул аввал, 1448
19 Октябр, 2026, 8 Жумадул аввал, 1448
Аллоҳ таолонинг ҳаётимизда яна бир муборак Рамазонни ато қилгани чексиз карамидир. Аллоҳ таолонинг фазли ва карами ила ушбу Рамазоннинг йигирма куни ўтди. Муборак Рамазоннинг охирги ўн кунлиги бошланди. Бу ўн кунлик бутун Рамазоннинг хушбўйлиги ва ширасидир. Аллоҳ таоло бу охирги ўн кунликни шундай хусусиятлар ва фазилатлар ила мушарраф қилганки, бутун йил бўйи бундай кунлар қайта келмайди.
Аслида, бутун муборак Рамазон ойининг ўзи муқаддас ва баракотлидир. Унинг ҳар бир соати ва ҳар бир лаҳзаси қадрлашга лойиқдир. Лекин мана бу охирги ўн кунлик Набий солаллоҳу алайҳи васалламнинг кўрсатмаларига кўра, Аллоҳ таолога ибодат учун хос ҳолатларни ўзида жамлаган. Охирги ўн кунлик кирганида, Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Белларини маҳкам боғлар эдилар, (яъни, тун бўйи ибодат қилиш учун тайёр бўлар эдилар), тунларини (ибодатда) бедор ўтказар эдилар ва аҳлларини ҳам уйғотар эдилар” (Имом Бухорий ривоти).
Бошқа кунларда ҳам Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам таҳажжуд намозини ўқир эдилар. Унинг ракатлари жуда узун бўларди. Баъзан Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам таҳажжудга ярим кечада, гоҳида эса кечанинг охирги учдан бирида турар эдилар. Лекин муборак Рамазон ойининг охирги ўн куни ҳақида Оиша онамиз розияллоҳу анҳо айтадиларки, бу кечаларда Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам ибодат учун белларини маҳкам боғлар эдилар.
Рамазон ойидан бошқа кунларда таҳажжуд учун туришда Набий соллаллоҳу алайҳи васалламнинг одатлари бундай эди: “Оҳиста оёқ кийимларини кийиб, ридоларини олар эдилар. Сўнг, аста эшикни очардилар” (Имом Насоий ривояти).
Бундай қилишларига сабаб, онамиз Оиша розияллоҳу анҳо уйғониб кетмасин дер эдилар. Чунки таҳажжуд ўқишнинг одобларидан бири – агар бирор бандага Аллоҳ таоло таҳажжуд ўқиш тавфиқини ато қилган бўлса, у ҳолда унга бутун маҳалладагиларни ва оила аъзоларини уйғотиб юбориши дуруст эмасдир. Балки, унинг бу амалидан ухлаб ётган бирор кимса уйғониб кетмаслиги керак. Токи, ухлаб ётганга бирор машаққат етмасин. Чунки таҳажжуд ўқиш фарз ёки вожиб эмасдир. Шунга кўра ўзининг таҳажжуди сабабли азият етказишлиги ва бировнинг уйқусига халал бериши жоиз эмасдир. Шунинг учун Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам таҳажжуд учун турганларида, Оиша розияллоҳу анҳо уйғониб кетмасин деб оҳиста турар эдилар.
Аммо муборак Рамазон ойининг охирги ўн кунлиги борасида Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам: "Аҳли-аёлларини ҳам уйғотар эдилар ва уларга бундай дер эдилар: “Туринг, бу охирги ўн кунликдир. Аллоҳ таолонинг раҳматлари мавсумидир. Аллоҳ таолонинг раҳматлари ёғиляпти. Бундай вақтда ухлаш маҳрумликдир. Шунинг учун уйғониб Аллоҳ таолонинг раҳматига этагингизни тўлдириб олинг.
Шайхул Ислом, Муфтий Муҳаммад Тақий Усмоний ҳафизаҳуллоҳнинг “Ислаҳий хутбаат” китобидан Абдулқайюм КОМИЛ таржимаси.
