29 Август, 2026, 16 Рабиъул аввал, 1448
29 Август, 2026, 16 Рабиъул аввал, 1448
Аллоҳ таолога беадад ҳамду саноларимиз, Пайғамбаримиз Муҳаммад мустафо соллаллоҳу алайҳи васалламга эса беҳисоб салавоту дурудларимиз бўлсин.
Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламни бизлар учун қандай ибрат, ўрнак бўлганликлари ва ниҳоят у зотнинг боқий дунёга кўчишлари ҳам бизлар учун алоҳида бир мактаб эканини, иншааллоҳ ўрганамиз.
Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламга дахлдор кўплаб маълумотларни ўқиганмиз, устозлардан эшитганмиз. Шундай бўлса-да биз умматлар, Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам тўғрисидаги маълумотларга ҳеч қачон тўймаймиз. Ҳеч қачон у зот и бобаракот тўғрисидаги маълумот эскирмайди, ўзининг аҳамиятини йўқотмайди. Балки такрорланган сари янги қирралари очилиб, кўпдан-кўп ҳикмат ва ибратлар қайнаб чиқади. Янги-янги манфаатлар кашф этилади. Ўқиган сарингиз ўқигингиз келади, ўзингизнинг илм ва маълумотингиз кам эканини сезиб борасиз. Наҳотки аввалги эшитганларимда, аввалги ўқиганларимда шу нарсани тушунмаганман ёки унутдиммикан, паришонхотир бўлдиммикан, нима учун бу нарсалар аввал менга аён бўлмаган деган таажжуб ҳаммада ҳам бўлиши табийдир. Чунки Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ҳаёти бошидан то охиригача ҳикмат, ибрат, намуна. Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам қирқ ёшида пайғамбар бўлган бўлсалар, ўша қирқ яшаргача ўтган ҳаёти ҳам ибрат. Чақалоқлигидаги воқеалар катта бир мактаб. Ҳаммаси таълим-тарбияга, ахлоқу одобга чақирадиган ажойиб бир дарсликлардан иборатдир. Сабаби нима? Чунки Аллоҳ субханаху ва таоло;
لَّقَدۡ كَانَ لَكُمۡ فِي رَسُولِ ٱللَّهِ أُسۡوَةٌ حَسَنَةٞ لِّمَن كَانَ يَرۡجُواْ ٱللَّهَ وَٱلۡيَوۡمَ ٱلۡأٓخِرَ وَذَكَرَ ٱللَّهَ كَثِيرٗا
«Батаҳқиқ, сизлар учун – Аллоҳдан ва охират кунидан умидвор бўлганлар учун ва Аллоҳни кўп зикр қилганлар учун Расулуллоҳда гўзал ўрнак бор эди»., деб Аллоҳ таолонинг ўзи марҳамат қилган.
Аллоҳ таоло ушбу ояти каримада Ўзининг Расулида биз умматлар учун ўрнак борлигини баён этиб қўйди. Ўша умматлар кимлар? Улар Аллоҳ ва охират кунидан умиди борлар. Кимнингки, Аллоҳ ва охират кунидан умиди бўлмаса, у бошқа одамлардан ўрнак олишга ҳаракат қилади. Лекин умиди бор умматлар ҳар бир соҳада Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламга эргашади.
Айтайлик, биз ҳозир нима билан машғулмиз? Кимнинг қандай касби бор, ҳунари бор? Албатта, ҳар кимнинг ўз тирикчилиги учун ушлаган бир йўли бор ва ҳар бир инсонни, хоссатан, ёшларни ўзининг кўз олдида гавдаланиб турадиган доимий унинг учун намуна, ўрнак бўладиган ва ундан андаза оладиган бир кишиси бўлади. Илму-маърифатга қизиққан инсонлар айтадики, фалончидан ўрнак оламан. Қачон бир китоб оладиган бўлсам, фалончи аллома шунақанги кўп китоб ўқиган экан. Ўзининг ҳаракати сабабидан Аллоҳ таоло файз берди, барака берди, кимсан фалончи аллома бўлиб етишди. Мен ҳам унинг ортидан юриб, худди шундай олим бўламан. Дину диёнатим учун кўпроқ хизмат қиламан дейди.
Яна кимдир косиб бўлса, шу касбнинг энг етук мутахассисини кўз олдига келтиради-да, ана шу касбида фалончи, кимсан фалон бўлиб кетди. Дунёга донғи таралди. Мен ҳам унга ўхшашга ҳаракат қиламан дейди. Буни ҳамма соҳага қиёс қилиш мумкин. Бу борада ёшларимиз кўпроқ деяётганимиз, ёшларнинг ичида, албатта, биринчи ўринда жисмонан бақувват бўлишга ҳаракат қилиш муҳим роль ўйнайди. Деярли ҳамма ёшларда шу нарса бор. Шундай бақувват бўлсамки, шундай кўркам, қадди-қоматли бўлсамки, ҳамма мени кўрганлар ҳавас қилса, ҳар қандай либосни кийсам ярашадиган бўлса. Бунинг учун кўзининг олдида бир инсон гавдаланиб туради. улар биринчи ўринда қандайдир актёрларни, спортчиларни ва ҳоказоларни кўз олдига келтиради-да, шундай бўлишим керак дейди. Ишонмасангиз, ёшларни хонасига кириб кўринг, хона деворига ўзи ҳавас қилган инсоннинг суратини илиб қўйган бўлади.
Биз мўмин-мусулмон умматларнинг ўқийдиган китобимизда ҳам, ақл, зеҳн, хотирамизда ҳам, телефонимизда ҳам, ҳамма жойда Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам тўғрисидаги маълумот бўлиши керак. Агар биз Аллоҳ ва охират куни умидида бўлсак, мана шу зот ҳамма соҳада биз учун ибрат. Хоҳласангиз спорт соҳасини олинг. Кураги ерга тегмаган Рукона деган паҳлавон Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам билан мусобақалашиб кураш тушаман деганда, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Совринга нима қўясан?” дедилар, Рукона “Қўйларимни тикаман”, деди. Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам у билан уч марта кураш тушиб, ҳар учаласида ҳам йиқитдилар. Ва ниҳоят Рукона мағлубиятга учраганини тан олиб иймонга келди. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам эса ютиб олган қўйларни Руконага қайтардилар.
