06 Ноябр, 2026, 26 Жумадул аввал, 1448
06 Ноябр, 2026, 26 Жумадул аввал, 1448
Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм.
Аллоҳ таолога битмас-туганмас ҳамду санолар бўлсин.
Пайғамбаримизга мукаммал ва батамом салавоту дурудлар бўлсин.
عَنْ صَخْرٍ الْغَامِدِيِّ رَضِي اللهُ عَنْهُ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: اللَّهُمَّ بَارِكْ لِأُمَّتِي فِي بُكُورِهَا، قَالَ: وَكَانَ إِذَا بَعَثَ سَرِيَّةً أَوْ جَيْشًا بَعَثَهُمْ أَوَّلَ النَّهَارِ، وَكَانَ صَخْرٌ رَجُلًا تَاجِرًا، وَكَانَ إِذَا بَعَثَ تِجَارَةً بَعَثَ أَوَّلَ النَّهَارِ فَأَثْرَى وَكَثُرَ مَالُهُ. رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَحَسَّنَهُ. وَاللهُ أَعْلَمُ.
Сохр ал-Ғомидий розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади. Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Аллоҳим! Умматимга саҳарини баракали қилгин!» дедилар.
У зот лашкар ёки «сарийя» юборадиган бўлсалар, эрта тонгда юборар эдилар.
Сохр тожир одам эди. Қачон тижорат (карвони) юборадиган бўлса, эрта тонгда юборар эди. У бой бўлиб, моли кўпайиб кетди».
Термизий ривоят қилди ва ҳасан, деди. Аллоҳ билгувчироқдир.
Саҳархезлик яхши ва баракали эканлиги, бу ишга Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламнинг дуолари кетганлиги ва айниқса, тижорат ишида тажрибадан ўтганлиги таъкидлаб айтилмоқда.
Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ўзлари ораларида бўлмаган мусулмон жангчиларнинг гуруҳи «сарийя» деб аталган. Ҳатто лашкар ҳам эрта тонгда ҳаракатга киришса, унга зафар ёр бўлар экан.
Ушбу ҳадиснинг ровийси Сохр ал-Ғомидий ўзлари ривоят қилган ҳадисга оғишмай амал қилганлари туфайли бойиб кетган эканлар.
Ҳар бир нарсада эрта саҳардан ҳаракат қилиш жуда ҳам фойдали ва баракотлидир. Чунки бунга Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламнинг дуолари кетган. Тажриба ҳам шуни кўрсатади. Нима иш қиладиган бўлсак, эрта саҳардан бошлашга одатланишимиз керак. Ўз меҳнати билан ризқу рўз топиш Ислом умматининг энг яхши авлоди – саҳобаи киромларнинг, энг кўзга кўринган сиймоларнинг одатлари эди.
Имом Бухорий ривоят қилган ҳадисда Оиша онамиз розияллоҳу анҳо: «Набий соллаллоҳу алайҳи васалламнинг саҳобалари ўзларига ўзлари хизматчи эдилар. Уларнинг ҳидлари чиқиб кетар эди. Ғусл қилиб олсаларингиз, деб айтилди», деганлар.
Яъни, саҳобаи киромлар тижорат, зироат ва саноатда куйиб-пишиб ишлаганларидан терлаб, уларда нохуш ҳидлар пайдо бўлар экан. Шунинг учун уларга ғусл қилиб олиш тавсия қилинган экан.
Имом Бухорий Анас розияллоҳу анҳудан қилинган ривоятда қуйидагилар айтилади: «Абдурраҳмон ибн Авф Мадинага келганида Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам уни Саъд ибн Робиъ ал-Ансорий билан биродар қилиб қўйдилар. Саъд бой одам эди. У Абдурраҳмонга «Сенга молимнинг ярмини бераман, сени уйлаб қўяман», деди. У эса: «Аллоҳ сенинг аҳлингга ҳам, молингга ҳам барака берсин. Менга бозорни кўрсатиб қўйинглар», деди.
У ўша ердан аҳли байти учун қурут ва сариёғ орттириб келди. Бир оз (ёки Аллоҳ хоҳлаганича) вақт ўтганидан кейин у устида сариқ бўёқ билан келди. Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам унга:
«Бу қаердан?!» дедилар.
«Эй Аллоҳнинг Расули, ансорийлардан бир аёлга уйландим», деди.
«Унга нима тақдим қилдинг?» дедилар.
«Бир данак тилло (ёки бир данак вазнича тилло)», деди.