Абу Бакр ибн Абдураҳмон Умар ибн Хаттобнинг халифалик замонида ҳижрий 22 йилда дунёга келган. Отаси Абдураҳмон ибн Ҳорис ибн Ҳишом катта тобеин, ўз қавмининг шарафли кишиси эди. У Аммор ибн Ёсир, Абу Масъуд Ансорий, Ойша бинти Абу Бакр, Умму Салама, Абу Ҳурайра, Асмо бинти Умайс ва бошқа кўплаб катта саҳобалардан ҳадис ривоят қилган.
Унинг ўзидан эса мўминлар амири Умар ибн Абдулазиз, Ибн Шиҳоб Зуҳрий ва бошқа ровийлар ривоят қилган. Абу Бакр ибн Абдураҳмон нақл қилган ривоятларнинг аксарияти Абу Ҳурайрага боғланади. Абу Бакр ибн Абдураҳмоннинг машҳур ривоятлари орасида Пайғамбаримиз алайҳиссаломнинг мана бу ҳадислари ҳам бор. Буни Ибн Шиҳоб Абу Бакр ибн Абдураҳмондан, у Абу Ҳурайрадан ривоят қилган:
«Мен Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг: “Мен бир кунда етмиш мартадан кўпроқ истиғфор айтаман”, деганларини эшитдим» (Имом Бухорий ривояти).
Абу Бакр ибн Абдураҳмон кучли ва мустаҳкам хотира соҳиби эди. У ривоят қилган ҳадисларни шогирдлари синчковлик билан ёзиб боришган. Чунки ўша даврдаги фиқҳий мажлисларда ҳадисни ёзиб бориш амалиёти кенг қўлланар эди. Абу Бакр ибн Абдураҳмон ва унинг ака-укалари бу борада ҳақиқий ибрат намунаси бўлишди.
Абу Бакр ибн Абдураҳмоннинг тақводорлиги ва илми учун мўминлар амири Абдулмалик ибн Марвон уни қаттиқ ҳурмат қилган. Халифа ўғилларига ҳам фақиҳнинг ҳурматини ўрнига қўйишни тайинлаган. Бироқ Мадинада умравийларни ёқтирмаган тоифалар ҳам бор эди. Буни билган Абдулмалик ибн Марвон бундай деган эди:
“Аллоҳга қасам, Мадина аҳлидан бизнинг шаънимизга ёмон гаплар айтадиганларни жазоламоқчи бўламан-у, Абу Бакр ибн Абдураҳмон эсимга тушиб, бу ниятимдан қайтаман. Ундан уялганим учун бу ишни қилмайман”.
Мўминлар амири ҳадис ва фиқҳ соҳиби ҳурмати учун ўзига қарши сўзловчиларни жазоламаган.
Бир куни у Масжиди Набавийда жамоатга пешин намозини ўқиб берди. Сўнгра уйига қайтиб ҳушидан кетди. Шом намозидан олдин масжид муаззини Мадина аҳлига бундай деди:
«“Албатта, биз Аллоҳникимиз ва албатта, Унга қайтгувчимиз”. Абу Бакр ибн Абдураҳмон ибн Ҳорис розияллоҳу анҳу вафот этди».
Шу куни унинг шогирдлари шом намозини қайғуга ботган ҳолда шайхсиз адо этдилар. У Бақиъ қабристонига қўйилди. Ҳижрий 94 йилда кўплаб фақиҳлар қатори Абу Бакр ибн Абдураҳмон ҳам вафот этди. Кейинчалик ўша йилга “Фақиҳлар йили” деб ном берилди.
Бобомурод Эрали
тайёрлади.
“Ҳидоят” журналининг 2026 йил 4-сонидан
http://hidoyatuz.taplink.ws
Иймон 
Намоз 
Рўза 
Закот 
Ҳаж 
Қуръон 
Ислом сабоқлари 
Aлоқа 