Мана агар спортчилар бўлса, Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламга ҳавас қилсинлар, У зоти бобаракот спорт тўғрисида қандай маълумотларни айтган эканлар деб кўз олдида Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламни гавдалантирсин-да, ҳар қандай ҳолатда ана шу зотдек бўлишга, ҳалол покиза бўлиб, Аллоҳ рухсат берган спорт турлари билан шуғулланишга ва шу соҳада кураги ерга тегмаган инсонларнинг ҳам курагини ер искатиб, уларни келажакда инсофу тавфиққа, балки иймонга келишига сабабчи бўлиши учун ҳаракат қилсин.
Гўзалликда-чи, Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламдан гўзал инсон бўлганми? Бўлмаган. Тўғри, Юсуф алайҳиссолату васалламнинг гўзалликлари тўғрисида бир-биридан ажойиб маьлумотлар, ҳаттоки афсоналар бор. Лекин жумҳур уламолар айтадики, Юсуф алайҳиссолату васалламдан кўра бизнинг Пайғамбаримиз Муҳаммад мустафо соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳар тарафлама гўзал бўлганлар. Буни барча уламолар тан олган.
Касб-ҳунар бўйича дейсизми, марҳамат Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламдан ўрнак олинг. Касб билан қандай шуғулланганлар, тижорат билан, қўй боқишлик билан, дехқончилик, зирот, ҳаммаси билан шундай ҳалол, покиза шуғулландиларки, У зотнинг ҳаётлари қамраб олмаган соҳанинг ўзи йўқ. Кимдир масалан, Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам фақат дину диёнатда ўрнак-да, у зотдан фақат ибодатлар борасида ўрнак оламиз-да, бизни соҳамизга уларнинг нима алоқаси бор, деса хато қилади. Чунки ҳаётнинг ўзи ибодат. Айтайлик, ҳозир янги чиққан соҳалардан бири компьютерларга тегишли бўлган йўналишни олиб кўрайлик. Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам даврларида комьютер бўлмаган-ку, биз компьютер ишлатишда у зотдан қандай ўрнак оламиз, бунга нима алоқаси бор? деса хато қилади. Компьютерни ишлатаётган пайтингизда Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламнинг тақво тўғрисидаги тавсияларини эсланг. Компьютерда хоҳлаган жойингизга хиёнат қилиб бостириб кириш имконияти бор. Хиёнат тўғрисидаги маълумотларни эсланг. Кўзингиз ҳар-хил нарсага тушиб қолиш хавфи бор. Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламнинг:
“Назар шайтоннинг заҳарланган ўқларидан бир ўқдир”, деган тавсияларини эсланг. Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламнинг таълимотларидан четда қолган бирорта соҳа йўқ азизлар. Менинг соҳам унга тегишли эмас, деган инсоннинг, Аллоҳ асрасин, иймонида шак бўлиб қолади. Шунинг учун ҳар биримиз ўзимизнинг соҳамизда Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам буюк намуна ва буюк ўрнак бўлишини унутмайлик.
Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам, ҳатто бошимизга тушган мусибатларда ҳам бизга ўрнакдир. Кўпинча бизни олдимизга ана шундай мусибатлар билан шикоят қилиб келадиганлар бор. Энг кўп шикоятлардан бири оилавий мажоролар тўғрисида. Келиб: қори ака! аёлининг инжиқлигидан, қайсарлигидан, бетарбиялигидан шикоят қилади. Тарбиялаб бир нарсани ўргатиб бўлмаяпти. Нима қилай? дейди. Уларга нима деймиз: Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам:
«Албатта, аёл киши қовурғадан яратилгандир. У сен учун бир йўлда мустақим турмас. Агар сен ундан эгрилиги бўйича ҳузурлансанг, ҳузурланиб қолдинг. Агар уни тўғрилайман десанг, синдирасан. Уни синдиришинг, талоқ қилишингдир», дейилган” (Икки шайх, Термизий ривоят қилган)
Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламнинг аёллари Оиша онамиз, Ҳафса оналаримиз ва бошқалари Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламга инжиқлик қилиб, ҳаттоки Расулуллоҳ салоллоҳу алайҳи васалламни қасам ичишга ҳам мажбурлаган-ку. Аллоҳнинг Ҳабиби, икки оламнинг сарвари Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам аёлларининг розилиги учун Аллоҳ ҳалол қилган асални истеъмол қилмайман, деб қасам ичганлар-ку. Аллоҳ субҳанаҳу ва таоло танбеҳ бериб, кейин Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламга:
“Эй Набий! Нима учун хотинларинг розилигини тилаб, Аллоҳ сенга ҳалол қилган нарсани ҳаром қиласан! Аллоҳ кечирувчи ва раҳмдилдир” деб оят нозил қилган. Ҳа, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг аёлларики Аллоҳнинг Ҳабибига шундай талабларни қўйиб тургандан кейин сиз билан бизнинг аёлимиз қайсарлик қилмайдими? инжиқлик қилмайдими?..
Мана азизлар, бу борада Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам қандай ибрат бўлганлар.
Гоҳо инсоннинг бошига мусибат тушади. Лекин кимлар учундир бу мусибатдан кўра ҳам улканроқ мусибатлар бўлиши мумкин. Инсонлар турли-туман бўлганларидек мусибатлар ҳам ҳар хил бўлади. Хулоса қилиб айтадиган бўлсак, инсон учун ўзи дунёда энг яхши кўрган нарсасидан айрилиши энг катта мусибатдир. Кимлар учун энг катта мусибат мол-дунёдан айрилиши, мансабидан айрилиши, сиҳат-саломатлигидан айрилиши ва яна кимлар учун ота-онасидан айрилиши бўлса, кимлар учун фарзандидан айрилиши энг катта мусибатдир. Умумий олганда халқимизнинг ичида бой бўлсин, камбағал бўлсин, ёш бўлсин, қари бўлсин энг катта мусибат нима? деган саволга фарзанд доғи деб жавоб беради. Бир тарафдан олиб қараганимизда, бу ҳам тўғри. Чунки ҳеч қайси инсон ўзидан аввал фарзандининг вафот этишини кўз олдига келтира олмайди. Бу ҳақда ўйлашга ҳам қўрқади. Балки фарзандини ўз қўли билан тупроққа қўйишини тасаввур ҳам қилолмайди. Мана шунинг учун фарзанддан айрилиш энг катта мусибатлардан бири деб эътироф қилинади. Лекин тақдирдан қочиб қутилиб бўлмайди. Кимларнидир бошига ана шундай мусибат етса, кўпинча ўзларини йўқотиб қўяди. Мана шундай пайтларда Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламдан ибрат олишимиз керак. У зоти бобаракот бир эмас, олтита фарзандини муборак қўллари билан тупроққа қўйганлар. Биргина жигарбанди Фотима розияллоҳу анҳо онамиз эса Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламдан кейин олти ой яшадилар, холос.