«Битта қўй сўйиб бўлса ҳам тўй қил», дедилар».
Абдурраҳмон ибн Авф розияллоҳу анҳу Саъд ибн Робиъ розияллоҳу анҳунинг мол-мулкини олиб, у уйлаб қўйган аёл билан роҳатда яшасалар бўлар эди. Лекин бундай қилмадилар. Ўз касблари билан ҳаёт кечиришни афзал кўрдилар. Шундай бўлди ҳам.
Касб қилишдан мурод ризқ топишдир. Ризқ топишга ҳаракат қилган ҳар бир одам иложи борича осон йўл билан кўпроқ ризқ топишни хоҳлайди. Ҳар бир одам ҳам ризқи кенг ва мўл бўлишини истайди. Хўш, бу орзуга эришишнинг йўли қандай?
Имом Бухорий Анас ибн Молик розияллоҳу анҳудан ривоят қилган ҳадисда Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам:
«Ким ризқининг кенг бўлишидан ёки умрининг узоқ бўлишидан хурсанд бўлса, силаи раҳм қилсин», деганлар.
Демак, ота-онага, қариндош-уруғларга яхшилик қилиш лозим экан.
«Ҳадис ва ҳаёт» китоби асосида тайёрланди
2026 йил 4 ноябрь куни Ўмон Султонлиги пойтахти Масқат шаҳрида «Ўзбекистон — Ўмон: маданий алоқалар. Мовароуннаҳр — асрлар оша таралган ислом цивилизацияси зиёси» мавзусида халқаро симпозиум бўлиб ўтди. Мазкур тадбир Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёевнинг муаллифлик лойиҳаси бўлган Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси марказининг хорижий тақдимотлари туркумини давом эттирди. Ушбу учрашувлар давлатимиз раҳбарининг ислом цивилизацияси меросини халқаро майдонда кенг тарғиб этиш ташаббуси доирасида ўтказилмоқда.
Симпозиум очилишидан аввал фахрий меҳмонлар Марказ томонидан тайёрланган кўргазма билан танишдилар. Экспозицияни биринчилардан бўлиб симпозиумнинг фахрий меҳмони — Ўмон Султонлиги Вақфлар ва диний ишлар вазири доктор Муҳаммад бин Саид бин Халфон Маамарий томоша қилди. У билан бирга Султон Қобус номидаги Олий маданият ва фан маркази бош котиби Ҳабиб бин Муҳаммад Риёмий, Ўмон Султонлиги Давлат кенгаши аъзоси доктор Муҳаммад Саид Амур Ҳажрий, шунингдек, илмий ва маданий доиралар вакиллари ҳам кўргазмани кўздан кечирдилар, хабар бермоқда iccu.uz.
Кўргазмада Ўзбекистоннинг тарихий, илмий, маънавий ва бадиий мероси билан таништирувчи 150 дан ортиқ китоб нашрлари, шунингдек, миниатюралар, ҳайкалтарошлик намуналари ва бошқа экспонатлар намойиш этилди. Марказнинг ноширлик лойиҳалари ҳамда Мовароуннаҳр меросини ўрганиш ва оммалаштириш борасидаги фаолияти меҳмонларда алоҳида қизиқиш уйғотди.
Симпозиум Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси маркази, Ўзбекистон Республикаси Ташқи ишлар вазирлиги ва Ўзбекистон Республикасининг Ўмон Султонлигидаги элчихонаси томонидан Марказ Илмий кенгаши аъзолари иштирокида ташкил этилди. Форумда 250 нафарга яқин иштирокчи, жумладан, сенаторлар, давлат муассасалари, илмий ва маданий ташкилотлар вакиллари, хорижий дипломатик ваколатхоналар элчилари, икки мамлакатнинг таниқли олимлари ва маданият арбоблари қатнашди.
Тадбирда Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси маркази директори Фирдавс Абдухолиқов, Ўзбекистон Республикасининг Ўмон Султонлигидаги Фавқулодда ва мухтор элчиси Абдусалом Хатамов ҳамда Султон Қобус номидаги Олий маданият ва фан маркази бош котиби Ҳабиб бин Муҳаммад Риёмий қутлов сўзлари билан иштирок этдилар. Дастур доирасида қатнашчиларга Марказнинг илмий-маърифий фаолияти ва лойиҳалари ҳақида видеотақдимот намойиш қилинди.
