Markaziy Osiyoda tibbiyot fani ko‘hna va boy tarixga ega. Hozirgi O‘zbekiston hududida qadimdan keng ko‘lamda olib borilgan ilmiy va amaliy ishlar ko‘pgina xastaliklarni to‘g‘ri ajrata olish va ularni asosan xalq tabobati yordamida davolash imkonini bergan. Qadimda, ayniqsa, IX-XII asrlarda tibbiyot Sharqda, xususan, Markaziy Osiyoda ravnaq topdi. O‘sha davrda yunon tilidan sanskrit va qadimiy sharq tillariga o‘girilgan ko‘pgina tibbiy asarlar paydo bo‘ldi. Jumladan, Aristotel, Dioskorid va Galenning dorishunoslikka oid asarlari suryoniy va arab tiliga tarjima qilindi.
Islom hayotning boshqa sohalari qatori tib sohasini ham tartibga soldi, to‘g‘ri yo‘nalishga yo‘lladi. Quyida o‘rganadigan hadisi shariflar ana o‘sha ulug‘ ishning ba’zi namunalari hisoblanadi. Qur’oni karim va Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi va sallamning sunnatlarida inson sog‘lig‘iga katta e’tibor berilgan. Agar bu ikki masdarda sog‘likni saqlash bo‘yicha kelgan ma’lumotlarni o‘rganadigan bo‘lsak, ulkan xazina topgan bo‘lamiz. Islomda sihat-salomatlik, tani sog‘lik Alloh taolo bandalariga bergan eng ulkan ne’matlardan biri hisoblanadi.
Abdulloh ibn Abbos roziyallohu anhudan rivoyat qilgan hadisi sharifda Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi va sallam: “Ikki ne’mat borki, ko‘p odamlar ularda aldanib qolurlar. Ular sog‘lik va farog‘at”, deganlar. Ko‘rinib turibdiki, Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi va sallam ochiq-oydin qilib sog‘likning bandaga berilgan ne’mat ekanini aytmoqdalar.
Imom Buxoriy, Imom Termiziy va Imom ibn Mojalar Abdulloh ibn Mexon al-Ansoriy roziyallohu anhudan rivoyat qilgan hadisi sharifida Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi va sallam quyidagini aytganlar: “Kimning jasadi ofiyatda bo‘lsa, o‘z guruhida tinch-omon bo‘lsa va huzurida yegani rizqi bo‘lsa go‘yoki dunyoni qo‘lga kiritibdi”.
Inson uchun dunyoni qo‘lga kiritish yo‘lida zarur bo‘ladigan shartlardan eng avvalgisi salomatlik deb e’lon qilinishining o‘zi islomda tibbiyotga qanchalik e’tibor berilishini ko‘rsatib turibdi. Imom Termiziy Abu Hurayra roziyallohu anhudan rivoyat qilgan hadisi sharifda payg‘ambarimiz sollallohu alayhi va sallam: «Qiyomat kuni bandadan eng avval so‘raladigan ne’mat unga, sening jismingni sihatlik qilgan emasmidik, seni sovuq suv ila serob qilgan emasmidik deyilishidir» deganlar. Alloh taolo o‘z bandasiga bergan ne’matlar ichida eng ahamiyatlilaridan bo‘lgani uchun ham sog‘lik ne’mati haqida oxiratda birinchi bo‘lib so‘raladi. Shunday ekan, banda bu narsalarning qadriga yetmog‘i kerak. Ne’matni bergan zotga shukr qilmoq kerak. Ne’matning shukri esa uni beruvchi zotga maqtov so‘zlari aytish va ne’matni ne’mat buruvchini rozi qiladigan yo‘lda sarflash bilan bo‘ladi.
Sog‘lik-salomatlik ne’mati muhim bo‘lgani uchun ham payg‘ambarimiz sollallohu alayhi va sallam biz ummatlariga o‘sha ulug‘ ne’matni doimo Alloh taoloning o‘zidan so‘rab turishini amr etganlar. Imom Ahmad Abu Bakr Siddiq roziyallohu anhudan rivoyat qilgan hadisda quyidagilar aytilgan: “Allohdan yaqiynni va mustahkam sog‘likni so‘ranglar. Hyech bir kimsaga yaqiyndan keyin ofiyatchalik yaxshi narsa berilmagan”.
Yaqiynn mustahkam imondir. Demak, Alloh taolo bandalariga bergan ne’matlar ichida eng birinchi o‘rinda mustahkam imon tursa, undan keyingi ikkinchi o‘rinda sog‘lik turar ekan. Islom sog‘likni Alloh taolo bandaga bergan ulug‘ ne’mat ekanini, uning uchun banda shukr qilishi lozimligini ta’kidlash bilangina kifoyalanib qolmaydi. Islom sog‘likni saqlashning yo‘llarini ham bayon qilib beradi. Masalan, ular: tozalikka rioya qilish, sog‘likka zarar yetkazuvchi va atrofni iflos qiluvchi narsalardan qaytarish, badan tarbiya, sog‘likka zararli narsalarni harom qilish va boshqalardir.
Manbalar asosida Xo‘jaobod tuman
“Yetti chinor” jome masjidi imom noibi
Muhammad Quddus Abdulmannon tayyorladi.