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам фақат ўғил ёки фақат қизларини эмас, балки уч ўғил, уч қизни тупроққа қўйдилар. Келинг, шулардан бири Мория Қибтия онамиздан туғилган ўғилларининг вафот этиш ҳодисасини ёдга олайлик.
Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ўғиллари Иброҳим қаттиқ безгак тутиб ётганида ўн саккиз ойлик эди.
У Зот унинг олдига кирганларида титраб, қақшаб ётар эди. Бир оздан кейин эса жон таслим қилди. Шунда Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламнинг муборак кўзларидан ёш оқа бошлади.
Ёнларида турган Абдурроҳман ибн Авф розияллоҳу анҳу: “Сиз-а, Ё Расулуллоҳ!” дедилар (Яъни бизни йиғлашдан қайтарар эдингиз, энди эса ўзингиз йиғлаяпсизми?) Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам: кўз ёш оқизади, қалб маҳзун бўлади, лекин биз Аллоҳ норози бўладиган ишни қилмаймиз, деб яна йиғладилар, ўғиллари Иброҳимни ҳам тупроққа топширдилар.
Баъзилар келиб, “Қори ака! Мен фарзанд доғига учрадим, бутун дунё кўзимга қоронғу бўлиб, ҳеч нарсани қизиғи қолмади”. дейди. “Ота-онангиз ҳаётми?” деб сўрасак, “Ҳа, ота-онам ҳаёт алҳамдулиллаҳ”, дейди. “Ота-онангиз ҳам кўзингизга кўринмаяптими?” десак, “Фарзанд доғи ёмон экан, ота-онам ҳам кўзимга кўринмай қолди”, дейди.
Сиз ҳато қиласиз. Ҳақиқий мўмин-мусулмон инсон бундай бўлмайди. Фарзандидан айрилса, ота-онаси ҳаёт бўлса “Алҳамдулиллаҳ! Бошимда соябон, дуогўйим ота-онам бор. Аллоҳ ўзингга ҳамду саноларим бўлсин” дейиш керак. Отасини олса, Аллоҳим, алҳамдулиллаҳ! отамни олдинг, дуогўйим волидаи меҳрибоним қолди. Фарзандларим сиҳат-саломат, шунисига ҳам шукр дейишимиз керак. Онасини олса, Ё Роббим дуогўйим бўлмиш ота-онамни олдинг, ўзинг раҳматингга олгин. Фарзандларимни тирик сақлаб қолдин-ку, шунинг учун Сенга ҳамду санолар бўлсин дейишимиз керак.
Ана шундай ҳолда энг катта мусибат фарзанд доғига йўлиққан ота-оналар Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламнинг тарихларини ўқинглар. Сиз, битта фарзанд ерга қўйдингиз, иккитани қўйдингиз, боринг ана учтани қўйдингиз. Лекин Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам Аллоҳнинг Ҳабиби бўла туриб олтита фарзандни тупроққа топширдилар. Айтингчи, биз шундай катта мусибатни кўтара олармидик?
Аллоҳнинг ҳабиби бўлсалар, У зотнинг фарзандлари орқали насл-насаблари дунёга тарқалиши керак эди-ку. Зурриётларидан битта ўғил бола фарзанд қолмаса ҳам, Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам ана шундай катта мусибатларни кўтариб, мардонавор енгиб ўтдилар-ку. Мана Аллоҳ субҳанаҳу ва таоло Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламни бизга қандай ўрнак қилиб яратиб қўйди. Ана шу зотдан ибрат олишимиз керак. Ана шу зотнинг ҳаётини яхшилаб ўрганишимиз керак. Шундагина ҳар қандай синовларга чидаб, уни мардонавор енгиб ўта оламиз. Акс ҳолда ҳаётнинг синовлари олдида, унинг мусибатлари, кулфатлари, балолари олдида, тиз чўкиб, синиб қоламиз, парча-парча бўлиб кетамиз. Ҳаттоки баъзи бирлар иймонидан ҳам айрилиб қоладилар. Оддийгина мол-дунёнинг синовига сабр қилолмасдан иймонидан айрилаётганлар бор. Фарзанд доғига чидолмасдан, “Эй Аллоҳ ўзи биттаю битта фарзандим бўлса, шунга ҳам муҳтожмидинг! Унинг ўрнига менинг жонимни олсанг бўлмасмиди ? деб дод-фарёд, оҳ-воҳ қилаётганлар йўқ эмасми? Албатта бор.
Ҳа, ким унга битта фарзанд кўргин деди. Аллоҳ берган тўтта-бешта фарзандни ҳали ҳомилалигида олдириб ташлаб, ўлдириб юборди. Энди эса биттагина фарзандим бор эди, шуни ҳам Аллоҳ тортиб олди. Шу керакмиди, керак бўлса мени жонимни олмайдими деяётган “мард”лар бор.
Аллоҳ берган шундай фарзандлардан юз ўгириб, улар ҳали дунё юзини кўрмасиданоқ “шифокор”нинг қўли орқали ўлдиртириб, ахлатхонага ташлаттирворган эмасмиди? Энди эса мутлақо фарзандсиз қолгани сабабли дод-дарёд қилиб ўзини болажон ота-онага ўхшатади.
Инсон шундай ношукр-да. Аллоҳ иккита-учта фарзанд берса бўлди, қолгани керак эмас, дейишни бошлайди. Аллоҳ Ўзи берган нарсани олаётганда эса кўзига фарзанд кўриниб дод деб юборади. Ваҳоланки, Аллоҳ берган ўша омонатни. Ўзи хоҳлаган пайтда олади.