Илмий сессияда ўмонлик ва ўзбекистонлик олимлар икки мамлакатнинг ислом цивилизацияси ривожига қўшган ҳиссаси ҳамда ҳамкорлик истиқболларини муҳокама қилдилар. Ўмон томонидан маърузачилар қаторида Ўмон Султонлиги Давлат кенгаши аъзоси доктор Муҳаммад Саид Амур Ҳажрий ҳамда Султон Қобус университети профессори, медиа ва интеллектуал дастурлар бўйича маслаҳатчи ва эксперт доктор Саиф бин Солим бин Саиф Ҳодий иштирок этди. Доктор Ҳодий ўз маърузасини Ўмон жамиятида тинч-тотув ҳамжиҳатликда яшаш масаласига бағишлади.
Ўзбекистон Фанлар академияси вице-президенти Баҳром Абдуҳалимов Ўзбекистон ва Ўмон қўлёзма меросини сақлаш, рақамлаштириш ҳамда илмий муомалага киритиш истиқболлари ҳақида сўз юритди. Имом Бухорий номидаги Тошкент ислом институти ректори Уйғун Ғафуров Ўзбекистонда ислом таълими тарихи ва унинг замонавий тажрибасини ёритиб берди. Тошкент давлат шарқшунослик университети профессори Шорустам Шомансуров икки мамлакат олий таълим муассасалари ўртасидаги ҳамкорлик истиқболларини тақдим этди.
Симпозиумнинг муҳим амалий натижаларидан бири Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси маркази томонидан Султон Қобус номидаги Олий маданият ва фан маркази ҳамда «Байт аз-Зубайр» музейи билан ҳамкорлик меморандумларининг имзоланиши бўлди. Ушбу келишувлар икки мамлакат муассасалари ўртасида қўшма илмий ва маданий лойиҳаларни амалга ошириш, кўргазмалар ташкил этиш ҳамда касбий тажриба алмашиш учун асос яратади.
Симпозиум доирасида китоблар ва эсдалик нашрлари алмашинуви ҳам бўлиб ўтди. Ўмон Султонлиги Вақфлар ва диний ишлар вазири доктор Муҳаммад бин Саид бин Халфон Маамарийга Катта Лангар Қуръони нусхасининг факсимиле нашри топширилди. Султон Қобус номидаги Олий маданият ва фан маркази бош котиби Ҳабиб бин Муҳаммад Риёмийга «Учинчи Ренессанс пойдевори» китоби, Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси маркази томонидан нашр этилган 120 та китоб учун сертификат ҳамда Марказнинг эсдалик совғалари тақдим этилди.
Марказ нашрлари, шунингдек, Султон Қобус мажмуаси кутубхонаси ҳамда Ўмон Миллий ҳужжатлар ва архивлар марказига топширилди. Миллий ҳужжатлар ва архивлар маркази ҳамда «Байт аз-Зубайр» музейи вакилларига ҳам китоб нашрлари топширилганини тасдиқловчи сертификатлар тақдим қилинди.
Маскат шаҳрида ўтказилган симпозиум Ўзбекистон ва Ўмон ўртасидаги кўп асрлик маданий мулоқотнинг давоми бўлди. Кўргазма ва илмий сессия Ўмон жамоатчилигини Мовароуннаҳрнинг ислом цивилизацияси ривожига қўшган ҳиссаси билан таништирган бўлса, имзоланган меморандумлар ушбу мулоқотга амалий мазмун бағишлади.
Шунингдек, ташриф давомида Ўзбекистон делегацияси Ўмон Султонлигининг қатор етакчи маданий-маърифий муассасалари, музей ва кутубхоналари, жумладан, Ўмон Султонлиги Миллий музейида бўлиб, уларнинг фаолияти билан танишди. Учрашувлар давомида музейшунослик, маданий меросни асраш, илмий тадқиқотлар ва икки томонлама ҳамкорликни ривожлантириш масалалари муҳокама қилиниб, тажриба алмашилди ҳамда қатор ҳамкорлик меморандумлари имзоланди.
Ўмон Султонлиги Вақф вазири ҳамда Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси маркази раҳбарияти ўртасида алоҳида учрашув бўлиб ўтди. Унда икки томонлама ҳамкорлик алоқаларини йўлга қўйиш ва ривожлантириш, ўзаро тажриба алмашиш ҳамда истиқболда амалга оширилиши мумкин бўлган қўшма лойиҳалар юзасидан фикр алмашилди.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати
Иймон 
Намоз 
Рўза 
Закот 
Ҳаж 
Қуръон 
Ислом сабоқлари 
Aлоқа 