Avval xabar berganimizdek, bugun Islom sivilizatsiyasi markazida Imom Buxoriy nomidagi Toshkent islom instituti o‘zining 55 yilligiga bag‘ishlangan tadbir hamda “Dolzarb aqidaviy va zamonaviy fiqhiy masalalar” mavzusidagi respublika ilmiy-amaliy anjumani bo‘lib o‘tdi.
Dastlab Toshkent islom instituti rektori, tarix fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) Uyg‘un domla G‘afurov so‘zga chiqib, anjuman qatnashchilarini mazkur qutlug‘ ayyom bilan samimiy qutladi va institutning 55 yillik shonli faoliyati haqida nutq so‘zladi.
So‘zga chiqqan O‘zbekiston musulmonlari idorasi raisi, muftiy Shayx Nuriddin Xoliqnazar hazratlari yig‘ilganlarni Toshkent islom oliy ma’hadi tashkil etilganining 55 yilligi hamda anjuman ochilishi bilan muborakbod etib, muhtaram Prezidentimiz tomonidan ilm-fan rivojiga, xususan, diniy ta’limga qaratilayotgan yuksak e’tiborni alohida ta’kidladilar.
Shuningdek, Muftiy hazratlari o‘z nutqlarida Turkiy davlatlar muftiylari yig‘ilishida diniy ta’lim muassasalarining ilmiy hay’atini tuzish taklifi ma’qullangani hamda Qozonda bo‘lib o‘tgan xalqaro olimpiadada institut talabasi Abdulaziz Odiljonov mutlaq 1-o‘rinni qo‘lga kiritgani munosabati bilan uni magistraturaga imtiyozli qabul qilish xushxabarini e’lon qildilar.
Din ishlari bo‘yicha qo‘mita raisining birinchi o‘rinbosari, tarix fanlari doktori, professor Davronbek Maxsudov esa o‘z tabrik so‘zida mazkur dargohning yarim asrlik faoliyatini yuksak baholab, bugungi kunda yetishib chiqayotgan olimlar xalqaro miqyosdagi aqidaviy va fiqhiy ixtiloflarga asosli raddiya bera oladigan darajaga yetganini e’tirof etdi.
Tadbir davomida O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi mas’ul xodimi Irgash Daminov so‘zga chiqib, 1971 yilda asos solingan ushbu bilim dargohining tub maqsadi diniy va zamonaviy ilmlarni puxta egallagan yetuk mutaxassislarni tayyorlash ekani va bugun bu vazifa chiroyli ado etilayotganini bayon etdi. O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi bosh ilmiy xodimi Zohidulla Munavvarov esa ushbu dargoh nafaqat O‘zbekiston, balki butun sobiq Ittifoq hududida ham o‘ziga xos maktab yaratganini ta’kidlab, uning 55 yillik faoliyatining tarixiy ahamiyatiga to‘xtalib o‘tdi.
Shuningdek, "Muftiy Boboxonlar" jamg‘armasi direktori Jamoliddin Boboxonov ham so‘zga chiqib, institutning bosib o‘tgan yo‘lini e’tirof etdi. U o‘z nutqida mazkur dargohning dastlabki kamtarona sharoitlaridan tortib bugungi kungacha erishgan yutuqlarini yodga olib, jamg‘arma va institut o‘rtasidagi izchil hamkorlikni, xususan, "Muftiy Ziyovuddinxon ibn Eshon Boboxon" stipendiyasi ta’sis etilgani va yangi o‘quv xonasi jihozlanganini ma’lum qildi.
Tadbir doirasida "Toshkent islom institutining 55 yillik shonli yo‘li" mavzusida o‘tkazilgan maqolalar tanlovi g‘oliblari — ustozlar va talabalar tantanali ravishda taqdirlandi.
Qozon shahrida 20 ta davlatning 32 ta ta’lim muassasasi ishtirokida o‘tkazilgan islom ilmlari va arab tili bo‘yicha xalqaro olimpiadada Toshkent islom instituti talabalari yuqori natijalarni qo‘lga kiritdi. Jumladan, 4-bosqich talabasi Abdulaziz Odiljonov «Islom huquqi — hanafiy mazhabi» yo‘nalishida birinchi o‘rinni, 2-bosqich talabalari Abdulloh G‘ofurov va Mirjalol Abdusalimov esa mos ravishda «Arab tili» hamda «Din asoslari» yo‘nalishlarida uchinchi o‘rinni egalladi.
Ushbu yutuqlari uchun O‘zbekiston musulmonlari idorasi raisi, muftiy Shayx Nuriddin Xoliqnazar hazratlari tomonidan Abdulaziz Odiljonovga magistraturaga imtiyozli qabul qilinish taklifi hamda 20 BHM miqdorida pul mukofoti berildi. Shuningdek, uchinchi o‘rin sohiblarining har biriga 10 BHM miqdoridagi pul mukofotlari tantanali ravishda topshirildi.
Tadbir so‘ngida ko‘p yillik xizmatlari va ustozlarning ezgu duolari ijobati sifatida yurtimiz tinchligi va diniy ta’lim rivoji yo‘lida xatmi Qur’onlar va duoyi xayrlar qilindi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi
Matbuot xizmati
ISHONCHLI VA RASMIY MANBA OBUNA BO'LING
YouTube | Instagram | Facebook