«Набий соллаллоҳу алайҳи васалламнинг: «Қайси бир бандага мусибат етганда «Иннаа лиллаҳи ва иннаа илайҳи рожиъуун» деса ва сўнгра «Аллаҳумма ажирни фи мусийбати вахлуф ли хойром-минҳа» (Эй Аллоҳим, менга мусибатимда ажр ва унинг ўрнига яхшироғини бергин) деса, албатта, Аллоҳ унга ажр беради ва унга бунинг ўрнига яхшироғини беради», деганларини эшитдим. (Бешовларидан, фақат Бухорий ривоят қилмаган).
Азизлар, буни қарангки, Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламнинг бутун ҳаётлари биз учун ҳар тарафлама ўрнак, ҳаттоки вафотлари ҳам энг катта ўрнак бўлди.
Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам вафотлари ҳам оддий вафот эмас, оддий ўлим эмас, балки У зотнинг вафот этишлари, барча умматлар учун катта дарслик ва ибрат бўлди. Чунки мўмин-мусулмонлар учун дунёда бундан катта мусибат йўқ. Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламни ўзлари: “Умматим мен вафот этганда учраганчалик катта мусибатга учрамайди”, деганлар. Агар кимики энг катта мусибатга учрадим деса хато қилган бўлади. У Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламга нисбатан муҳаббати бўлмаган бўлади. Юзта фарзандимиз бўлса, юзтаси вафот этсин, Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам вафот этганчалик катта мусибатга дучор бўлолмаймиз. Чунки биз мўмин-мусулмонмиз.
Ҳазрати Умар розияллоҳу анҳу:
«Эй Аллоҳнинг Расули, сиз мен учун ўзимдан бошқа ҳаммадан кўра маҳбуброқсиз», деганлар.
Шунда Расули акрам соллаллоҳу алайҳи васаллам:
«Ундай бўлса, бўлмапти. Ўзингдан кўра ҳам бўлиши керак», деганлар. Ҳазрати Умар дарҳол:
«Ўзимдан кўра ҳам!», деганларида у зот алайҳиссалом:
«Ана энди бўлди, эй Умар», деганлар. Яъни, ана энди иймонинг комил бўлди, деганлар.
Демак, инсон учун дунёда энг катта мусибат ўзи энг яхши кўрган нарсасидан ёки кишисидан айрилиш бўлади. Шундай экан, биз мўмин-мусулмонлар, дунёда энг яхши кўрган кишимиз ким?, албатта Муҳаммад мустафо соллаллоҳу алайҳи васалламдирлар. Агар У зотдан кўра бирортасини яхшироқ кўраман десангиз, сизнинг имонингиз комил эмас. Ана шу зотнинг вафот этганларидан кўра ҳам каттароқ мусибат бор десангиз, бу ҳам сизнинг иймонингиз заиф эканига далолатдир. Тезроқ уни қувватлаштиринг. Зотан, ота–онангиз, фарзандингиз ва дунёдаги барча нарсадан кўра Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламни кўпроқ севмагунингизча ҳақиқий комил мўмин-мусулмон бўлолмайсиз. Демак, биз умматлар учун Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ўзлари айтганларидек, энг катта мусибат – у зотнинг вафот этган кундир. Ҳақиқатан, бу буюк бир мусибат эди. Биз ҳозир шу мусибатни ҳис қилганимизда, чидай олмай қоламиз, дод деб юборамиз. Саҳобаи киромлар қандай ҳолатга тушган экан. Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламнинг завжаи мутаххоралари қандай ҳолатга тушган эканлар. У зотнинг набиралари имом Ҳасан, имом Ҳусайинлар-чи? У зотнинг доимо ёнида юрган ҳақиқий сиддиқ дўстлари Абу Бакр қандай ҳолатда бўлган эканлар. Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ҳаттоки тупуглари, таҳорат сувлари ерга тушмасин деб, табаррукона олиб юзларига суртган Ҳазрати Умар бошчиликларидаги саҳобаи киромлар қандай ҳолатга тушган эканлар. Буни биз тасаввур қилиб кўра оламизми? Бунинг учун Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламнинг вафот этганларини вужудимизда ҳис қилишимиз ва у зотни ота-онамиз ва фарзандларимиздан кўра ҳам яхшироқ танишимиз керак.
Маълумотларни тўлиқ ўрганиб, бутун борлиғимизга у зотнинг муҳаббатини сингдирсак, ана шунда у зотнинг вафот этиш тарихлари, воқеаларини ўқиганимизда кўзимиздан тинмасдан ёш оқади. Ишонмасангиз, ҳар куни ўқиб кўринг, ҳар куни йиғлайсиз. Саҳобаи киромларнинг ҳолатини кўз олдингизга келтирасиз. Метиндек иродали, кимсан Ҳазрати Умар розияллоҳу анҳу: “Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам вафот этмайдилар”. Худди Мусо Аллоҳ билан сўзлашгани Тур тоғига кетганларидек, Роббиси билан учрашгани кетдилар. Яқин орада қайтиб келадилар. Ким ўлди деса оёқ-қўлларини кесаман” дея қиличларини яланғочлаган ҳолда Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳовлиларида у ёқдан бу ёққа югуриб юрар эдилар. Абу Бакр Сиддиқ розияллоҳу анҳу Мадинаи мунавваранинг четидаги сулҳ деган бир жойда эканлар. Бу шум хабарни эшитдилар-у отга миниб тезлик билан етиб келиб, тўғри қизлари Ойша онамиз розияллоҳу анҳонинг ҳужраларига кирдилар. Чунки Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам шу ҳужрада ётган эдилар. Абу Бакр Сиддиқ розияллоҳу анҳу кириб келдилар-да, Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламнинг юзларини силаб туриб: “Ота-онам сизга фидо бўлсин, ё Расулуллоҳ! Аллоҳимнинг тақдир этган ўлимини тотибсиз. Аммо бундан кейин энди абадий ҳаётдасиз! Ҳаётлигингизда ҳам кўркам эдингиз, ўлимингизда ҳам кўркамсиз!” дедилар ва такрор ўпиб юзларини ёпиб қўйдилар. Аҳли байтга тасалли ва сабр тилаб Ҳужраи саодатдан ташқарига чиқиб: “Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам икки марта ўлим шарбатини тотмайдилар. У зот бир марта тортдилар. Яъни бир марта вафот этдилар, қайтиб келиб яна вафот этмайдилар. Ўзларингни ўнглаб олинглар. Барча пайғамбарлар вафот этганлари каби, Расулуллоҳ алайҳи солату вассаллам ҳам вафот этдилар деган маънода ваъз-иршод қилдилар.
