Cавол: Менга бир киши кийим ҳадя қилган эди. Мен у кийимни анча кийиб фойдаландим. Энди шу кийимни мен ҳам кимгадир ҳадя қилиб берсам бўладими?
Жавоб: Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм. Ҳа, ҳадя сифатида келган нарсаларни ўзгаларга ҳадя қилиш дуруст. Чунки ҳадя қилинган нарсани қўлга олиш ёки олишга тўлиқ имконият берилиши билан совға олувчининг мулкига ўтади. Кейин киши ўз мулкини хоҳлаганидек ишлата олади. Бу ҳақда “Мухтасарул Қудурий” китобида бундай дейилган:
الهبة : تصح بالإيجاب والقبول وتتم بالقبض فإذا قبض الموهوب له في المجلس بغير أمر الواهب جاز وإن قبض بعد الافتراق لم تصح إلا أن يأذن له الواهب في القبض
“Ҳадя ижоб (“сенга фалон нарсани ҳадя қилдим”, дейиш) ва қабул (“қабул қилдим”, дейиш) билан дуруст бўлади ва қўлга олиш билан охирига етади”. Қўлга киритиш кўчадиган мулкларда уларга муносиб кўринишда, кўчмас мулкларда эса калитларни олиш ва уйнинг бўшатиб қўйилиши билан бўлади.
Ҳадяда “сенга фалон нарсани ҳадя қилдим” ва “қабул қилдим”, деган сўзларни талаффуз қилиш шарт қилинмайди. Балки берилган нарса ҳадя эканига далолат қилувчи ишлар кифоя қилади. Масалан бир фақирга кийим берса ва у индамай олса ҳам, ҳадя бўлаверади. Валлоҳу аълам.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси
Фатво маркази.
Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм
Ҳазрат Умар розияллоҳу анҳу бир ёдномаларида бундай келтирадилар: «Пайғамбарлар пешвоси соллаллоҳу алайҳи ва саллам Табук сафарида моддий ёрдамда бўлишимизни буюрдилар. Ўша кунлари қўлимда етарли мол бор эди. Ярмини ажратдим. Ўз-ўзимга, "Абу Бакрдан ўтсам, шу сафар ўтаман", дедим-да, катта миқдордаги молни олиб бордим. Расули Муҳтарам Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва саллам буни кўриб, "Оилангга ҳам қолдирдингми?", дедилар. "Бир қисмини қолдирдим", дедим. Бироздан сўнг Абу Бакр розияллоҳу анҳу ҳам молини олиб келди. Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва саллам айни шу саволни унга ҳам бердилар. "Уларга Аллоҳ таолони ва Пайғамбарини қолдирдим", деб жавоб бердилар».
Умар розияллоҳу анҳу буни эшитиб, "Аллоҳга қасамки, ҳеч бир нарсада сендан ўтиб кета олмас эканман", дедилар.
Аллоҳ таоло Ўзининг маҳбуб пайғамбари Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи ва салламга Маккаи Мукаррамани фатҳ қилдирганда ҳам Абу Бакр розияллоҳу анҳу у зот билан бирга бўлганлар. Ҳа, ўшанда ҳам Абу Бакр Сиддиқ розияллоҳу анҳу ўзларининг маҳбуб пайғамбарлари атрофларида парвона эдилар.
Шайх Зулфиқор Аҳмад Нақшбандийнинг
"Ишқи Расул" китобидан Нодиржон Одинаев таржимаси