Ҳа азизлар, ана шундай катта мусибатни саҳобаи киромлар бошларидан ўтказдилар. Азизлар, шу мусибат тўғрисидаги китобларни бир ўқинг, маълумотларни ўрганинг ва ибрат олинг.
Исҳоқжон домла БЕГМАТОВ,
ЎМИ масжидлар бўлими ходими
(2026 йил 28 август, Тошкент ш.)
Ассалому алайкум, қадрли ватандошлар!
Ҳурматли меҳмонлар!
Бугун муқаддас Ватанимиз мустақиллигининг қутлуғ ўттиз беш йиллик байрамини катта ифтихор ва тантана билан нишонлаяпмиз.
Азиз халқимиз, жумладан, муҳтарам нуронийларимиз, шижоатли ёшларимиз, мўътабар аёлларимизни, юртимиздаги барча миллат ва элат вакилларини, хориждаги ватандошларимизни ушбу айём билан чин юракдан самимий табриклайман.
Энг улуғ байрамимиз Янги Тошкентда ўтказилаётгани тантана шукуҳини янада оширмоқда.
Келгусида илм-фан, таълим ва маданият маркази бўладиган ушбу ҳудудда куни кеча Янги Ўзбекистон университети, Низомий Ганжавий номидаги Ўзбекистон Миллий педагогика университети, Ўзбекистон миллий кутубхонасининг муҳташам биноларини ишга туширдик.
Бугун сизларнинг иштирокингизда очиладиган фаввора дунёдаги энг баланд мусиқали фаввора сифатида Гиннеснинг рекордлар китобидан жой олгани ҳам байрам кайфиятига янада баланд руҳ бағишлайди.
Бир неча юз йиллик орзулар рўёбга чиқаётган бу бетакрор маконда бутун халқимиз билан ҳали яна кўплаб қувончли ва тарихий воқеаларга гувоҳ бўламиз.
Аминманки, Янги Тошкент пойтахтимизнинг кўркига кўрк қўшиб, биз барпо этаётган Янги Ўзбекистоннинг куч-қудратини намоён этадиган чинакам тараққиёт марказига айланади!
Қадрли дўстлар!
Биз 1991 йилда халқимизнинг хоҳиш-иродаси ва қатъияти билан ўз давлат мустақиллигимизни қўлга киритдик. Аслида буюк истиқлолимиз илдизлари уч минг йилдан зиёд бўлган давлатчилик анъаналаримиз ва қадимий цивилизациямиз тарихига бориб тақалади.
Биринчи ва Иккинчи Ренессанс даврида Муҳаммад Хоразмий, Аҳмад Фарғоний, Абу Райҳон Беруний, Абу Али ибн Сино, Мирзо Улуғбек, Мир Алишер Навоий каби буюк алломаларимиз башарият тафаккури хазинасини бойитган.
Соҳибқирон Амир Темур бобомиз барпо этган давлат эса адолат ва бунёдкорлик тимсоли сифатида тарих зарварақларидан муносиб ўрин олган.
Ватан озодлиги ва миллий истиқлол йўлида жонини фидо қилган Беҳбудий, Мунавварқори, Фитрат, Қодирий, Чўлпон каби жадид боболаримизнинг ҳуррият ҳақидаги орзу-ниятлари бугун Янги Ўзбекистонда тўлиқ рўёбга чиқмоқда.
Мустақиллик, энг аввало, бизга шону шарафимизни, муқаддас динимизни, она тилимизни, унутилаётган миллий қадриятларимизни қайтариб берди.
Истиқлол туфайли биз ўзлигимизни англадик, номи ҳамиша эъзозда бўлган ота-боболаримизнинг муносиб ворислари эканимизни бутун дунёга намоён этдик.
Ушбу ҳаяжонли дақиқаларда бугунги эркин ҳаёт учун жонини фидо қилган улуғ аждодларимиз, жадидлар хотирасига таъзим бажо келтирамиз.
Мана шу тарихий санада ўтган 35 йил давомида мустақиллигимизни мустаҳкамлашга муносиб ҳисса қўшган барча марҳум юртдошларимизнинг фидокорона меҳнати ва жасоратини яна бир бор эътироф этишни жоиз, деб биламиз.
Биринчи Президентимиз, атоқли давлат ва сиёсат арбоби Ислом Абдуғаниевич Каримовнинг ёрқин хотирасини эҳтиром билан ёд этамиз.
Ҳурматли байрам иштирокчилари!
Мустақилликнинг буюк аҳамияти, аввало, инсон қадри ва эркин ҳаётида намоён бўлади. Шу боис, биз ислоҳотларни бошлаган биринчи кунларданоқ халқнинг қалбига қулоқ солдик, аҳолининг дардига дармон бўлишни мақсад қилдик. “Инсон қадри учун!” деган ғояни давлат сиёсатининг марказига олиб чиқдик. Биринчи галда “пахта қуллиги”, “мажбурий меҳнат ва болалар меҳнати”, “конвертация чеклови”, “прописка” каби одамларни йиллар давомида қийнаб келган муаммоларга барҳам бердик.
Энг асосийси, фуқароларимиз юрагидаги қўрқув ва ҳадик ўрнини ишонч ва хотиржамлик эгаллади. Ҳар бир инсон эркин ва фаровон яшайдиган жамият барпо этиш учун кейинги ўн йилда тинимсиз изландик, қаттиқ меҳнат қилдик.
Катта сиёсий ирода кўрсатиб, Ўзбекистонни дунёга кенг очдик. Хусусан, чегара муаммолари ҳал қилинди, қўшниларимиз билан дўстлик ва ҳамкорлик мустаҳкамланди. Валюта, солиқ, божхона ва инвестиция сиёсатида туб ўзгаришлар амалга оширилди. Натижада “Иқтисодий эркинлик индекси”даги ўрнимизни 80 поғона яхшилаб, “иқтисодиёти мўътадил эркин” давлатлар қаторидан жой олдик.
Илгари иқтисодиётимизга йилига 2-3 миллиард доллар хорижий инвестиция олиб келинган бўлса, ҳозирги пайтда 40-50 миллиард доллар чет эл сармояси жалб қилинмоқда. Юртимизга инвестициялар билан бирга илғор технологиялар, замонавий билим ва янги иқтисодий имкониятлар кириб келмоқда.
Биз уч йил олдин 2030 йилда ялпи ички маҳсулот ҳажмини 160 миллиард долларга етказишни режа қилган эдик. Глобал логистикадаги узилишлар, дунёдаги нотинч вазиятга қарамасдан, бу вазифани шу йилнинг ўзида ортиғи билан амалга оширамиз ва даромади ўртачадан юқори бўлган давлатлар қаторига кирамиз.
Эътиборли жиҳати – биз бундай юксак натижаларга халқимизнинг фидокорона меҳнати, интеллектуал салоҳияти ҳамда миллат ва давлат бирдамлиги туфайли эришяпмиз. Ижобий ўзгаришларни ҳар бир инсон, ҳар бир оила ўз ҳаётида чуқур ҳис этяпти, десам, фикримга қўшиласиз, албатта.
Янги даврда замонавий уй-жойга эга бўлган 650 мингдан зиёд оиланинг қувончини сўз билан таърифлаб бўладими?
Минглаб маҳаллаларимизга Янги Ўзбекистон қиёфаси кириб бормоқда.
Камбағаллик масаласини очиқ тан олиб, уни кескин қисқартириш бўйича Янги Ўзбекистон тажрибасини яратдик. Эҳтиёжманд оилаларнинг даромади, касби, саломатлиги, фарзандларининг таълим олиши ва яшаш шароитини яхшилаш бўйича “маҳаллабай” ишлаш тизимини йўлга қўйдик.
Изчил саъй-ҳаракатларимиз туфайли бугунги кунда камбағаллик даражасини 2017 йилдаги 35 фоиздан 4 фоизга туширишга эришдик. Ушбу рақамлар замирида рўзғорига барака кириб, турмуш сифати яхшиланган 10 миллион инсоннинг қувончи ва шукроналик туйғулари мужассам.
Муҳтарам юртдошлар!
Дунё ҳамжамиятида муносиб ўрин эгаллашимиз учун бизга билимли, келажак касбларини пухта эгаллаган, мустақил фикрига эга бўлган янги авлод мутахассислари керак. Шу боис, таълимга сифат ва мазмун олиб киряпмиз. Муаллимнинг обрў-эътиборини тиклаб, даромадини ошириб боряпмиз.
Ўтган ўн йилда, аҳолимиз 8 миллионга кўпайган шароитда ҳам боғча қамровини 78 фоизга етказдик. Мактабларда 1,5 миллион қўшимча ўқувчи ўрни яратилди. Президент, ижод ва ихтисослашган мактаблар ташкил этилгани фарзандларимизга етакчи хорижий таълим масканларидан кам бўлмаган даражада чуқур билим эгаллаш учун кенг имкониятлар эшигини очди.
Ёшларга хорижий тиллар ва касб-ҳунар ўрганишлари учун муносиб шароитлар яратдик.
Олийгоҳларда ўқиш учун қулай шароитларни кенгайтирганимиз ҳисобига ҳозирги кунда талабалар сони 1 миллион 600 минг нафарга етди. Қувонарлиси, ёшларда билим олишга иштиёқ кучайди. Ота-оналар учун фарзандини олий маълумотли қилиш фақат орзу эмас, эришса бўладиган мақсадга айланди.
Айниқса, талабаларнинг ярмидан кўпини хотин-қизлар ташкил этаётгани – Учинчи Ренессанснинг ўзига хос қиёфаси, десак, тўғри бўлади. Чунки, билимли қизлар – билимли оила, билимли авлод ва маърифатли жамият деганидир.
Биз таълим билан бир қаторда илм-фан, замонавий технология ва инновацияларни ҳам тараққиётимизнинг ҳал қилувчи омили, деб биламиз.
Шу билан бирга, IT, сунъий интеллект, креатив иқтисодиёт каби йўналишлар ривожига янги руҳ бериб, жуда катта ҳаракатни бошлаб юбордик. Бу орқали 10 миллион ёшларимизни рақамли индустрия ва келажак касбларига олиб кирамиз.
Истиқлол байрамимиз арафасида хитойлик ҳамкорларимиз билан “Самарқанд – 2028” сунъий йўлдошини фазога учирганимиз бизга алоҳида ғурур бағишлайди.
Менинг ниятим: Ўзбекистон технология соҳаларида жаҳонга илғор ташаббусларни таклиф қиладиган марказга айланиши зарур.
Ўзбек тили – рақамли дунёда илм ва технология яратиладиган тил бўлиши лозим.
Азиз ватандошлар!
Инсон қадри ҳақида сўз юритганда, аҳолимизнинг соғлиғи масаласига алоҳида эътибор қаратишимиз табиий. Сўнгги йилларда ушбу соҳага ажратилаётган маблағни 8 каррадан зиёд оширдик. Энг муҳими, сифатли тиббий хизмат олиш имконияти нафақат марказда, балки ҳудудларда ҳам яратилди.
Ўтган даврда юртимизда 652 та янги тиббиёт муассасаси барпо этилгани, хусусий секторга кенг имконият берилгани туфайли тиббий хизматлар ҳажми 3 карра ошди. Юқори малакали шифокорлар тайёрлашни йўлга қўйиб, уларга шароит яратганимиз
ўз натижасини беряпти. Илгари хорижда амалга оширилган 100 дан зиёд мураккаб диагностика ва даволаш усуллари бугун юртимизда ҳам мукаммал бажарилмоқда.
Умуман, аҳолининг ўртача умр кўриш давомийлиги 1991 йилдаги 66,4 ёшдан 2025 йилда 75,4 ёшга етгани, гўдаклар ва оналар ўлими кўрсаткичи 4 баробар камайгани соҳадаги ислоҳотларимизнинг энг муҳим натижасидир.
Қадрли дўстлар!
Жонажон Ватанимиз азалдан улуғ мутафаккирлар, азиз авлиёлар, буюк алломалар юрти бўлиб келган. Биз мана шундай бебаҳо меросга муносиб равишда Ислом цивилизацияси маркази, Имом Бухорий, Бурҳониддин Марғиноний ёдгорлик мажмуалари каби бетакрор илмий-маърифий даргоҳларни барпо этдик.
Бу муҳташам ва табаррук масканлар бугун нафақат юртимиз ва ислом олами, балки бутун жаҳон аҳлининг ҳақли эътирофига сазовор бўлмоқда. Биз бундай бунёдкорлик ишларини жадал давом эттирамиз.
Ҳурматли байрам иштирокчилари!
Бизнинг энг катта бойлигимиз – эртанги кунимизнинг ҳал қилувчи кучи бўлган Янги Ўзбекистон ёшларидир. Интилувчан ва тиришқоқ ўғил-қизларимизни қўллаб-қувватлаш, уларга кенг имкониятлар очиш учун ҳар йили 20-25 триллион сўм ажратилмоқда.
Бугунги кунда Ўзбекистондаги бизнес вакилларининг 35 фоизини ёш тадбиркорлар ташкил этяпти.
Токио ва Париж Олимпия ҳамда Паралимпия ўйинларида, дунё майдонларида ёш спортчиларимиз эришган тарихий ютуқлар халқимизга чексиз ифтихор бағишлади.
Футболчиларимиз илк бор жаҳон чемпионатида иштирок этиб, ўзбек спорти тарихида янги саҳифа очди. Улар бошлаган йўл албатта давомли ва зафарли бўлади, деб ишонамиз.
Яқин кунларда Самарқандда катта спорт анжумани – Жаҳон шахмат олимпиадаси бошланади. Ноябрь ойида эса машҳур гроссмейстеримиз Жавоҳир Синдоров жаҳон шахмат тожи учун курашга киришади.
Ушбу мусобақаларда шахматчи ўғил-қизларимга улкан зафарлар тилайман!
Халқаро фан олимпиадаларида, танлов ва фестивалларда юқори ўринларни эгаллаётган ёшларимизни – Янги Ўзбекистон юлдузлари, келажак бунёдкорлари, деб биламан!
Олдинга қараб интилишдан ва доимий изланишдан ҳеч қачон тўхтаманг, азиз фарзандларим!
Муҳтарам юртдошлар!
Бугун биз тарихнинг янада масъулиятли ва ҳал қилувчи палласида турибмиз. Мамлакатимиз тараққиётнинг мутлақо янги даврига қадам қўймоқда. Келгуси ўн йиллик – биз учун миллий юксалиш даври бўлади.
Буни фақат ва фақат халқимизнинг ақл-заковати, меҳнати ва бирдамлиги орқали ўзимиз бунёд этамиз. Шу мақсадда келгуси йилларда юртимизда инсон қадрини янада юксалтирадиган 7 та миллий дастурни амалга оширамиз.
Биринчи миллий дастур билим ва малакани келгуси тараққиётимизнинг асосий капиталига айлантиришдан иборат бўлади.
Болаларнинг 6 ёшли тайёрлов гуруҳларига қамровини қисқа муддатда 100 фоизга олиб чиқамиз. Хусусий боғча ташкил қилиш бўйича мавжуд имтиёзлар сақлаб қолинади.
Барча мактаблар халқаро баҳолаш дастурлари билан тўлиқ қамраб олинади.
Юртимиздаги техникумларда халқаро таълим стандартларини жорий этамиз. Уларда ёшларимизни юқори даромадли касбларга ўқитишни йўлга қўйиб, қамровни 1 миллионга етказамиз. Бир сўз билан айтганда, Янги Ўзбекистонда касб эгалламаган бирорта йигит-қиз қолмайди.
Биз келгуси йилларда камида 10 та университетимизни ТОП мингталикка киритишни катта марра сифатида белгилаймиз.
Иккинчи миллий дастур халқимизнинг соғлом бўлиши ва узоқ умр кўришини таъминлашга хизмат қилади.
Шу мақсадда аҳоли саломатлиги билан боғлиқ давлат харажатларини келгуси беш йилда ялпи ички маҳсулотга нисбатан 5 фоизга етказамиз.
Биз тиббиётда профилактикани кучайтириш орқали саломатликни асраш моделига ўтамиз. Давлат тиббий суғуртаси мамлакатнинг барча хонадонларига кириб боради.
Ихтисослашган тиббиётда рақобат муҳитини кучайтириш мақсадида дунёнинг энг нуфузли камида 5 та клиникасини олиб келамиз.
Юртимизни замонавий тиббиёт, фармацевтика, биотехнологиялар ва тиббий таълим тараққий этган масканга айлантирамиз.
Ҳурматли тадбир иштирокчилари!
Учинчи миллий дастур – иқтисодиётимизни юқори технология ва меҳнат унумдорлиги моделига ўтказиш.
Бунинг учун келгуси ўн йилда 450 миллиард доллар хорижий инвестиция жалб қиламиз. Иқтисодиётда юқори ўсиш суръатини сақлаган ҳолда, 2030 йилгача ялпи ички маҳсулот ҳажми 300 миллиард долларга етказилади, саноатда 2 миллионта юқори даромадли иш ўрни яратилади.
Ёшларимизнинг салоҳиятини тўлиқ рўёбга чиқаришда стартап, венчур ва сунъий интеллектни ривожлантириш устувор йўналишга айланади.
Шунингдек, кичик бизнес – ўрта бизнесга, ўрта корхоналар эса йирик компания ва корпорацияларга айланиши учун яхлит экотизимни йўлга қўямиз. Буларнинг ҳисобига келгуси ўн йилда жон бошига ялпи ички маҳсулот ҳажми 10 минг долларлик маррадан ошади.
Азиз дўстлар!
Глобал иқлим ўзгариши шароитида сув ва экология масалалари янада долзарб бўлиб бормоқда.
Шу боис, тўртинчи миллий дастур сув ва табиатга муносабатни тубдан ўзгартиришга қаратилади.
Келгуси беш йилда экин майдонларида сув тежайдиган технологиялар қамровини 100 фоизга олиб чиқамиз. Бу – умуммиллий маррага айланади.
Табиатга муносабат – халқнинг маданияти, давлатнинг масъулияти ва тараққиётнинг сифат кўрсаткичидир. Шунинг учун мамлакатимизда “Яшил макон” умуммиллий ҳаракатини янги сифат босқичига олиб чиқамиз. Мактаб, боғча, шифохона ва кўп қаватли уйлар атрофидаги яшил ҳудудлар жамиятнинг дахлсиз бойлиги сифатида муҳофаза қилинади. Яқин йилларда туман ва шаҳар марказларида яшиллик кўламини 30 фоизга етказамиз.
Қадрли юртдошлар!
Адолат қарор топган жойда иқтисодий ўсиш ҳам, ижтимоий ишонч ҳам юксалади.
Бу борада бешинчи миллий дастур – суд мустақиллигини кучайтириш ва қонун устуворлигини таъминлашни умумий қадриятга айлантиришдан иборат.
Бунинг учун ҳуқуқий тарбияни мактабдан бошлаб аниқ тизим асосида йўлга қўямиз. Фуқаролар ва тадбиркорларнинг қонуний кафолатларини кучайтириш бўйича ислоҳотларимизни қатъий давом эттирамиз. Кибержиноятчилик, гиёҳвандлик ва одам савдосининг олдини олиш бўйича чораларни янада кучайтирамиз.
“Яширин иқтисодиёт”, уюшган жиноятчилик, аёллар ва болалар ҳуқуқини камситишга қарши курашни янги босқичга кўтарамиз.
Азиз ватандошлар!
Одамларимизнинг кайфияти, оилаларнинг фаровонлиги, ёшларнинг орзу-истаги, тадбиркорларнинг ташаббускорлиги, энг аввало, маҳаллада намоён бўлади.
Шунинг учун олтинчи миллий дастур маҳаллани жамият тараққиётининг асосий буюртмачисига айлантиришга йўналтирилади.
Энди давлат дастурларини ишлаб чиқиш бўйича ёндашув буткул ўзгаради. Туман бюджети, инвестиция дастури ҳамда инфратузилма лойиҳалари маҳалла буюртмаси асосида ишлаб чиқилади. Бунда фуқароларнинг талаб ва эҳтиёжи, маҳалланинг фаровонлиги – энг асосий мезон сифатида белгиланади.
Ҳурматли байрам иштирокчилари!
Еттинчи миллий дастур – Ўзбекистоннинг тинчлик ва дўстлик диёри, бағрикенг ўлка сифатидаги нуфузини ҳар томонлама юксалтиришдан иборат.
Юртимизда 130 дан ортиқ миллат ва элат вакиллари, 16 та диний конфессия аъзолари бир оила фарзандларидек аҳил ва иноқ яшамоқда.
Бугунги нотинч замонда миллатлараро тотувлик ва диний бағрикенглик халқимизнинг олтин фонди, бебаҳо бойлигидир.
Бизнинг очиқ, прагматик ва тинчликпарвар сиёсатимиз узоқ муддатли тараққиётимизни таъминлашга қаратилган.
Марказий Осиёда аҳил қўшничилик, стратегик шериклик ва дўстлик алоқаларини кенгайтиришда тарихий ютуқларга эришилди.
Мустақил Давлатлар Ҳамдўстлиги, Европа Иттифоқи, Америка, Осиё-Тинч океани минтақаси ва араб-мусулмон дунёси давлатлари билан муносабатларимиз янада мустаҳкамланди. Шарқий Европа, Африка ва Лотин Америкасида янги ҳамкорлик йўналишлари очилди.
Мамлакатимиз билан дипломатик муносабат ўрнатган давлатлар сони қарийб 170 тага етди.
Ўзбекистонни халқаро дипломатиянинг муҳим марказига айлантириш учун кўпқиррали, вазмин ва мувозанатли ташқи сиёсатни давом эттирамиз. Иқтисодий дипломатия ташқи сиёсатимизнинг устувор йўналишларидан бири бўлиб қолади.
Мамлакатимиз 2027-2029 йилларда Қўшилмаслик ҳаракатига илк маротаба раислик қилади. Дунёдаги 120 дан ортиқ давлатни бирлаштирган ушбу глобал тузилма самарадорлигини оширишга қаратилган ташаббусларни фаол илгари сурамиз.
Ён қўшнимиз бўлган Афғонистон бўйича конструктив сиёсатимизни қатъий давом эттирамиз.
Фурсатдан фойдаланиб, бугунги тантанамизда иштирок этаётган дипломатик корпус вакилларига, хорижий оммавий ахборот воситалари ходимларига, АҚШ, Туркия ва Сингапурдан келган юқори мартабали меҳмонларимизга самарали ҳамкорлик учун алоҳида миннатдорлик билдираман.
Азиз ва муҳтарам ватандошларим!
Бир фикрни ишонч билан айтмоқчиман.
Биз бугун кечагидан кучлимиз. Насиб этса, эртага бундан ҳам кучли бўламиз.
Ўттиз беш йиллик мустақил тараққиёт йўлимиз бизга бир ҳақиқатни ўргатди: халқ ва давлат ягона мақсад йўлида бирлашиб, астойдил ҳаракат қилса, забт этиб бўлмайдиган марранинг ўзи йўқ.
Бундай буюк қудратга эга халқ ва давлатни енга оладиган кучнинг ўзи йўқ.
Биз ягона Ватан, ягона халқ бўлиб, янги ҳаёт ва буюк келажагимизни биргаликда барпо этамиз!
Ишончим комил, матонатли, мард ва олижаноб халқимиз ўз олдига қўйган улуғ мақсадларга албатта етади.
Ватанимизнинг олтин даврини, янги буюк тарихини албатта барчамиз биргаликда яратамиз!
Бизга мустақиллик неъматини берган Парвардигоримизга чексиз шукроналар бўлсин!
Истиқлолимиз ижодкори ва ҳақиқий бунёдкори бўлган халқимизга шон-шарафлар бўлсин!
Сизларни, сизлар орқали бутун халқимизни бугунги улуғ байрам – Ўзбекистон Республикаси давлат мустақиллигининг ўттиз беш йиллиги билан яна бир бор табриклайман.
Юртимиз тинч, хонадонларимиз обод ва фаровон бўлсин!
Яшасин Ўзбекистон Республикаси!
Яшасин Ўзбекистон халқи!
Иймон 
Намоз 
Рўза 
Закот 
Ҳаж 
Қуръон 
Ислом сабоқлари 
Aлоқа 